Refleksj\u0119 nad dzieckiem i cz\u0142owiekiem mo\u017cna po\u0142\u0105czy\u0107 z obserwacj\u0105 ro\u015bliny. Zostaje ona zasadzona w glebie, rozwija si\u0119 i zwraca si\u0119 w stron\u0119 s\u0142o\u0144ca. Sadzonka jest wewn\u0119trznie budzona do \u017cycia w odpowiednim czasie. Odpowiedni czas i warunki, woda i \u015bwiat\u0142o s\u0105 czynnikami budz\u0105cymi. Sadzonka wytwarza kie\u0142ek, kt\u00f3ry zakotwicza si\u0119 w dole, w kierunku j\u0105dra ziemi. Nast\u0119pnie \u0142odyga pod\u0105\u017ca w g\u00f3r\u0119, do \u015bwiata i \u015bwiat\u0142a. Ro\u015blina wytwarza li\u015bcie i stopniowo kwiat, kt\u00f3ry staje si\u0119 gotowy do zapylenia, aby wyprodukowa\u0107 owoc i kolejne dobre nasienie. Nasienie jest dobre, gdy \u017cycie ro\u015bliny jest r\u00f3wnie\u017c dobre.<\/p>\n
Nie ma chyba w historii wsp\u00f3\u0142czesnej pokolenia, kt\u00f3re nie zastanawia\u0142o si\u0119, jak najlepiej przekaza\u0107 skarb wiedzy swoim dzieciom i potomkom. Wiele pyta\u0144 przenosi si\u0119 na czasy wsp\u00f3\u0142czesne, kiedy formy \u017cycia tak szybko si\u0119 zmieni\u0142y. Pytania, kt\u00f3re s\u0105 aktualne dzi\u015b i w\u0142a\u015bnie teraz.<\/p>\n
Jak kszta\u0142ci\u0107 m\u0142ode pokolenie?<\/p>\n
Jak po\u0142\u0105czy\u0107 teori\u0119 z praktyk\u0105?<\/p>\n
Czy istniej\u0105 metody u\u0142atwiaj\u0105ce to wszystko?<\/p>\n
Jakie szko\u0142y – klasyczne czy alternatywne?<\/p>\n
Czy mo\u017cemy oczekiwa\u0107, \u017ce zar\u00f3wno kobiety, jak i m\u0119\u017cczy\u017ani b\u0119d\u0105 chcieli wykonywa\u0107 zaw\u00f3d nauczyciela?<\/p>\n
A dzieci – czy lubi\u0105 chodzi\u0107 do szko\u0142y?<\/p>\n
Czy dobrze wspominaj\u0105 lata sp\u0119dzone w szkole?<\/p>\n
Czy wychodz\u0105 ze szko\u0142y z poczuciem, \u017ce „wiedz\u0105”?<\/p>\n
M\u0142ody cz\u0142owiek sp\u0119dza w szkole sporo lat. Oko\u0142o trzynastu. Czasem 4-5 lat wi\u0119cej. Od czasu do czasu rodzi si\u0119 osoba obdarzona duchem i pe\u0142na mi\u0142o\u015bci, kt\u00f3ra inspiruje odrodzenie w edukacji. Czechy mia\u0142y takiego geniusza, kt\u00f3ry jest znany na ca\u0142ym \u015bwiecie. Jego dzie\u0142a zosta\u0142y przet\u0142umaczone na wiele j\u0119zyk\u00f3w, a jego dorobek jest tak obszerny, \u017ce nawet po 400 latach nadal nie wszystko zosta\u0142o przet\u0142umaczone z \u0142aciny na j\u0119zyk czeski.<\/p>\n
Jan Amos (imi\u0119 oznaczaj\u0105ce silnego) Kome\u0144ski du\u017c\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 swojej tw\u00f3rczo\u015bci po\u015bwi\u0119ci\u0142 dzieciom i m\u0142odzie\u017cy. Ponadczasowe idee \u0142atwo oddzieli\u0107 od \u00f3wczesnych stereotyp\u00f3w. Cz\u0119sto pisze on konkretnie, a nie tylko abstrakcyjnie i filozoficznie.<\/p>\n
Dlatego zag\u0142\u0119bmy si\u0119 w idee, kt\u00f3rych moc jest odczuwalna r\u00f3wnie\u017c dzi\u015b, a kt\u00f3rych trafno\u015b\u0107 mo\u017ce nas pobudzi\u0107, mile zaskoczy\u0107 i cz\u0119sto sk\u0142oni\u0107 do zastanowienia si\u0119, czy nie nale\u017ca\u0142oby czego\u015b przemy\u015ble\u0107. Idee, kt\u00f3re bardziej ni\u017c wsp\u00f3\u0142czesne my\u015bli s\u0105 „wzorem bycia”.<\/p>\n
Jan Amos widzi cz\u0142owieka jako zintegrowanego z ca\u0142o\u015bci\u0105 \u017cycia. Tak, mo\u017cemy \u015bmia\u0142o powiedzie\u0107 – z ca\u0142o\u015bci\u0105 najwy\u017cszych mo\u017cliwych powi\u0105za\u0144, z boskim polem \u017cycia. M\u00f3wi on: „Duchowe jest u mnie pierwsze, a z tego potem wynika to, co pedagogiczne”. Jego idei nie mo\u017cna oddzieli\u0107 od ci\u0105g\u0142ego badania ma\u0142ej ca\u0142o\u015bci czyli cz\u0142owieka w odniesieniu do wi\u0119kszych ca\u0142o\u015bci – do spo\u0142ecze\u0144stwa, do ziemi, do \u015bwiata, do Boga. „Edukacja bowiem oznacza poznanie prawdy, a je\u015bli wszyscy ludzie przyswajaj\u0105 sobie prawd\u0119, trac\u0105 podstawy do wszelkich spor\u00f3w”.[i]<\/a> Tu g\u0142\u00f3wn\u0105 rol\u0119 mia\u0142a odgrywa\u0107 pansofia, jako edukacja prowadz\u0105ca cz\u0142owieka do w\u0142a\u015bciwej idei \u015bwiata, spo\u0142ecze\u0144stwa i Boga. U\u0142atwienie edukacji, tak aby dla ludzkiego intelektu, zdolno\u015bci rozumowania i odczuwania sta\u0142a si\u0119 ona „zabaw\u0105”, by\u0142o jednym z cel\u00f3w. Edukacj\u0119 nale\u017cy uczyni\u0107 przyjemniejsz\u0105, \u0142atwiejsz\u0105, szybsz\u0105 i nie wymagaj\u0105c\u0105 du\u017cego wysi\u0142ku. Jeste\u015bmy konfrontowani z ide\u0105 pampedii, czyli powszechnego kszta\u0142cenia ca\u0142ego rodzaju ludzkiego.<\/p>\n Przez nasze narodziny tutaj stajemy si\u0119 mieszka\u0144cami tego \u015bwiata i uczymy si\u0119 od pierwszej sekundy. Nie\u015bwiadomie i \u015bwiadomie. Tak jak dom z dobrymi fundamentami b\u0119dzie si\u0119 dobrze trzyma\u0142 nawet w obliczu wstrz\u0105s\u00f3w, tak jak drzewo z dobrze zapuszczonymi korzeniami jest solidne, tak r\u00f3wnie\u017c cz\u0142owiek, kt\u00f3ry w „szkole macierzy\u0144stwa” otrzymuje podstaw\u0119, zostaje wyposa\u017cony w \u201edobry fundament\u201d do stawiania dalszych krok\u00f3w w \u017cyciu.<\/p>\n Edukacja to „kszta\u0142towanie” (gestalten). Wyra\u017cenie, kt\u00f3re szeroko stosuje r\u00f3wnie\u017c Rudolf Steiner w swojej antropozofii. Zar\u00f3wno pansofia jak i antropozofia maj\u0105 w swoich poj\u0119ciach odniesienie do m\u0105dro\u015bci – sofii. Cz\u0142owiek i m\u0105dro\u015b\u0107 nale\u017c\u0105 do siebie. Stajemy zatem przed pytaniem: Czy cz\u0142owieka mo\u017cna nauczy\u0107 m\u0105dro\u015bci? Czy mo\u017ce ona rozwija\u0107 si\u0119 w nim jak p\u0105k kwiatu? Czy te\u017c przynosi on j\u0105 sobie jako sw\u00f3j talent?<\/p>\n Cz\u0142owiek pampedii kszta\u0142ci si\u0119 w o\u015bmiu szko\u0142ach. S\u0105 to:<\/p>\n <\/p>\n Na wszystkich etapach \u017cycia cz\u0142owiek mo\u017ce otrzyma\u0107 wiedz\u0119, p\u00f3j\u015b\u0107 dalej, zrozumie\u0107 wi\u0119cej, zdoby\u0107 m\u0105dro\u015b\u0107 i inne warto\u015bci. W czasach takich jak nasze, gdy jako spo\u0142ecze\u0144stwo ludzkie stajemy wobec fal chor\u00f3b, rozpadu form, wojen, g\u0142odu i zagro\u017ce\u0144, kt\u00f3re n\u0119kaj\u0105 ca\u0142\u0105 ludzko\u015b\u0107, nie ma powodu, by przesta\u0107 d\u0105\u017cy\u0107 do celu. Cz\u0119sto w\u0142a\u015bnie na gruzach wyrasta pi\u0119kny i pachn\u0105cy kwiat.<\/p>\n Niech ten artyku\u0142 s\u0142u\u017cy refleksji nad tym, co ma sens w ka\u017cdym wieku, kim jest cz\u0142owiek, jaki jest jego potencja\u0142. Niech b\u0119dzie wsparciem dla wszystkich, kt\u00f3rzy ufaj\u0105, \u017ce mo\u017cemy jeszcze zdoby\u0107 m\u0105dro\u015b\u0107, i\u015b\u0107 \u015bwiadomie przez \u017cycie z jasno\u015bci\u0105 wysi\u0142ku, a wszystko to z korzy\u015bci\u0105 dla tych, kt\u00f3rzy s\u0105 tu z nami jako m\u0142ode istoty.<\/p>\n ___________________________<\/p>\n\n