Kiedy natura prezentuje si\u0119 nam w procesie regeneracji, to przyci\u0105ga uwag\u0119 ludzi i zwierz\u0105t. Wida\u0107, \u017ce nast\u0119puje transformacja, \u017ce wiosna w prawie nieograniczonym stopniu rozwija swoje tw\u00f3rcze moce. Odczuwa si\u0119 obecno\u015b\u0107 czego\u015b nowego – ale czym jest ta obecno\u015b\u0107 i jaki tajemniczy impuls wywo\u0142uje t\u0119 now\u0105 jako\u015b\u0107?<\/p>\n
Z pewn\u0105 doz\u0105 pewno\u015bci mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce widzenie to co\u015b wi\u0119cej ni\u017c tylko postrzeganie oczami. Prawdziwe widzenie jest wielowarstwowe i dlatego ma tak niezg\u0142\u0119bione znaczenie.<\/p>\n
To w\u0142a\u015bnie zastanawia poet\u0119 Rainera Mari\u0119 Rilkego:<\/p>\n
Dlaczego tak wiele od nas wymaga: aby\u015bmy widzieli?<\/em> [1]<\/a><\/p>\n
… ogl\u0105da\u0142em;
\numyka\u0142o Ogl\u0105dane nieuchwytnym b\u0119d\u0105c,
\nprzeto pilniej spogl\u0105da\u0142em, kl\u0119cz\u0105c,
\np\u00f3ki w sobie go nie mia\u0142em<\/em>. [2]<\/a><\/p><\/blockquote>\nDlaczego jest tak, \u017ce postrzegamy „r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107”, a przecie\u017c wszystko jest ze sob\u0105 po\u0142\u0105czone?<\/p>\n
Jedno staje si\u0119 widoczne: Wszystko jest po\u0142\u0105czone wsp\u00f3ln\u0105 wi\u0119zi\u0105!<\/strong><\/p>\n
Jednak ta „jedno\u015b\u0107”, ten rodzaj jedno\u015bci, pozostaje niewidoczny w \u015bwiecie rzeczy i rozr\u00f3\u017cnie\u0144. Tego, co wsp\u00f3lne, nie mo\u017cna zobaczy\u0107, dlatego to oczom ukazuje si\u0119 r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107. W g\u0142\u0119bi duszy zdajemy sobie jednak spraw\u0119 i do\u015bwiadczamy tego, \u017ce r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 nie jest ostatnim s\u0142owem, bo oznacza\u0142aby rozbicie ca\u0142o\u015bci na kawa\u0142ki. To, co nas \u0142\u0105czy, mo\u017ce si\u0119 komunikowa\u0107 jako wewn\u0119trzne objawienie, rodzaj wewn\u0119trznego widzenia. Jako istoty ludzkie mo\u017cemy co\u015b kontemplowa\u0107, a przedmiot naszej kontemplacji mo\u017ce zwr\u00f3ci\u0107 si\u0119 ku nam. Tak jak my widzimy rzeczy, tak i my jeste\u015bmy widziani.<\/p>\n
C. G. Jung: \u201cKto ma wgl\u0105d, m\u00f3wi Czuang Tsy, b\u0119dzie u\u017cywa\u0142 swojego wewn\u0119trznego wzroku, swojego wewn\u0119trznego s\u0142uchu, aby zg\u0142\u0119bi\u0107 rzeczy i nie potrzebuje zrozumienia intelektualnego. To oczywi\u015bcie odnosi si\u0119 do absolutnego poznania nie\u015bwiadomo\u015bci, czyli mikrokosmicznego istnienia makrokosmicznych zdarze\u0144.\u201c\u00a0<\/a>[3]<\/a><\/p>\n
Ale o co w tym wszystkim chodzi?<\/p>\n
O to, co TO<\/em> robi z nami. O to, jaki wp\u0142yw ma nasze patrzenie na natur\u0119. Nasze spojrzenie nie pozostaje bowiem niezauwa\u017cone. W rzeczach tkwi wrodzone pragnienie, by\u015bmy je postrzegali. Jedno jest pewne: natura ma nam co\u015b do powiedzenia. Wysy\u0142a do nas sygna\u0142y i zabiega o nasz\u0105 uwag\u0119, bez wzgl\u0119du na to, czy jej sygna\u0142y s\u0105 obserwowane czy nie. Ca\u0142e jej istnienie, jej obecno\u015b\u0107 wo\u0142a do nas: „Witaj, oto jestem w mojej pe\u0142ni, mojej obfito\u015bci!”. Niemal\u017ce narzuca si\u0119 nam…<\/p>\n
Do wsp\u00f3\u0142uczucia ka\u017cdej rzeczy wo\u0142a<\/em>\u00a0[4]<\/a><\/p>\n
m\u00f3wi Rilke w jednym ze swoich wierszy. Umiarkowana egzystencja jest obca naturze. Jest ona bezgraniczna i chce by\u0107 do\u015bwiadczana w ca\u0142ej swej obfito\u015bci.<\/p>\n
Za tym kryje si\u0119 intencja: chc\u0105c by\u0107 postrzegan\u0105 przez zmys\u0142y, jak r\u00f3wnie\u017c przez to, co poza zmys\u0142ami, natura staje na naszej drodze. Sk\u0142ada nam ofert\u0119 w tajemniczy i subtelny spos\u00f3b. Zasadniczo oferuje nam siebie – a my, ludzie, mo\u017cemy przyj\u0105\u0107 j\u0105 jako osobisty dar!<\/p>\n
Natura staje przed nami, tak \u017ce nie jeste\u015bmy w stanie jej omin\u0105\u0107. Nie mog\u0105c poj\u0105\u0107 jej intencji, poddajemy si\u0119 jej zaw\u0142adni\u0119ciu – z daleka. Takie do\u015bwiadczenie wymaga od cz\u0142owieka opr\u00f3\u017cnienia si\u0119 z siebie, otwarcia si\u0119. Tak, otwarto\u015b\u0107 jest implikowana. Natura spotyka nas w po\u0142owie drogi. Mo\u017cemy pozwoli\u0107, aby nami zaw\u0142adn\u0119\u0142a. To znaczy: pozwoli\u0107 jej si\u0119 wydarzy\u0107! Natura chce by\u0107 dotkni\u0119ta, chce by\u0107 w pe\u0142ni i g\u0142\u0119boko pochwycona przez cz\u0142owieka. Potrzebuje nas, potrzebuje naszej mi\u0142uj\u0105cej uwagi!<\/p>\n
Mo\u017ce to zabrzmie\u0107 niewiarygodnie: natura ma postaw\u0119 oczekiwania wobec cz\u0142owieka, poniewa\u017c cz\u0142owiek jest w stanie spe\u0142ni\u0107 natur\u0119.<\/p>\n
Tak, wiosny ci\u0119 potrzebowa\u0142y. Zawierza\u0142y ci si\u0119 niekt\u00f3re gwiazdy, by\u015b je rozpozna\u0142<\/em>.\u00a0<\/a>[5]<\/a><\/p>\n
Cz\u0142owiek patrzy na gwiazdy na niebie i niesko\u0144czono\u015b\u0107 mo\u017ce go ogarn\u0105\u0107, ta jedna wsp\u00f3lna przestrze\u0144. Z g\u0142\u0119bi budzi si\u0119 w obserwatorze poczucie kontemplacji niesko\u0144czono\u015bci. Wszyscy wiemy, \u017ce „\u015awiat\u0142o po\u015br\u00f3d ciemno\u015bci”, poczucie wolno\u015bci rozprzestrzenia si\u0119 w nas. Ta kontemplacja ma taki wp\u0142yw na cz\u0142owieka, poniewa\u017c nie jest to codzienne do\u015bwiadczenie. Jest to raczej pod\u015bwiadoma wiedza ni\u017c uczucie: istnieje CO\u015a, czego jeszcze nie pojmujemy, aluzja do czego\u015b wielkiego, czego\u015b, co jest wi\u0119ksze od nas. W por\u00f3wnaniu z tym czujemy si\u0119 tacy mali. Ale potem to si\u0119 wydarza:<\/p>\n
Patrzysz na niebo i niebo si\u0119 otwiera. Serce do\u015bwiadcza czego\u015b „z daleka”. Natura chce ujawni\u0107 co\u015b wi\u0119cej ni\u017c tylko siebie. S\u0142u\u017cy nam jako lustro: w tej obfito\u015bci rozpoznajemy siebie! Natura o\u017cywa w naszej duszy. Nie jeste\u015bmy niezale\u017cni od natury, jeste\u015bmy z ni\u0105 jedno\u015bci\u0105. Nie ma oddzielenia. Jeste\u015bmy wsp\u00f3\u0142zale\u017cni.<\/p>\n
Natura odzwierciedla i objawia nam to, co nale\u017cy do duszy, w tym, co zmys\u0142owo dostrzegalne – i to, co duchowe: jedno\u015b\u0107.<\/p>\n
\u201cW szerszym sensie kultura pozbawiona zdrowej \u015bwiadomo\u015bci mitycznej zachowuje si\u0119 w spos\u00f3b szkodliwy wobec \u015brodowiska, nie b\u0119d\u0105c tego \u015bwiadoma. Potrzebujemy poczu\u0107 bezpo\u015brednie po\u0142\u0105czenie z natur\u0105 poprzez otwarcie bram mitycznej \u015bwiadomo\u015bci.\u201c [6]<\/a><\/p>\n
\u201eKonieczne jest, aby\u015bmy patrzyli na ziemi\u0119 otwartymi, marzycielskimi oczami”.\u00a0<\/a>[7]<\/a><\/p>\n
Transcendencja w ludzkim sercu<\/strong><\/p>\n
Przyroda zawiera podstawowe elementy, kt\u00f3re tworz\u0105 nasz \u015bwiat. Nasze narz\u0105dy zmys\u0142\u00f3w s\u0105 w \u015bcis\u0142ej wymianie poznawczej z przyrod\u0105. Jest wi\u0119c w swej pe\u0142ni zawsze przedmiotem poznania dla cz\u0142owieka. Poznanie pochodzi od \u0142aci\u0144skiego cognoscere<\/em> i oznacza tyle co rozpozna\u0107 lub do\u015bwiadczy\u0107. Spostrzeganie poznawcze dotyczy jednak w r\u00f3wnym stopniu zar\u00f3wno cz\u0142owieka, jak i natury, nie jest jednostronne.<\/p>\n
Odk\u0105d cz\u0142owiek po raz pierwszy ujrza\u0142 \u015bwiat, do\u015bwiadczy\u0142 siebie jako zwi\u0105zanego z natur\u0105. Poza ca\u0142\u0105 obfito\u015bci\u0105 \u017cycia znajduje si\u0119 Bosko\u015b\u0107, jako jego ukryty aspekt, oraz jedno\u015b\u0107 wszystkiego.<\/p>\n
Ludzie w dzisiejszych czasach przede wszystkim rozpoznaj\u0105 to, czego mo\u017cna do\u015bwiadczy\u0107 zmys\u0142ami. To jest dla nas podstawa. Od do\u015bwiadczenia zmys\u0142owego mo\u017cemy przej\u015b\u0107 do nadzmys\u0142owego. To, co jest nadzmys\u0142owe, wykracza poza \u015bwiat, kt\u00f3ry mo\u017ce by\u0107 postrzegany przez zmys\u0142y. Do\u015bwiadczenie nadzmys\u0142owe jest wewn\u0119trznym postrzeganiem, do\u015bwiadczeniem, kt\u00f3re zaczyna si\u0119 w sercu.<\/p>\n
Postrzeganie sercem jest w tym kontek\u015bcie zjawiskowe: natura wspiera nas, wr\u0119cz popycha nas w kierunku takiego postrzegania.<\/p>\n
Co si\u0119 wtedy dzieje?<\/p>\n
Podejd\u017amy do tego zjawiska krok po kroku…<\/p>\n
Krishnamurti m\u00f3wi: \u201cPrzemiana tego, co jest<\/em>, ma miejsce tylko wtedy, gdy nie ma oddzielenia, nie ma czasu mi\u0119dzy obserwatorem a obserwowanym. Mi\u0142o\u015b\u0107 nie zna odleg\u0142o\u015bci.\u201c <\/a>[8]<\/a><\/p>\n
Wszyscy to wiemy: serce jest ca\u0142kowicie wype\u0142nione, tak pe\u0142ne, \u017ce nie potrafimy przetworzy\u0107 jego zawarto\u015bci.<\/p>\n
Co si\u0119 dzieje? Co\u015b przemawia do naszego serca. Ale: co przemawia? Kto wzywa?<\/p>\n
TO m\u00f3wi do tych, kt\u00f3rych „wybiera” do s\u0142uchania.<\/p>\n
Czy jest to wo\u0142anie natury? Czy go s\u0142yszymy, czy s\u0142yszymy TO?<\/p>\n
Co si\u0119 dzieje?<\/p>\n
Czy jest to wyniesienie do „sfer”?<\/p>\n
Natura jest przemijaj\u0105ca i potrzebuje nas w tym przemijaniu. Dzia\u0142a ona w nas i przez nas. My z kolei pracujemy przez ni\u0105. Mo\u017ce to by\u0107 dla niej odkupieniem, je\u015bli j\u0105 „u\u015bwi\u0119cimy” – poprzez to, co buddy\u015bci nazywaj\u0105 wyrzeczeniem si\u0119 ego, a r\u00f3\u017cokrzy\u017cowcy – prac\u0105 z duszy.<\/p>\n
Taki jest fakt: natura stawia przed nami zadanie.<\/p>\n
Jakie zadanie?<\/p>\n
Czego wszystkie rzeczy oczekuj\u0105 od cz\u0142owieka?<\/p>\n
Rilke podziwia\u0142 wielko\u015b\u0107 stworzenia. Poeta natury dokona\u0142 fascynuj\u0105cego odkrycia: zrozumia\u0142 zadanie dane cz\u0142owiekowi i wyrazi\u0142 je w nast\u0119puj\u0105cy spos\u00f3b:<\/p>\n
<\/a>I te ze skonania<\/em>
\n\u017cyj\u0105ce rzeczy pojmuj\u0105, \u017ce ty je s\u0142awisz; \u015bmiertelne,
\nnam powierzaj\u0105 ratunek, najbardziej \u015bmiertelnym.
\nChc\u0105, by\u015bmy je przemienili w swym niewidzialnym sercu
\nw nas – o, bezbrze\u017cnie w nas samych! Kim by\u015bmy byli w ko\u0144cu.
\nZiemio, czy\u017c nie jest to twoim pragnieniem: w nas
\nnarodzi\u0107 si\u0119 niewidzialnie? – Czy to nie sen tw\u00f3j,
\nby\u0107 jeden raz niewidzialn\u0105? – Ziemio! by\u0107 niewidzialn\u0105!<\/em> [9]<\/a><\/p><\/blockquote>\nChocia\u017c my, ludzie, jako cz\u0119\u015b\u0107 stworzenia, jeste\u015bmy tak samo przemijaj\u0105cy, to jednak stworzenia natury wierz\u0105, \u017ce jeste\u015bmy w stanie by\u0107 ich „wybawicielami”. Mog\u0105 one \u201ewzrasta\u0107\u201d w cz\u0142owieku.<\/p>\n
Rzeczy chc\u0105 czego\u015b. Ale czego?<\/p>\n
Cz\u0142owiek ma przemienia\u0107 rzeczy w swoim sercu, w sobie. To jest tajemnica.<\/p>\n
Kimkolwiek my ostatecznie mamy by\u0107.<\/p>\n
Czy ostatecznie jest „bycie”? Czym jest to MY?<\/p>\n
Rzeczy – ludzie – czy jedno i drugie razem?<\/p>\n
Co znaczy \u201costatecznie\u201d?<\/p>\n
O ziemi, stworzeniu, m\u00f3wi si\u0119, \u017ce ma wol\u0119: wol\u0119 wyniesienia do niewidzialnego. Ziemia, tak jak j\u0105 postrzegamy, staje si\u0119 w nas niewidzialna, poniewa\u017c w\u0142\u0105czyli\u015bmy j\u0105 do naszej istoty. Gdy jest dobrze, dusza s\u0142u\u017cy jako organ postrzegania. W duszy ziemia jako widzialna forma mo\u017ce si\u0119 rozp\u0142yn\u0105\u0107, zosta\u0107 przekszta\u0142cona, a\u017c do odkupienia.<\/p>\n
Ziemia \u015bni. Cz\u0142owiek, kt\u00f3ry wie, czym jest \u015bnienie, zwraca si\u0119 do niej. Rilke przypisuje ziemi ludzk\u0105 cech\u0119 \u015bnienia.<\/p>\n
Czy to nie sen tw\u00f3j,<\/em>
\nby\u0107 jeden raz niewidzialn\u0105? – Ziemio! by\u0107 niewidzialn\u0105!<\/em><\/p>\nCo mo\u017ce by\u0107 bardziej innego, bardziej wspania\u0142ego ni\u017c przemiana? Jest to podstawowa cecha naszego do\u015bwiadczenia. Stworzenie ma „poziome do\u015bwiadczenie” przemiany, poniewa\u017c jest zmian\u0105, widoczn\u0105 poprzez dzia\u0142anie p\u0142yw\u00f3w i zmys\u0142\u00f3w. Tutaj transformacja jest procesem sensorycznym. Ale jest te\u017c inna przemiana: w to, co niewidzialne. Oba procesy przemian wsp\u00f3\u0142istniej\u0105.<\/p>\n
Bo, widzisz, istnieje granica postrzegania.<\/em><\/p>\n
A \u015bwiat widziany<\/em><\/p>\n
chce rozkwitn\u0105\u0107 w mi\u0142o\u015bci.<\/em><\/p>\n
\u00a0<\/em><\/p>\n
Praca twarzy zosta\u0142a wykonana,<\/em><\/p>\n
Wykonaj teraz prac\u0119 serca<\/em><\/p>\n
nad obrazami w tobie, nad ka\u017cdym uwi\u0119zionym; albowiem<\/em><\/p>\n
pokona\u0142e\u015b je: ale teraz ich nie znasz<\/em>. [10]<\/a><\/p><\/blockquote>\n
<\/p>\n
Czy To znalaz\u0142o we mnie mi\u0142o\u015b\u0107? […]<\/em><\/p>\n
Obrazy, znaki, pilnie odbierane,<\/em><\/p>\n
czy jest ci przykro, \u017ce jeste\u015b we mnie? <\/em>[11]<\/a><\/p><\/blockquote>\n
\u00a0<\/em><\/p>\n
Tu zostaje przekroczona granica postrzegania zmys\u0142owego: wizja otwiera serce. Zaproszenie GO do naszego serca i pozwolenie mu na dzia\u0142anie jest sposobem wyra\u017cenia mi\u0142o\u015bci. Tutaj nast\u0119puje przej\u015bcie od widzenia zewn\u0119trznego do wewn\u0119trznego, poniewa\u017c wszystkie rzeczy chc\u0105 by\u0107 do\u015bwiadczane w nas.<\/p>\n
S\u0105 one w nas, … gdzie s\u0105 uwi\u0119zione?<\/p>\n
W swoim my\u015bleniu cz\u0142owiek niejako wyszed\u0142 poza rzeczy i straci\u0142 z nimi \u0142\u0105czno\u015b\u0107.<\/p>\n
A jednak:<\/p>\n
Czy nie zawsze s\u0105 obecne znaki i tym samym punkty zaczepienia?<\/p>\n
TO jest zawsze tam, w nas. I stworzenie przemawia do nas, a my mo\u017cemy odpowiedzie\u0107.<\/p>\n
Czy jest ci przykro, \u017ce jeste\u015b we mnie?<\/em> Stworzenie pyta cz\u0142owieka. Mo\u017cemy odpowiedzie\u0107, bez s\u0142\u00f3w.<\/p>\n
Przez oboje, stworzenie i cz\u0142owieka, rozbrzmiewa pytanie: Czy TO znalaz\u0142o we mnie mi\u0142o\u015b\u0107<\/em>?<\/p>\n
Cz\u0119sto jest tak, \u017ce:<\/p>\n
\u201cNasze oczy widz\u0105 tylko mg\u0142\u0119, za kt\u00f3r\u0105 kryje si\u0119 to, co istotne, to, co naprawd\u0119 powinni\u015bmy dostrzec; a nasze uszy s\u0142ysz\u0105 tylko ryk, kt\u00f3ry zag\u0142usza to, co naprawd\u0119 powinni\u015bmy zrozumie\u0107 sercem.\u201c\u00a0[12]<\/a><\/p>\n
Ka\u017cdy mo\u017ce zada\u0107 sobie pytanie:<\/p>\n
„Czy TO jest we mnie, czy TO znajduje we mnie mi\u0142o\u015b\u0107?”<\/p>\n
A odpowied\u017a, by\u0107 mo\u017ce, sama si\u0119 uka\u017ce – w tym w\u0142a\u015bnie momencie.<\/p>\n
[1]<\/a> R.M. Rilke,\u00a0Improvisationen aus dem Capreser Winter<\/em> (Improwizacje z kapryjskiej zimy)<\/em>.<\/p>\n
[2]<\/a> R.M. Rilke, Waldteich<\/em> (Le\u015bny staw<\/em>), prze\u0142. B. Antochewicz.<\/p>\n
[3]<\/a> C.G. Jung,\u00a0Synchronizit\u00e4t, Akausalit\u00e4t und Okkultismus (Synchroniczno\u015b\u0107, akauzalno\u015b\u0107 i okultyzm),\u00a0<\/em>Monachium 1990.<\/p>\n
[4]<\/a> R.M. Rilke,\u00a0Es winkt zu F\u00fchlung fast aus allen Dingen.<\/em><\/p>\n
[5]<\/a> R.M. Rilke, Elegie Duinejskie: Elegia pierwsza<\/em>, prze\u0142. Andrzej Lam.<\/p>\n
[6]<\/a> Paul Devereux,\u00a0Die Seele der Erde entdecken\u00a0<\/em>(Odkrywanie Duszy Ziemi<\/em>), Monachium 2001.<\/p>\n
[7]<\/a> Ibidem.<\/p>\n
[8]<\/a> Krishnamurti,\u00a0Vollkommene Freiheit<\/em>\u00a0(Doskona\u0142a wolno\u015b\u0107<\/em>), 5 wydanie, Frankfurt n\/Menem 2006, s. 253.<\/p>\n
[9]<\/a> R.M. Rilke, Elegie Duinejskie: Elegia dziewi\u0105ta<\/em>, prze\u0142. Andrzej Lam.<\/p>\n
[10]<\/a> R.M. Rilke, Die Wendung<\/em> (Punkt zwrotny<\/em>).<\/p>\n
[11]<\/a> R.M. Rilke, Waldteich<\/em> (Le\u015bny staw<\/em>).<\/p>\n