Mo\u017cemy wyr\u00f3\u017cni\u0107 r\u00f3\u017cne rodzaje przyja\u017ani o r\u00f3\u017cnym stopniu intensywno\u015bci. S\u0105 codzienne przyja\u017anie towarzyskie, kt\u00f3re opieraj\u0105 si\u0119 na jasno okre\u015blonym wsp\u00f3lnym celu. Mo\u017cna je podzieli\u0107 na kilka kategorii. Z jednym przyjacielem chodzisz do kina; z innym jedziesz rowerem na wycieczk\u0119 g\u00f3rsk\u0105; z jeszcze innym pracujesz. Doceniasz humor jednej osoby, weso\u0142o\u015b\u0107 lub umiej\u0119tno\u015bci drugiej. Mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce te przyja\u017anie s\u0105 bardziej powierzchowne, cho\u0107 oczywi\u015bcie mog\u0105 i\u015b\u0107 w parze z g\u0142\u0119bsz\u0105 przyja\u017ani\u0105.<\/p>\n
W \u201eMa\u0142ym Ksi\u0119ciu\u201d Antoine de Saint-Exup\u00e9ry [1] pisze o ma\u0142ym ksi\u0119ciu, kt\u00f3ry wyrusza na poszukiwanie przyjaci\u00f3\u0142. Kiedy prosi lisa, \u017ceby si\u0119 razem pobawili, ten odpowiada, \u017ce nie mo\u017ce, bo nie jest oswojony. „Oswoi\u0107” to zapomniane s\u0142owo, wyja\u015bnia. Oznacza ono „stworzy\u0107 wi\u0119zi”, tylko w ten spos\u00f3b mo\u017cna pozna\u0107 rzeczy. Ludzie kupuj\u0105 w sklepach gotowe rzeczy, ale przyjaciele nie s\u0105 na sprzeda\u017c. Je\u015bli chcesz mnie oswoi\u0107 – m\u00f3wi – musisz okaza\u0107 wiele cierpliwo\u015bci.<\/p>\n
Ale ka\u017cdego dnia b\u0119\u01f3iesz m\u00f3g\u0142 usi\u0105\u015b\u0107 troch\u0119 bli\u017cej\u2026 (\u2026)<\/em><\/p>\n
B\u0119\u01f3iesz dla mnie jedyny na \u015bwiecie. I ja b\u0119d\u0119 dla ciebie jedyny na \u015bwiecie\u2026 (\u2026)<\/em><\/p>\n
(\u2026) moje \u017cycie b\u0119\u01f3ie jakby opromienione s\u0142o\u0144cem. Stukot twoich krok\u00f3w b\u0119\u01f3ie dla mnie brzmia\u0142 inaczej od wszystkich innych. Te inne wp\u0119\u01f3aj\u0105 mnie pod ziemi\u0119. Twoje b\u0119d\u0105 wywabia\u0107 mnie z jamy jak muzyka. <\/em><\/p><\/blockquote>\n
Przyja\u017a\u0144, kt\u00f3r\u0105 reprezentuje tutaj lis, wymaga czasu, aby si\u0119 rozwin\u0105\u0107 i daje poczucie przywi\u0105zania i po\u0142\u0105czenia. Tutaj chodzi o przyja\u017a\u0144, kt\u00f3ra jest od\u017cywiana przez uwa\u017cn\u0105 wymian\u0119 uczu\u0107. Ta przyja\u017a\u0144 dotyka \u015bwiata wewn\u0119trznego.<\/p>\n
Liba\u0144ski pisarz i poeta Kahlil Gibran [2] nazywa takiego przyjaciela<\/p>\n
odzwierciedleniem twoich potrzeb<\/em>.<\/p>\n
Jako \u017ce przychodzisz do niego g\u0142odny i szukasz go z\u0142akniony spokoju. <\/em><\/p><\/blockquote>\n
I dalej pisze:<\/p>\n
Gdy przyjaciel tw\u00f3j m\u00f3wi, co my\u015bli, nie obawiaj si\u0119 powiedzie\u0107 \u201cnie\u201d, nie wstrzymuj si\u0119 te\u017c ze s\u0142owem \u201ctak\u201d. <\/em><\/p>\n
A gdy milczy, twoje serce niech nie ustaje w nas\u0142uchiwaniu jego serca; <\/em><\/p>\n
Gdy\u017c w przyja\u017ani wszystkie my\u015bli, pragnienia i oczekiwania wszystkie bez s\u0142\u00f3w si\u0119 rodz\u0105 i dzielone s\u0105 z rado\u015bci\u0105 najszczersz\u0105. <\/em><\/p><\/blockquote>\n
Nazywa on przyja\u017a\u0144 odkryciem swej w\u0142asnej tajemnicy.<\/p>\n
Szacunek i lojalno\u015b\u0107 to filary, na kt\u00f3rych buduje si\u0119 przyja\u017a\u0144. Szacunek do tego, kim jest drugi cz\u0142owiek i do tego, kim jeszcze mo\u017ce si\u0119 sta\u0107, musi si\u0119 sta\u0107, co oczekuje w nim w ukryciu. Lojalno\u015b\u0107 w \u015bwiadomo\u015bci, \u017ce ka\u017cdy jest w rozwoju i \u017ce czasem mog\u0105 i musz\u0105 pa\u015b\u0107 s\u0142owa, kt\u00f3re przynosz\u0105 tward\u0105 prawd\u0119. B\u0142\u0119dy r\u00f3wnie\u017c wychodz\u0105 na jaw i s\u0105 pope\u0142niane ponownie, ale je\u015bli si\u0119 o nich rozmawia, mog\u0105 prowadzi\u0107 do nowych odkry\u0107 i nowego wgl\u0105du. Przyja\u017a\u0144 daje wolno\u015b\u0107 w po\u0142\u0105czeniu. We wzajemnej wymianie dokonuje si\u0119 w\u0142asnych wybor\u00f3w. Kluczem jest zrozumienie i wzajemna akceptacja, nawet je\u015bli opinie s\u0105 r\u00f3\u017cne. Przyja\u017a\u0144 mo\u017ce rosn\u0105\u0107 i pog\u0142\u0119bia\u0107 si\u0119 z wiekiem. Zazwyczaj z wiekiem wszystko s\u0142abnie, ale z przyja\u017ani\u0105 jest odwrotnie. Staje si\u0119 ona tym silniejsza, im d\u0142u\u017cej trwa.<\/p>\n
Ale przyja\u017a\u0144 mo\u017ce by\u0107 te\u017c czasem natychmiastowa, od pierwszej chwili. Mo\u017ce ci\u0119 zaskoczy\u0107, ale nie b\u0119dziesz zaskoczony. W jaki\u015b spos\u00f3b ju\u017c o niej wiedzia\u0142e\u015b. I rozpoznajesz j\u0105 w\u0142a\u015bnie teraz, to co\u015b w drugiej osobie. Jaki\u015b gest lub d\u017awi\u0119k. By\u0107 mo\u017ce jest ona bardzo stara, pochodzi z przesz\u0142o\u015bci, sprzed twoich czas\u00f3w. Niewyt\u0142umaczalne przeznaczenie lub bratnia dusza. Nieuchronne. Zdarzy\u0142o si\u0119 to francuskiemu filozofowi Michelowi de Montaigne [3], kt\u00f3ry pisze o tym w swoich Esejach:<\/p>\n
Szukali\u015bmy si\u0119, nime\u015bmy si\u0119 ujrzeli, a to, co\u015bmy s\u0142yszeli o sobie wzajem, bardziej przygotowa\u0142o grunt naszej przyja\u017ani, ni\u017c to zazwyczaj bywa udzia\u0142em takich po\u015brednich s\u0142ych\u00f3w: sna\u0107 przez jakowe\u015b rozkazanie niebios. <\/em>(\u2026)\u00a0<\/em><\/p>\n
Nie by\u0142o tu \u017cadnego szczeg\u00f3lnego wzgl\u0119du ani dwu, ani trzech, ani czterech, ani tysi\u0105ca: by\u0142a to jaka\u015b tajemna kwintesencja naszego jestestwa, kt\u00f3ra zagarn\u0105wszy ca\u0142\u0105 m\u0105 wol\u0119, zanurzy\u0142a j\u0105 i zagubi\u0142a w jego woli i jego wzajem w mojej jakim\u015b podobnym g\u0142odem i d\u0105\u017ceniem: powiadam dos\u0142ownie\u00a0<\/em>zagubi\u0142a, nie zostawiaj\u0105c nam nic, co by by\u0142o nasz\u0105 oddzieln\u0105 w\u0142asno\u015bci\u0105, co by by\u0142o tylko jego albo tylko moje.<\/em><\/p>\n
Gdyby mnie kto\u015b przypiera\u0142, abym powiedzia\u0142, czemum go pokocha\u0142, czuj\u0119, \u017ce nie mo\u017cna by tego wyrazi\u0107 inaczej, jak jeno odpowiedzi\u0105: \u201eBo to by\u0142 on; bo to by\u0142em ja\u201d.\u00a0<\/em><\/p>\n
Staro\u017cytna m\u0105dro\u015b\u0107 m\u00f3wi, \u017ce kiedy cz\u0142owiek jest wierny i kochaj\u0105cy dla jednego przyjaciela, uczy si\u0119 otwiera\u0107 swoje serce. Wtedy mo\u017ce by\u0107 taki r\u00f3wnie\u017c wobec wszystkich ludzi, kt\u00f3rych spotyka, poniewa\u017c rozwin\u0105\u0142 w sobie t\u0119 cech\u0119. Podobnie przyja\u017a\u0144 mo\u017ce przyj\u015b\u0107 z jednej strony; mo\u017ce te\u017c zosta\u0107 odrzucona. Przyja\u017anie mog\u0105 by\u0107 os\u0142abione lub zerwane, gdy \u017cycie przybiera nowy obr\u00f3t dla kt\u00f3rego\u015b z przyjaci\u00f3\u0142 lub dla obu. Ale przyja\u017a\u0144 rozci\u0105ga si\u0119 te\u017c na czas i przestrze\u0144. Dwoje przyjaci\u00f3\u0142, kt\u00f3rzy nie widzieli si\u0119 przez d\u0142u\u017cszy czas, kontynuuje rozmow\u0119 tam, gdzie j\u0105 zako\u0144czyli. M\u00f3wimy o „silnych przyja\u017aniach”, ale jednocze\u015bnie przyja\u017a\u0144 jest niezwykle wra\u017cliwa, subtelna. Niewidzialny, nieuchwytny fluid, d\u017awi\u0119k lub wibracja, kt\u00f3re przyci\u0105gaj\u0105 ludzi do siebie. Podobie\u0144stwo. Skomplikowany wz\u00f3r linii biegn\u0105cych od jednego do drugiego. Cudowna tkanina starych po\u0142\u0105cze\u0144, w kt\u00f3r\u0105 wplata si\u0119 nowe, gdzie w\u0119z\u0142y roz\u015bwietlaj\u0105 si\u0119 tu i \u00f3wdzie. Przyja\u017a\u0144 powi\u0119ksza szcz\u0119\u015bcie i zmniejsza nieszcz\u0119\u015bcie, mno\u017c\u0105c rado\u015b\u0107 i dziel\u0105c smutek. Ma wielk\u0105 i g\u0142\u0119bok\u0105 warto\u015b\u0107. Jest jedn\u0105 z warto\u015bci duszy. Przyja\u017a\u0144 mo\u017ce by\u0107 postrzegana jako w\u0142a\u015bciwo\u015b\u0107 boskiej cz\u0119\u015bci duszy. Ta cz\u0119\u015b\u0107 jest si\u0142\u0105 \u0142\u0105cz\u0105c\u0105 ducha i materi\u0119. Posiada ona moc harmonijnego \u0142\u0105czenia wszystkich rzeczy.<\/p>\n
W listach, kt\u00f3re Marsilio Ficino [4] pisze do swoich przyjaci\u00f3\u0142, daje \u015bwiadectwo hermetycznej wizji, \u017ce „cz\u0142owiek jest wielkim cudem”. T\u0142umacz\u0105c pisma Platona i Hermesa Trismegistosa, Ficino odkry\u0142 cz\u0142owieka jako mikrokosmos i zobaczy\u0142, w jaki spos\u00f3b mo\u017cliwe jest przywr\u00f3cenie po\u0142\u0105czenia mi\u0119dzy Bogiem, kosmosem i cz\u0142owiekiem. Jego listy pokazuj\u0105, \u017ce przyjaciele, kt\u00f3rzy z tym samym zapa\u0142em d\u0105\u017c\u0105 do cnoty i odnowy, kt\u00f3rzy pomagaj\u0105 sobie nawzajem w wewn\u0119trznym rozwoju, s\u0105 dla niego niezb\u0119dni. Te listy m\u00f3wi\u0105 r\u00f3wnie\u017c o tym, jak zgodne d\u0105\u017cenie duszy w przyja\u017ani otwiera nowy wymiar intymno\u015bci i wgl\u0105du. Nazywa on przyja\u017a\u0144<\/p>\n
najwy\u017csz\u0105 harmoni\u0105 dwojga ludzi, kt\u00f3rzy czcz\u0105 to, co podobne Bogu.<\/em><\/p><\/blockquote>\n
Wtedy nie mo\u017ce by\u0107 ju\u017c tylko dw\u00f3ch przyjaci\u00f3\u0142.<\/p>\n
Zawsze musi by\u0107 troje: dwie osoby i B\u00f3g; On \u0142\u0105czy nas w jedno.<\/em><\/p><\/blockquote>\n
W tym \u015bwietle s\u0142owo „straci\u0107” nabiera dodatkowej warto\u015bci i zakresu.<\/p>\n
Kto straci swe \u017cycie z mego powodu, <\/em>[5]<\/p><\/blockquote>\n
kto b\u0119dzie chcia\u0142 utraci\u0107 siebie w \u015bwietle duszy, dla zjednoczenia z bosko\u015bci\u0105, odnajdzie \u017bycie. Wsp\u00f3lna praca na podstawie \u015bwiat\u0142a, ze \u015bwiat\u0142em jako przewodnikiem, nadaje przyja\u017ani warto\u015b\u0107 wieczn\u0105. Jak pisze Ficino:<\/p>\n