Grecki filozof Platon, urodzony w Atenach w 428\/427 roku p.n.e., pochodzi\u0142 z rodziny szlacheckiej. Niekt\u00f3rzy jego bliscy krewni byli cz\u0142onkami w\u0142adz oligarchicznej tyranii w Atenach, jak r\u00f3wnie\u017c przywr\u00f3conej p\u00f3\u017aniej demokracji. Sam Platon nie zdecydowa\u0142 si\u0119 na karier\u0119 polityczn\u0105. Jak podaje Arystoteles, Platon najpierw pobiera\u0142 nauki u heraklitejczyka Kratylosa. Jako doros\u0142y m\u0142odzieniec zosta\u0142 uczniem Sokratesa. D\u0105\u017cy\u0142 do prowadzenia cnotliwego i bogobojnego \u017cycia, w kt\u00f3rym najwa\u017cniejsza by\u0142a sprawiedliwo\u015b\u0107 i realizacja boskiego dobra.<\/p>\n
Dusza odgrywa centraln\u0105 rol\u0119 w dzie\u0142ach Platona. To w\u0142a\u015bnie dusza zbli\u017ca cz\u0142owieka do bosko\u015bci, jest nie\u015bmiertelna i reinkarnuje, a\u017c cz\u0142owiek ponownie po\u0142\u0105czy si\u0119 ze swym boskim \u017ar\u00f3d\u0142em. W\u00a0Timajosie<\/em>, p\u00f3\u017anym dziele Platona, poznajemy pochodzenie stworzenia, w tym duszy. Najpierw wiecznie istniej\u0105cy B\u00f3g stworzy\u0142 wiecznie rozwijaj\u0105cego si\u0119 Boga w formie kuli, czyli nasz\u0105 pierwotn\u0105 bosk\u0105 ziemi\u0119. Jest ona \u017cyw\u0105 istot\u0105, wiecznie zmieniaj\u0105cym si\u0119 Bogiem. W jej centrum z\u0142o\u017cy\u0142 dusz\u0119 \u015bwiata. Dopiero w dalszym kroku z duszy \u015bwiata uformowa\u0142 dusze ludzkie.<\/p>\n Aby stworzy\u0107 dusz\u0119 \u015bwiata, \u201eZ istoty niepodzielnej i zawsze jednakiej, i z podzoelnej, kt\u00f3ra powstaje w cia\u0142ach, zmiesza\u0142 trzeci rodzaj istoty, po\u015bredniej pomi\u0119dzy tamtymi obiema; ona ma zarazem natur\u0119 tego, co zawsze jest tym samym i tego drugiego r\u00f3wnie\u017c. W ten spos\u00f3b postawi\u0142 j\u0105 po\u015brodku pomi\u0119dzy tym, co niepodzielne, a tym, co si\u0119 dzieli na cia\u0142a. Wzi\u0105\u0142 tedy te trzy istoty i zmiesza\u0142 je wszystkie w jedn\u0105 posta\u0107\u201d [1]<\/a>.<\/p>\n Nast\u0119pnym krokiem by\u0142o stworzenie cz\u0142owieka i duszy ludzkiej. Odwieczny B\u00f3g z\u0142o\u017cy\u0142 cia\u0142o cz\u0142owieka z ognia, wody, powietrza i ziemi oraz zaopatrzy\u0142 swoje stworzenie w dusz\u0119 ludzk\u0105 mieszaj\u0105c ponownie pozosta\u0142e cz\u0119\u015bci duszy \u015bwiata w takich samych proporcjach jak poprzednio i tworz\u0105c z nich dusz\u0119 ludzk\u0105. Uformowanie cia\u0142a obecnego cz\u0142owieka pozostawi\u0142 m\u0142odym, tylko warunkowo nie\u015bmiertelnym bogom. Otoczyli oni nie\u015bmierteln\u0105 dusz\u0119 \u015bmiertelnym cia\u0142em i dodali \u015bmierteln\u0105 dusz\u0119 z pragnieniami, nami\u0119tno\u015bciami, b\u00f3lem, strachem, gniewem i zmys\u0142ami.<\/p>\n W ten spos\u00f3b nie\u015bmiertelna dusza zosta\u0142a zwi\u0105zana ze \u015bmiertelnym cia\u0142em maj\u0105cym \u015bmierteln\u0105 dusz\u0119. Dla duszy\u00a0nie\u015bmiertelnej<\/em>\u00a0uformowali oni g\u0142ow\u0119 jako cia\u0142o kuliste, kt\u00f3re przypomina\u0142o bosk\u0105 ziemi\u0119 stworzon\u0105 przez Boga. Dusz\u0119\u00a0\u015bmierteln\u0105<\/em>\u00a0natomiast oddzielili od tej boskiej siedziby szyj\u0105 i wygnali j\u0105 do klatki piersiowej. T\u0119 cz\u0119\u015b\u0107 duszy \u015bmiertelnej, kt\u00f3ra jest \u017c\u0105dna i pragnie po\u017cywienia, przypisali do regionu brzucha. Poniewa\u017c obszar ten nie by\u0142 dost\u0119pny dla rozumu i wgl\u0105du, dali w\u0105trobie dar widzenia, aby cz\u0142owiek m\u00f3g\u0142 zetkn\u0105\u0107 si\u0119 z bosk\u0105 prawd\u0105 podczas snu.<\/p>\n Wed\u0142ug Platona dusza ludzka dzieli si\u0119 wi\u0119c na dwie cz\u0119\u015bci: cz\u0119\u015b\u0107 bosk\u0105, nie\u015bmierteln\u0105 i cz\u0119\u015b\u0107 ziemsk\u0105, \u015bmierteln\u0105. Z regu\u0142y jednak cz\u0142owiek jest ca\u0142kowicie zwi\u0105zany z ziemsk\u0105, \u015bmierteln\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 duszy i z ni\u0105 si\u0119 uto\u017csamia. Oznacza to, \u017ce nie tylko pod\u0105\u017ca za swoimi pragnieniami, ale tak\u017ce jest odci\u0119ty od \u015bwiata boskiego i nie jest w stanie go rozpozna\u0107.<\/p>\n Platon wyra\u017ca to w swojej s\u0142ynnej\u00a0przypowie\u015bci o jaskini<\/em>, w kt\u00f3rej przedstawia cz\u0142owieka siedz\u0105cego w jaskini, przywi\u0105zanego za nogi i szyj\u0119, tak \u017ce jego g\u0142owa mo\u017ce patrze\u0107 tylko w kierunku tylnej \u015bciany jaskini. Jaskinia jest o\u015bwietlona przez zewn\u0119trzne \u017ar\u00f3d\u0142o \u015bwiat\u0142a. Pomi\u0119dzy \u017ar\u00f3d\u0142em \u015bwiat\u0142a a wej\u015bciem do jaskini przesuwaj\u0105 si\u0119 przedmioty, ale cz\u0142owiek postrzega je jedynie jako formacje cieni. Nie mo\u017ce zobaczy\u0107, jak te przedmioty wygl\u0105daj\u0105 w rzeczywisto\u015bci. Te cienie s\u0105 dla nas, ludzi, \u015bwiatem widzialnym. Wed\u0142ug Platona, to w\u0142a\u015bnie dzi\u0119ki duszy mo\u017cemy osi\u0105gn\u0105\u0107 wiedz\u0119. Jednak \u015bmiertelna dusza, kt\u00f3ra postrzega jedynie cienie, nie jest w stanie naprawd\u0119 rozpozna\u0107 rzeczywisto\u015bci, mo\u017ce jedynie snu\u0107 przypuszczenia.<\/p>\n W\u00a0metaforze linii<\/em>\u00a0Platon opisuje kolejny poziom poznania. Por\u00f3wnuje teraz postrzeganie naszego \u015bwiata do lustrzanych odbi\u0107 na powierzchni wody. Na tym poziomie cz\u0142owiek widzi rzeczy wyra\u017aniej i w spos\u00f3b bardziej zr\u00f3\u017cnicowany za pomoc\u0105 swoich zmys\u0142\u00f3w. Nie posiada jeszcze rzeczywistej wiedzy o tym, co widzi, ale formu\u0142uje o tym opinie.<\/p>\n Dopiero gdy dusza \u015bmiertelna zwraca si\u0119 w kierunku ducha,\u00a0nous<\/em>, staje si\u0119 dusz\u0105 rozr\u00f3\u017cniaj\u0105c\u0105, kt\u00f3ra zaczyna bada\u0107 to, co widzi, zaczynaj\u0105c rozumie\u0107 \u015bwiat poprzez hipotezy i logiczne my\u015blenie. Czyni\u0105c to, cz\u0142owiek ma ju\u017c dost\u0119p do \u015bwiata idei, \u015bwiata, kt\u00f3ry odpowiada pierwotnemu \u017cyciu boskiemu, poprzez swoje po\u0142\u0105czenie z duchem. W alegorii jaskini Platon pokazuje osi\u0105gni\u0119cie \u015bwiata idei przez ludzi wychodz\u0105cych z jaskini i powoli dostosowuj\u0105cych si\u0119 do \u015bwiat\u0142a s\u0142onecznego. Teraz mog\u0105 oni rozpozna\u0107 idee, kt\u00f3re stoj\u0105 za rzeczami i kt\u00f3re w tej szkole my\u015blenia posiadaj\u0105 wy\u017csz\u0105 rzeczywisto\u015b\u0107 ni\u017c same rzeczy fizyczne. S\u0105 one pojmowane przez czyst\u0105 my\u015bl z pomoc\u0105 nie\u015bmiertelnej duszy jako archetypy rzeczywistego bytu. Ponadto na tym poziomie dusza obdarzona jest rozumem. Rozum jest instancj\u0105, kt\u00f3ra wskazuje nam, co jest dobre, a co z\u0142e w sensie wewn\u0119trznego kompasu etycznego opartego na prawach ducha.<\/p>\n Jednak cz\u0142owiek zdobywa\u00a0prawdziw\u0105<\/em>\u00a0wiedz\u0119 dopiero wtedy, gdy jego dusza mo\u017ce nie tylko postrzega\u0107 \u015bwiat idei, ale mo\u017ce r\u00f3wnie\u017c przenikn\u0105\u0107 do nieuwarunkowanego pierwotnego gruntu. W tym pierwotnym gruncie znajduje si\u0119 boski pierwotny pocz\u0105tek, pocz\u0105tek boskiego stworzenia. Dopiero tutaj otwiera si\u0119 przed cz\u0142owiekiem czysty boski \u015bwiat.<\/p>\n Jak cz\u0142owiek mo\u017ce osi\u0105gn\u0105\u0107 t\u0119 wiedz\u0119 o boskim stworzeniu? Wed\u0142ug Platona, musi on rozwija\u0107 si\u0119 w kierunku tego boskiego \u015bwiata. Platon zaczyna od idea\u0142u typowego filozofa, kt\u00f3ry odwraca swoj\u0105 dusz\u0119 od jej uwik\u0142ania w \u015bwiecie ziemskim i kieruje j\u0105 ku duszy boskiej poprzez \u017cycie cnotliwe, d\u0105\u017cenie do dobra w sobie i oczyszczanie swojej ziemskiej duszy. Jak wspomniano na pocz\u0105tku, tylko dusza \u015bmiertelna zna b\u00f3l, gniew i pragnienia. Pierwotnie boska dusza zamieszkuje w sferze dobra, kt\u00f3r\u0105 Platon w swojej\u00a0metaforze s\u0142o\u0144ca<\/em>\u00a0uto\u017csamia ze \u015bwiat\u0142em s\u0142onecznym. Dusza jest tu por\u00f3wnana do s\u0142o\u0144ca. Tak jak tylko \u015bwiat\u0142o s\u0142o\u0144ca umo\u017cliwia oku postrzeganie przedmiot\u00f3w, tak tylko dobro duszy umo\u017cliwia poznanie prawdziwego \u015bwiata.<\/p>\n W u\u015bwiadomieniu sobie pierwotnego gruntu nie chodzi wi\u0119c o jego analityczne uchwycenie, ale raczej o spojrzenie i zamieszkanie w \u015bwiecie idei z jednoczesnym intuicyjnym zrozumieniem pierwotnego stworzenia. U\u015bwiadomienie sobie dobra musia\u0142o sta\u0107 si\u0119 stanem bycia. Wtedy przed obserwatorem ods\u0142ania si\u0119 prawda kryj\u0105ca si\u0119 za ideami. To, o co chodzi, to nie s\u0105 idee, tak jak je formujemy naszym my\u015bleniem. Idee, kt\u00f3re Platon ma na my\u015bli, to faktyczna rzeczywisto\u015b\u0107. S\u0105 to \u017cywe archetypy, kt\u00f3re pozostaj\u0105, nawet je\u015bli indywidualne rzeczy przemijaj\u0105. Nale\u017c\u0105 do nich idee wolno\u015bci, sprawiedliwo\u015bci, mi\u0142o\u015bci, jak r\u00f3wnie\u017c idea samego \u017cycia i naszego stworzenia. „A kt\u00f3rych \u017cycie wyda si\u0119 osobliwie zbo\u017cne, ci b\u0119d\u0105 wyzwoleni z tych czelu\u015bci podziemnych i wyjd\u0105 stamt\u0105d, jak z wi\u0119zienia, w g\u00f3r\u0119 i p\u00f3jd\u0105 mieszka\u0107 w czystych stronach, na szczytach ziemi. Do nich nale\u017c\u0105 ci, kt\u00f3rzy si\u0119 umi\u0142owaniem m\u0105dro\u015bci dostatecznie od zmazy grzechu oczy\u015bcili; ci b\u0119d\u0105 p\u00f3\u017aniej \u017cyli w og\u00f3le bez cia\u0142a i p\u00f3jd\u0105 do mieszka\u0144 jeszcze pi\u0119kniejszych ni\u017c te, kt\u00f3re i opisa\u0107 nie\u0142atwo, i w tej chwili czas nie po temu.\u201d \u00a0[2]<\/a><\/p>\n <\/p>\n [1]<\/a> Platon,\u00a0Timajos<\/em>, t\u0142um. W\u0142adys\u0142aw Witwicki,\u00a0platon-timajos.pdf (wolnelektury.pl)<\/a><\/p>\n [2]<\/a> Platon,\u00a0Fedon<\/em>, t\u0142um. W\u0142adys\u0142aw Witwicki,\u00a0platon-fedon.pdf (wolnelektury.pl)<\/a>.\u00a0120<\/p>\n","protected":false},"author":920,"featured_media":15590,"template":"","meta":{"_acf_changed":false},"tags":[],"category_":[110107],"tags_english_":[],"class_list":["post-96357","logon_article","type-logon_article","status-publish","has-post-thumbnail","hentry","category_-spiritsoul-pl"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/logon.media\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/logon_article\/96357","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/logon.media\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/logon_article"}],"about":[{"href":"https:\/\/logon.media\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/logon_article"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/logon.media\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/920"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/logon.media\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/15590"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/logon.media\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=96357"}],"wp:term":[{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/logon.media\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=96357"},{"taxonomy":"category_","embeddable":true,"href":"https:\/\/logon.media\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/category_?post=96357"},{"taxonomy":"tags_english_","embeddable":true,"href":"https:\/\/logon.media\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags_english_?post=96357"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\n