Wsp\u00f3\u0142czesny \u015bwiat, by\u0107 mo\u017ce zdziwiony tym faktem, jest \u015bwiadkiem przemieszczenia si\u0119 zjawisk religijnych i duchowych.<\/p>\n
A przecie\u017c wielu – jak antropolog Anthony Wallace (1966) – jeszcze 50 lat temu przewidywa\u0142o koniec religii: \u201eWierzenia w si\u0142y nadprzyrodzone, swoiste dla religii, skazane s\u0105 na zanik w obliczu upowszechnienia si\u0119 wiedzy naukowej\u201d.<\/p>\n
Jak przypomina historyk Peter Harrison (2017), nauka nie sprawi\u0142a, \u017ce znikn\u0105\u0142 handel cz\u0142owieka z bosko\u015bci\u0105. Stany Zjednoczone doskonale ukazuj\u0105 t\u0119 sytuacj\u0119, b\u0119d\u0105c z jednej strony najbardziej zaawansowanym technicznie spo\u0142ecze\u0144stwem na \u015bwiecie, a jednocze\u015bnie jednym z kraj\u00f3w zachodnich, w kt\u00f3rych religijno\u015b\u0107 jest najwa\u017cniejsza. Jak wyja\u015bnia brytyjski socjolog David Martin (2011) w ksi\u0105\u017cce „The Future of Christianity\u201d (Przysz\u0142o\u015b\u0107 chrze\u015bcija\u0144stwa), „nie ma korelacji mi\u0119dzy stopniem zaawansowania naukowego danego kraju a wp\u0142ywem wierze\u0144 i praktyk religijnych”.<\/p>\n
Jest oczywiste, \u017ce wiek racjonalno\u015bci, statystyk i fakt\u00f3w nie zlikwidowa\u0142 ludzkiej t\u0119sknoty za bosko\u015bci\u0105, za transcendencj\u0105, za duchowymi energiami czy jakkolwiek inaczej nazwiemy wy\u017cszy wymiar, tw\u00f3rcz\u0105 i dobroczynn\u0105 inteligencj\u0119.<\/p>\n
\u015awiadomo\u015b\u0107 zajmuje centralne miejsce w tej relacji mi\u0119dzy cz\u0142owiekiem a Bogiem. Trzy podej\u015bcia przedstawiaj\u0105 ruchy tego bliskiego zwi\u0105zku ja\u017ani z transcendencj\u0105:<\/p>\n
Zachowanie, rozszerzanie, przekszta\u0142canie: jest to wyb\u00f3r, kt\u00f3rego nale\u017cy dokona\u0107 na poziomie \u015bwiadomo\u015bci.<\/p>\n
Te sk\u0142onno\u015bci \u015bwiadomo\u015bci niekoniecznie okre\u015blaj\u0105 w spos\u00f3b absolutny zakres danej religii czy konkretnego nurtu duchowego. Reprezentuj\u0105 one raczej ludzkie tendencje, kt\u00f3re dlatego czasami wsp\u00f3\u0142istniej\u0105 w ramach tej samej \u015bcie\u017cki, a nawet w ramach jednostki.<\/p>\n
Podczas gdy duchowo\u015b\u0107 zachowawcza nie dotyka \u015bwiadomo\u015bci w sensie rozwoju przeb\u00f3stwiaj\u0105cego, duchowo\u015b\u0107 rozszerzaj\u0105ca wyra\u017anie d\u0105\u017cy do jej rozwoju. Nie oznacza to jednak zasadniczej zmiany w wewn\u0119trznej naturze \u015bwiadomo\u015bci, lecz raczej rozszerzenie jej zakresu, zdolno\u015bci i wra\u017cliwo\u015bci.<\/p>\n
Duchowo\u015b\u0107 transformuj\u0105ca natomiast przewiduje ca\u0142kowit\u0105 odnow\u0119 \u015bwiadomo\u015bci. Orientacja ta opiera si\u0119 na nast\u0119puj\u0105cych elementach:<\/p>\n
Madeleine Scopello (2016) rozszyfrowuje t\u0119 sytuacj\u0119 dzi\u0119ki studiom nad gnostycyzmem – transformuj\u0105cym pr\u0105dem duchowym z pocz\u0105tku naszej ery: „cho\u0107 uwik\u0142any w cia\u0142o cielesne, cz\u0142owiek posiada iskr\u0119 wiedzy pochodz\u0105c\u0105 od transcendentnego boga: je\u015bli b\u0119dzie w stanie o\u017cywi\u0107 t\u0119 \u015bwietlist\u0105 cz\u0105stk\u0119, uwalniaj\u0105c si\u0119 od zapomnienia, w kt\u00f3rym si\u0119 pogr\u0105\u017cy\u0142, cz\u0142owiek uwolni si\u0119 z obj\u0119\u0107 demiurga i odzyska swoje boskie pochodzenie”.<\/p>\n
Bosko\u015b\u0107 jest tu r\u00f3wnie\u017c uwewn\u0119trzniona, ale w przeciwie\u0144stwie do duchowo\u015bci rozszerzaj\u0105cej nie jest zwi\u0105zana z bytem. Istnieje \u015bwiadomo\u015b\u0107 ludzka i \u015bwiadomo\u015b\u0107 duchowa, kt\u00f3re maj\u0105 si\u0119 rozwija\u0107 r\u00f3wnolegle.<\/p>\n
Nie chodzi wi\u0119c o rozkwit \u015bwiadomo\u015bci, ani o samorealizacj\u0119, ale o wzrost wymiaru duchowego, oderwanego od jednostki. I to wy\u0142onienie si\u0119 nowej \u015bwiadomo\u015bci, dalekie od wysublimowania ego, z regu\u0142y poci\u0105ga za sob\u0105 jego rozpuszczenie.<\/p>\n
Ten punkt jest centralnym wyznacznikiem, kt\u00f3ry odr\u00f3\u017cnia duchowo\u015b\u0107 rozszerzaj\u0105c\u0105 od duchowo\u015bci transformuj\u0105cej. Od wzbogaconej, ekstrapolowanej, przebudzonej, uduchowionej ja\u017ani przechodzimy do redukcji ja\u017ani, wycofania, poddania si\u0119, czasem nawet przywo\u0142ywanej jako \u015bmier\u0107 ja\u017ani.<\/p>\n
Istnieje zatem \u015bmier\u0107, kt\u00f3r\u0105 nale\u017cy prze\u017cy\u0107 w czasie istnienia, i ta specyficzna \u015bmier\u0107 jest konieczn\u0105 przemian\u0105, kt\u00f3ra prowadzi do boskiego \u017cycia. Ta duchowa postawa jest obecna w nurtach wszystkich wielkich tradycji, kt\u00f3re jednak wyr\u00f3\u017cniaj\u0105 si\u0119 zespo\u0142em cech specyficznych dla ka\u017cdej z nich.<\/p>\n
Jeden z hadis\u00f3w tradycji islamu m\u00f3wi: „Umrzyj zanim \u015bmier\u0107 przyjdzie do ciebie”. Wielu sufickich szejk\u00f3w naucza tych zasad; emir Abd El Kader zapocz\u0105tkowa\u0142 praktyk\u0119 „dw\u00f3ch \u015bmierci”, odnosz\u0105c\u0105 si\u0119 do \u015bmierci duchowej, kt\u00f3ra musi poprzedza\u0107 \u015bmier\u0107 naturaln\u0105.<\/p>\n
Michel Chodkiewicz (1998) analizuje cztery \u015bmierci sufich – bia\u0142\u0105, czarn\u0105, czerwon\u0105 i zielon\u0105 – jako etapy reprezentuj\u0105ce „praktyki, kt\u00f3rych celem jest wygaszenie duchowych \u017c\u0105dz i cielesnych rozwi\u0105z\u0142o\u015bci”.<\/p>\n
W hinduizmie i buddyzmie pojawia si\u0119 poj\u0119cie „Nirwany”. S\u0142owo to nie jest synonimem stanu permanentnego cieszenia si\u0119 \u015bwiadomo\u015bci\u0105, form\u0105 niebia\u0144skiej ekstazy, jak to cz\u0119sto t\u0142umaczono na Zachodzie. To sanskryckie s\u0142owo oznacza „wyga\u015bni\u0119cie”. Odpowiada to praktyce gaszenia p\u0142omienia \u015bwiadomo\u015bci jeszcze za \u017cycia. W Sutta Nipata, zbiorze staro\u017cytnych buddyjskich sutr, napisano: „Tam, gdzie nie ma nic, gdzie nic nie mo\u017ce by\u0107 uchwycone, pojawia si\u0119 ostatecznie wyspa. Nazywam j\u0105 Nirwan\u0105. Ca\u0142kowite wyga\u015bni\u0119cie zgnilizny \u015bmierci. To w\u0142a\u015bnie poprzez nico\u015b\u0107 \u015bwiadomo\u015bci, jej ca\u0142kowite ustanie, \u015bmier\u0107 zostaje pokonana\u201d.<\/p>\n
Ze swej strony Lao Tzu wyja\u015bnia w Tao Te King<\/em>, \u017ce „Ten, kto umiera nie przestaj\u0105c istnie\u0107, zyskuje nie\u015bmiertelno\u015b\u0107”.<\/p>\n Kaba\u0142a r\u00f3wnie\u017c zwraca uwag\u0119 na ten proces. Jak ujmuje to jeden z jej wsp\u00f3\u0142czesnych komentator\u00f3w (Michael Laitman, 2010): \u201eDezaktywacja naszego egoizmu jest pocz\u0105tkiem naszego wspinania si\u0119 po duchowej drabinie\u201d.<\/p>\n To w\u0142a\u015bnie ta dobrowolna \u015bmier\u0107 wobec porusze\u0144 \u015bwiadomo\u015bci „ja” – a nie \u015bmier\u0107 jednostki – jest celem nowego \u017cycia. Bosko\u015b\u0107 to stan, kt\u00f3ry zdobywa si\u0119 w trakcie \u017cycia, a nie po \u015bmierci. To w\u0142a\u015bnie chce przekaza\u0107 Ewangelia Filipa, apokryficzny tekst chrze\u015bcija\u0144ski z II wieku, odkryty w 1945 roku: „B\u0142\u0105dz\u0105 ci, kt\u00f3rzy m\u00f3wi\u0105, \u017ce najpierw umr\u0105, a potem zmartwychwstan\u0105. Je\u015bli nie otrzymaj\u0105 najpierw w swoim \u017cyciu zmartwychwstania, to po \u015bmierci nie otrzymaj\u0105 nic”.<\/p>\n Ta duchowo\u015b\u0107 odnowy jest ugruntowana we wszystkich tradycjach religijnych. Czasem nawet je poprzedza. Jest ona na og\u00f3\u0142 zorganizowana wok\u00f3\u0142 centralnego korpusu tych tradycji, dodaj\u0105c zestaw innych tekst\u00f3w i nauk ustnych, dostarczaj\u0105cych bardziej wszechstronnych i niekiedy bardziej z\u0142o\u017conych poj\u0119\u0107 kosmogonicznych i antropologicznych. Inicjacje odbywaj\u0105 si\u0119 jako podw\u00f3jny proces transformacji – \u015bmier\u0107 ja\u017ani \/ odrodzenie duchowe. Inicjacje, w kt\u00f3rych jednostka jest odpowiedzialna za swoje w\u0142asne duchowe stawanie si\u0119. Nie ma wi\u0119c prawdziwego wy\u017cszego autorytetu, poza duchowym nasieniem w bycie, nasieniem, kt\u00f3re przekazuje bosk\u0105 wiedz\u0119.<\/p>\n Te podej\u015bcia nie uwa\u017caj\u0105, \u017ce \u015bwiat zosta\u0142 stworzony przez boga doskona\u0142ego; w przeciwnym razie mia\u0142by on cechy takiego boga. Jest to stworzenie zepsute. W tym sensie istnieje pragnienie, by nie by\u0107 cz\u0119\u015bci\u0105 tego \u015bwiata. Jest to nie tyle odrzucenie, czy ucieczka, co raczej g\u0142\u0119bokie d\u0105\u017cenie do powrotu do pierwotnego, doskona\u0142ego \u015bwiata, powrotu mo\u017cliwego dzi\u0119ki zbawczej wiedzy zawartej w boskim nasieniu.<\/p>\n Wyra\u017ca to Traktat Tr\u00f3jdzielny<\/em> (koptyjski apokryf my\u015bli walentynia\u0144skiej): 'W nich rzeczywi\u015bcie z\u0142o\u017cone jest nasienie obietnicy… Obietnica ta dotyczy\u0142a ich pouczenia i powrotu do tego, czym byli od pocz\u0105tku, z czego posiadaj\u0105 kropl\u0119, aby mogli do niej powr\u00f3ci\u0107”.<\/p>\n W hermetycznym powiedzeniu \u201eTo, co poni\u017cej, jest jak to, co powy\u017cej, a to, co powy\u017cej, jest jak to, co poni\u017cej\u201d wizja \u015bwiata jest to\u017csama z wizj\u0105 bytu. Cz\u0142owiek nie jest owocem boskiego stworzenia. Nie jest on zatem przedmiotem pierwotnego zainteresowania. Nie jest jednak ani pot\u0119piony, ani odrzucony. To przez niego mo\u017ce si\u0119 realizowa\u0107 duchowe stawanie si\u0119, poprzez jego osobist\u0105 ofiar\u0119 w s\u0142u\u017cbie „iskry \u015bwiat\u0142a” (Ksi\u0119ga Tajemnic Jana, II w.).<\/p>\n To wypieranie si\u0119 siebie i \u015bwiata na rzecz wymiaru duchowego mo\u017ce prowadzi\u0107 do nieporozumie\u0144, zar\u00f3wno ze strony tych, kt\u00f3rzy pod\u0105\u017caj\u0105 za takim duchowym podej\u015bciem i kt\u00f3rzy mog\u0105 przyj\u0105\u0107 form\u0119 wyparcia si\u0119 siebie i odrzucenia \u015bwiata, jak i ze strony innych ludzi, kt\u00f3rzy mog\u0105 interpretowa\u0107 te praktyki jako form\u0119 pogardy i desocjalizacji.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":15765,"template":"","meta":{"_acf_changed":false},"tags":[],"category_":[110107],"tags_english_":[],"class_list":["post-92343","logon_article","type-logon_article","status-publish","has-post-thumbnail","hentry","category_-spiritsoul-pl"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/logon.media\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/logon_article\/92343","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/logon.media\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/logon_article"}],"about":[{"href":"https:\/\/logon.media\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/logon_article"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/logon.media\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/logon.media\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/15765"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/logon.media\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=92343"}],"wp:term":[{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/logon.media\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=92343"},{"taxonomy":"category_","embeddable":true,"href":"https:\/\/logon.media\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/category_?post=92343"},{"taxonomy":"tags_english_","embeddable":true,"href":"https:\/\/logon.media\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags_english_?post=92343"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}