{"id":92232,"date":"2021-11-07T15:35:10","date_gmt":"2021-11-07T15:35:10","guid":{"rendered":"https:\/\/logon.media\/logon_article\/muzyka-i-przestrzen-duszy-rejon-duszy-pejzaz-duszy-kosmos-duszy-czesc-2\/"},"modified":"2021-11-07T15:35:10","modified_gmt":"2021-11-07T15:35:10","slug":"muzyka-i-przestrzen-duszy-rejon-duszy-pejzaz-duszy-kosmos-duszy-czesc-2","status":"publish","type":"logon_article","link":"https:\/\/logon.media\/pl\/logon_article\/muzyka-i-przestrzen-duszy-rejon-duszy-pejzaz-duszy-kosmos-duszy-czesc-2\/","title":{"rendered":"Muzyka i przestrze\u0144 duszy, rejon duszy, pejza\u017c duszy – kosmos duszy – Cz\u0119\u015b\u0107 2"},"content":{"rendered":"

Id\u017a do cz\u0119\u015bci 1<\/a><\/p>\n

Osobista podr\u00f3\u017c wakacyjna przez Wyspy Alandzkie, Helsinki, po\u0142udniow\u0105 i \u015brodkow\u0105 Finlandi\u0119<\/strong><\/p>\n

Ka\u017cde dzie\u0142o Jana Sibeliusa jest wyj\u0105tkowe. \u017badne nie przypomina prac wcze\u015bniejszych kompozytor\u00f3w. Nigdy wcze\u015bniej nie pojawi\u0142 si\u0119 podobny styl ani swoboda tworzenia. Jego techniki kompozytorskie nie podlegaj\u0105 krytyce. Mo\u017cna tutaj m\u00f3wi\u0107 tylko o geniuszu. Wed\u0142ug niego muzyka zaczyna si\u0119 tam, gdzie ko\u0144cz\u0105 si\u0119 s\u0142owa. W pewnym sensie stworzy\u0142 on podstawy muzyki fi\u0144skiej.<\/p>\n

Fi\u0144sko\u015b\u0107 wylewa si\u0119 z melodii i tajemniczych dzie\u0142 Sibeliusa. Krajobraz jest pe\u0142en d\u017awi\u0119k\u00f3w; szumi\u0105 lasy, a w\u015br\u00f3d brz\u00f3z i iglak\u00f3w pob\u0142yskuj\u0105 jagody. W sercu pojawiaj\u0105 si\u0119 dzikie \u0142\u0105ki, wrzosowiska, bagna i bezkres krajobrazu. Stada g\u0119si wznosz\u0105 si\u0119 z pot\u0119\u017cnymi uderzeniami skrzyde\u0142 nad ciemnymi jeziorami. Niezmierzone g\u0142\u0119bie ukrywaj\u0105 si\u0119 przed wzrokiem obserwatora. Czarne, zimne jeziora przeplataj\u0105 si\u0119 tajemniczo ze wzg\u00f3rzami i lasami. Lekkie chmury przechodz\u0105 w g\u0119st\u0105 mg\u0142\u0119 i delikatny deszcz, a ol\u015bniewaj\u0105cy b\u0142\u0119kit nieba zmienia  jeziora w b\u0142\u0119kitne oazy.<\/p>\n

Powoli posuwamy si\u0119 naprz\u00f3d, po\u015br\u00f3d nieustannie zmieniaj\u0105cego si\u0119 krajobrazu, szybuj\u0105c w\u015br\u00f3d pi\u0119knej natury, wysuni\u0119tych daleko archipelag\u00f3w, ska\u0142 i pozosta\u0142o\u015bci epoki lodowcowej. Archipelag wysp na Morzu Ba\u0142tyckim rozrasta si\u0119 z roku na rok, wyspy staj\u0105 si\u0119 coraz wi\u0119ksze. Za kilka tysi\u0105cleci przez \u015brodek dzisiejszego Ba\u0142tyku prowadzi\u0107 b\u0119dzie \u015bcie\u017cka do Szwecji. Budz\u0105 si\u0119 meteorytowe kratery sprzed milion\u00f3w lat, osadzone w kamieniu labirynty, mitologie i tajemnice przesz\u0142o\u015bci. Obrazy te o\u017cywaj\u0105 w symfonicznych dzie\u0142ach Sibeliusa.<\/p>\n

G\u0142\u0119boko w serce zapadaj\u0105 nies\u0142yszane wcze\u015bniej d\u017awi\u0119ki, muzyka wyj\u0105tkowego kompozytora wyra\u017caj\u0105ca t\u0119sknot\u0119 za domem, po\u0142\u0105czeniem, pragnienie przezwyci\u0119\u017cenia obcej dominacji, wo\u0142anie duszy o wolno\u015b\u0107. Finlandia<\/em> Sibeliusa promienieje uroczy\u015bcie, duchowo, a tak\u017ce politycznie. \u201eWewn\u0119trzna melodia\u201d Finlandii towarzyszy wielu tekstom:<\/p>\n

– Hymn Finlandii: Oi maamme, Suomi, synnyinmaa<\/em> (O ojczyzno, ujrzyj jasne skrzyd\u0142a poranka)<\/p>\n

– Nigdy nie b\u0119dzie takiego lata<\/em>…<\/p>\n

– Hymn angielski: B\u0105d\u017a cicha, duszo moja<\/em><\/p>\n

– Muzyka do filmu Szklana pu\u0142apka 2<\/em> z Brucem Willisem<\/p>\n

– Hymn Hermesa Trismegistosa: \u201e\u015awi\u0119ty jest B\u00f3g, Ojciec Wszechrzeczy. \u015awi\u0119ty jest B\u00f3g, kt\u00f3rego Wola dokonuje si\u0119 Jego w\u0142asnymi si\u0142ami. \u015awi\u0119ty jest B\u00f3g, kt\u00f3ry pragnie by\u0107 poznany i b\u0119dzie poznany przez tych, kt\u00f3rzy do Niego nale\u017c\u0105. \u015awi\u0119ty jeste\u015b Ty, kt\u00f3ry S\u0142owem wszystko powo\u0142a\u0142e\u015b do istnienia. \u015awi\u0119ty jeste\u015b Ty, na obraz kt\u00f3rego powsta\u0142a ca\u0142a wszechnatura. \u015awi\u0119ty jeste\u015b Ty, kt\u00f3rego natura w \u017cadnej mierze nie stworzy\u0142a. \u015awi\u0119ty jeste\u015b Ty, pot\u0119\u017cniejszy od wszystkich pot\u0119g. \u015awi\u0119ty jeste\u015b Ty, doskonalszy od wszystkiego, co istnieje. \u015awi\u0119ty jeste\u015b Ty, wznio\u015blejszy ponad wszelk\u0105 chwa\u0142\u0119\u201d.<\/p>\n

Ka\u017cdy, kto  udaje si\u0119 w podr\u00f3\u017c przez Finlandi\u0119 powinien zabra\u0107 ze sob\u0105 muzyk\u0119 Sibeliusa. W ten spos\u00f3b podr\u00f3\u017c mo\u017ce przekszta\u0142ci\u0107 si\u0119 w wewn\u0119trzn\u0105 podr\u00f3\u017c duszy. Muzyka Jana Sibeliusa wybrzmiewa wyra\u017anie i w wyj\u0105tkowy spos\u00f3b, a je\u015bli nadal brakowa\u0107 b\u0119dzie trzeciego wymiaru, to uzupe\u0142ni\u0105 go obrazy fi\u0144skiego malarza Akseli Gallen-Kallela, kt\u00f3ry w niezr\u00f3wnany spos\u00f3b uchwyci\u0142 mitologi\u0119 Finlandii.<\/p>\n

Fizyka duszy<\/strong><\/p>\n

Czy Jan Sebastian Bach zmar\u0142 nad niedoko\u0144czonym dzie\u0142em Die Kunst der Fuge<\/em> (Sztuka Fugi) BWV 1080, czy mo\u017ce bli\u017csza prawdzie jest inna legenda?<\/p>\n

Mistrz straci\u0142 wzrok w wyniku niew\u0142a\u015bciwej opieki medycznej i nieudanej operacji oka. Dla tego niestrudzonego tw\u00f3rcy najwspanialszych dzie\u0142 muzycznych cierpienie by\u0142o prawie nie do zniesienia. Nie m\u00f3g\u0142 ju\u017c zapisywa\u0107 nut, a nie mog\u0105c widzie\u0107, siedzia\u0142 w fotelu i ws\u0142uchiwa\u0142 si\u0119 w odg\u0142osy otoczenia \u2013 radosne krzyki dzieci z pobliskiej szko\u0142y, d\u017awi\u0119k no\u017cyc wydawany przez zaj\u0119te szyciem \u017con\u0119 i c\u00f3rk\u0119, odg\u0142osy rob\u00f3t ulicznych; walenie m\u0142otem, pi\u0142owanie, uderzenia siekier\u0105.<\/p>\n

Bach odchyli\u0142 si\u0119 do ty\u0142u i ws\u0142uchiwa\u0142 si\u0119 w odg\u0142osy budz\u0105cego si\u0119 do \u017cycia \u015bwiata. Jedynie dzi\u0119ki swojemu s\u0142uchowi \u017cycie mog\u0142o odnale\u017a\u0107 drog\u0119 do jego duszy. Siedz\u0105cy przy instrumencie ucze\u0144 nagle zagra\u0142  fa\u0142szywy ton. \u201eA fe, to kwinta!”  Ch\u0142opiec zamar\u0142 w oczekiwaniu na krytyk\u0119 Bacha. Ten r\u00f3wnie zaskoczony powoli otworzy\u0142 oczy. \u201e\u015awiat\u0142o! \u015awiat\u0142o! Znowu widz\u0119!\u201d \u2013 wykrzykn\u0105\u0142. Inni wpatrywali si\u0119 w niego z niedowierzaniem, ale Bach znowu zacz\u0105\u0142 widzie\u0107. Tysi\u0105ce melodii skumulowa\u0142o si\u0119 w jego duszy, przepe\u0142nionej muzyk\u0105. Wyszed\u0142 z c\u00f3rk\u0105 na zewn\u0105trz, by zaczerpn\u0105\u0107 \u015bwie\u017cego powietrza i wtedy dozna\u0142 powa\u017cnego udaru. Wniesiono go z powrotem do domu. Lekarze nie dawali mu szans. Jego mowa sta\u0142a si\u0119 bez\u0142adna, palce porusza\u0142y si\u0119 jakby gra\u0142 na klawesynie. Zi\u0119\u0107 Bacha  Altnikol do\u015b\u0107 mechanicznie uderza\u0142 w klawisze fortepianu, podczas gdy energia tw\u00f3rcza Bacha pop\u0142yn\u0119\u0142a przez niego raz jeszcze. Wydawa\u0142o si\u0119, jakby s\u0142ucha\u0142 nieziemskiej muzyki, organowego chora\u0142u z przesz\u0142o\u015bci: \u201eKiedy jeste\u015bmy w najwi\u0119kszej udr\u0119ce\u201d. \u017bycie by\u0142o ju\u017c za nim, ale pozosta\u0142 jeszcze jeden krok. Zwr\u00f3ci\u0142 si\u0119 do Altnikola: Zanotuj tytu\u0142 i pisz: \u201ePrzed tron Tw\u00f3j krocz\u0119\u201d (BWV 668). I Bach podyktowa\u0142 mu nowy chora\u0142, kt\u00f3ry swym podnios\u0142ym tonem wzrusza do \u0142ez:<\/p>\n

\n

Przed tron Tw\u00f3j krocz\u0119<\/p>\n

O Bo\u017ce, i b\u0142agam w pokorze:<\/p>\n

\u0141askawego oblicza Swego<\/p>\n

Nie odwracaj ode mnie<\/p>\n

Grzesznika biednego!<\/p>\n<\/blockquote>\n

Organy zagrzmia\u0142y w ca\u0142kowitym przera\u017ceniu. \u201eZas\u0142ona \u015bwi\u0105tyni\u201d rozdar\u0142a si\u0119 na dwoje. Rozleg\u0142 si\u0119 \u015bpiew anielski Gloria in excelsis Deo<\/em>, niebo wype\u0142ni\u0142o si\u0119 radosnym d\u017awi\u0119kiem. A rodzina sta\u0142a przy \u0142o\u017cu \u015bmierci p\u0142acz\u0105c, nie\u015bwiadoma jego ostatecznego szcz\u0119\u015bcia. Potem zapanowa\u0142 g\u0142\u0119boki spok\u00f3j.<\/p>\n

Bach zna\u0142 fizyk\u0119 d\u017awi\u0119ku, jego matematyk\u0119, jego liczbow\u0105 struktur\u0119 i magi\u0119 liczb. Wyobra\u017ani\u0105 stworzy\u0142 sw\u00f3j najg\u0142\u0119bszy j\u0119zyk. Filozof Gottfried Wilhelm Leibniz napisa\u0142 w czasach Bacha: \u201eMuzyka jest nie\u015bwiadom\u0105 arytmetyk\u0105\u201d. Bach nie by\u0142 kompozytorem, kt\u00f3ry tworzy\u0142 swoje utwory muzyczne. Nie, jego umys\u0142 si\u0119ga\u0142 do przestrzeni dusz nieznanych nikomu innemu. Potrafi\u0142 dotrze\u0107 do obszar\u00f3w niewerbalnych, aby wzi\u0105\u0107 stamt\u0105d najwy\u017csze dobra, i aby dzieli\u0107 si\u0119 nimi z bli\u017animi i przekaza\u0107 je potomnym.<\/p>\n

Bach postrzega\u0142 \u015bwiat jako jedno\u015b\u0107 w stworzonej przez Boga wieczno\u015bci. Odszuka\u0142 duchowe rejony tej wieczno\u015bci i by\u0142 w stanie uczyni\u0107 namacalnym to, co nieznane. Znalaz\u0142 \u201ekamie\u0144 filozoficzny\u201d, nada\u0142 mu brzmienie i przekaza\u0142 nam odbicie wieczno\u015bci. To nie jest tylko muzyka, kt\u00f3ra zabrzmi i ulotni si\u0119 po chwili. Nie, to wyj\u0105tkowa polifonia sztuki \u017cycia.<\/p>\n

Jan Sebastian Bach nie by\u0142 pracoholikiem, kt\u00f3ry w powa\u017cnym skupieniu nieprzerwanie tworzy\u0142 muzyk\u0119. Nie, Bach by\u0142 niezwykle sympatycznym i pe\u0142nym humoru cz\u0142owiekiem, kt\u00f3ry ceni\u0142 \u017cycie rodzinne. Z ma\u0142\u017ce\u0144stwa z Mari\u0105 Barbar\u0105 mia\u0142 siedmioro dzieci. Po jej przedwczesnej \u015bmierci o\u017ceni\u0142 si\u0119 z Ann\u0105 Magdalen\u0105, z kt\u00f3r\u0105 mia\u0142 jeszcze 13 dzieci. Dom Bacha by\u0142 miejscem mi\u0142o\u015bci i \u017cywio\u0142owej rado\u015bci \u017cycia oraz nieko\u0144cz\u0105cego si\u0119 muzycznego szale\u0144stwa. Przy tym wszystkim jego spu\u015bcizna jest ogromna. Napisa\u0142 ponad 1000 dzie\u0142, w wi\u0119kszo\u015bci z\u0142o\u017conych kompozycji, kt\u00f3re zachowa\u0142y si\u0119 dla potomno\u015bci. Samych kantat przetrwa\u0142o do naszych czas\u00f3w 200, a setki z nich podobno zagin\u0119\u0142y.<\/p>\n

Je\u015bli jego dzie\u0142o Die Kunst der Fuge <\/em>(Sztuka Fugi), BWV 1080 ma by\u0107 jego ostatnim, to s\u0105 r\u00f3wnie\u017c ku temu istotne powody. W ogromnym wachlarzu jego kompozycji, od prostego utworu wokalnego (Willst du dein Herz mir schenken<\/em>, <\/em>BWV 518 <\/em>) po obszerne oratoria i msze, znajdujemy ogrom z\u0142o\u017cono\u015bci, zawi\u0142ych problem\u00f3w dotycz\u0105cych \u015bwiata takich jak:<\/p>\n

\u2022 Wielki Wybuch i czarna dziura jednocze\u015bnie, niezrozumia\u0142y akt tworzenia<\/p>\n

\u2022 Za muzyczn\u0105 materi\u0105 kryje si\u0119 antymateria<\/p>\n

\u2022 Czy teori\u0119 spl\u0105tania Wernera Heisenberga przewidziano ju\u017c w XVIII wieku?<\/p>\n

\u2022 Forma i emocje<\/p>\n

\u2022 Pi\u0119kno tworzenia d\u017awi\u0119ku<\/p>\n

\u2022 Raj i wygnanie jednocze\u015bnie<\/p>\n

\u2022 Na wy\u017cynach duszy dzie\u0142o urywa si\u0119 niedoko\u0144czone tematem opartym na d\u017awi\u0119kach B-A-C-H.<\/p>\n

By\u0107 mo\u017ce dusza stale pragnie pokoju, kt\u00f3ry mo\u017ce jej przynie\u015b\u0107 ukojenie, na przyk\u0142ad:<\/p>\n

\u2022 Aria z Wariacji Goldbergowskich<\/em>, BWV 988<\/p>\n

\u2022 Preludia i Fugi z Das Wohltemperierte Klavier <\/em>(Dobrze nastrojony fortepian), BWV 846<\/p>\n

\u2022 Jesus bleibet meine Freude<\/em>, BWV 147<\/p>\n

\u2022 Wie soll ich dich empfangen<\/em>, BWV 248 (Oratorium na Bo\u017ce Narodzenie)<\/p>\n","protected":false},"author":920,"featured_media":15363,"template":"","meta":{"_acf_changed":false},"tags":[],"category_":[110068],"tags_english_":[],"class_list":["post-92232","logon_article","type-logon_article","status-publish","has-post-thumbnail","hentry","category_-art-pl"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/logon.media\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/logon_article\/92232","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/logon.media\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/logon_article"}],"about":[{"href":"https:\/\/logon.media\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/logon_article"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/logon.media\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/920"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/logon.media\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/15363"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/logon.media\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=92232"}],"wp:term":[{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/logon.media\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=92232"},{"taxonomy":"category_","embeddable":true,"href":"https:\/\/logon.media\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/category_?post=92232"},{"taxonomy":"tags_english_","embeddable":true,"href":"https:\/\/logon.media\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags_english_?post=92232"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}