{"id":91825,"date":"2021-05-21T16:00:59","date_gmt":"2021-05-21T16:00:59","guid":{"rendered":"https:\/\/logon.media\/logon_article\/mit-jako-brama-do-swiata-czesc-1\/"},"modified":"2021-05-21T16:00:59","modified_gmt":"2021-05-21T16:00:59","slug":"mit-jako-brama-do-swiata-czesc-1","status":"publish","type":"logon_article","link":"https:\/\/logon.media\/pl\/logon_article\/mit-jako-brama-do-swiata-czesc-1\/","title":{"rendered":"Mit jako brama do \u015bwiata – cz\u0119\u015b\u0107 1"},"content":{"rendered":"

Tajemniczy porz\u0105dek<\/strong><\/p>\n

Mit s\u0142u\u017cy\u0142 do obja\u015bniania \u015bwiata, czyli do przekazywania odwiecznych, uniwersalnych prawd. Podczas obserwacji gwiazd sta\u0142ych i regularnych ruch\u00f3w planet rozpoznano kryj\u0105cy si\u0119 za nimi,  tajemniczy porz\u0105dek (gr. cosmos). <\/em>Szama\u0144scy gaw\u0119dziarze upatrywali przyczyn wydarze\u0144 \u017cyciowych w aktywno\u015bci wy\u017cszych istot lub si\u0142 losu. Mit dawa\u0142 orientacj\u0119 (Orient<\/em> z \u0142ac. sol oriens = tam, gdzie wschodzi S\u0142o\u0144ce i dok\u0105d powraca \u015bwiat\u0142o) <\/em>we wrogim i chaotycznym \u015bwiecie. Odpowiada\u0142 na odwieczne pytania o nasze pochodzenie, sens \u017cycia, w\u0142a\u015bciwe post\u0119powanie i tajemnic\u0119 \u015bmierci. Mit by\u0142 r\u00f3wnie\u017c bezpo\u015brednio zwi\u0105zany z obrz\u0119dem<\/p>\n

i wszechobecny, poniewa\u017c bogowie \u017cyli w\u015br\u00f3d ludzi. Dzi\u015b nie jeste\u015bmy ju\u017c w stanie zrozumie\u0107 tego sposobu postrzegania \u015bwiata, w kt\u00f3rym cz\u0142owiek by\u0142 integraln\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 wi\u0119kszej ca\u0142o\u015bci; mo\u017cemy si\u0119 go tylko domy\u015bla\u0107. W interpretacji romantyk\u00f3w, patrzenie \u015bwiadczy o kontemplacyjnym do\u015bwiadczeniu zmys\u0142owym, kt\u00f3re jest bezpo\u015brednio zwi\u0105zane z tym, co \u015bwi\u0119te i tajemne – z moc\u0105 mitu.<\/p>\n

Tym, co zasadniczo odr\u00f3\u017cnia mit od innych modeli wiedzy, s\u0105 jego r\u00f3\u017cnorodne funkcje zar\u00f3wno indywidualne, jak i zbiorowe. Jest przy tym zawsze odbierany emocjonalnie, najcz\u0119\u015bciej nie\u015bwiadomie. Porywaj\u0105ce jest w nim to, \u017ce obywa si\u0119 bez naszego racjonalnego my\u015blenia. Czujemy, \u017ce wszystko ma sens, nawet je\u015bli tego nie rozumiemy. To uczucie wzmacnia nas, wspiera i krzepi; spaja wsp\u00f3lnot\u0119, a jednostce daje poczucia to\u017csamo\u015bci.<\/p>\n

Cztery funkcje mitu<\/strong><\/p>\n

Od tysi\u0119cy lat mit pe\u0142ni cztery nast\u0119puj\u0105ce funkcje:<\/p>\n

Na poziomie socjologicznym, przekazuje warto\u015bci etyczne, porz\u0105dkuj\u0105ce interakcje cz\u0142onk\u00f3w danej spo\u0142eczno\u015bci. Zasady wsp\u00f3lnego \u017cycia wyja\u015bnione s\u0105 w oparciu o mity (percepcja zewn\u0119trzna).<\/p>\n

Na poziomie psychologicznym, wyja\u015bnia znaczenie i pomaga odnale\u017a\u0107 si\u0119 w sytuacjach kryzysowych, etapach przej\u015bciowych i w czasach zmian. Pomaga w indywidualnym radzeniu sobie z rzeczywisto\u015bci\u0105 (percepcja wewn\u0119trzna i jej ekspresja).<\/p>\n

Na poziomie kosmologicznym, jest pomostem pomi\u0119dzy \u015brodowiskiem cz\u0142owieka a jego duchowo\u015bci\u0105 (refleksja).<\/p>\n

Na poziomie mistycznym wprowadza ludzi w systemowy zwi\u0105zek ich \u015bwiadomo\u015bci z tajemnic\u0105 kosmosu (transformacja).<\/p>\n

Zjawisko to jest zatem ukrytym w micie procesem transformacji przekszta\u0142caj\u0105cej jednostk\u0119 i wsp\u00f3lnot\u0119. Joseph Campbell zauwa\u017ca: \u201eMitologia nie jest ideologi\u0105. Nie zosta\u0142a stworzona przez m\u00f3zg, lecz do\u015bwiadczona przez serce\u201d.<\/p>\n

W jaki spos\u00f3b logos zast\u0105pi\u0142 mit?<\/strong><\/p>\n

Poszukiwania pierwotnej substancji trwa\u0142y od czas\u00f3w przedsokratejskich. Dla Heraklita substancj\u0105 t\u0105 mia\u0142 by\u0107 ogie\u0144 – si\u0142a nap\u0119dowa porz\u0105dkuj\u0105ca i o\u017cywiaj\u0105ca logos, kt\u00f3ry z kolei mia\u0142 przenika\u0107 ca\u0142y kosmos. Logos, kt\u00f3ry jeszcze przez Homera postrzegany by\u0142 jako synonim mitu, zast\u0105pi\u0142 mit, gdy racjonalny umys\u0142 zacz\u0105\u0142 dzieli\u0107 \u015bwiat na cz\u0119\u015bci sk\u0142adowe. Pow\u0105tpiewaj\u0105cy w istnienie bog\u00f3w i widz\u0105cy w nich antropomorficzne zasady, Platon uwa\u017ca\u0142 mit za sfabrykowan\u0105, a nawet k\u0142amliw\u0105 opowie\u015b\u0107, logos za\u015b za wyja\u015bnienie rzeczywisto\u015bci lub jej wyk\u0142adni\u0119. Wed\u0142ug jego dialogu \u201eTeajtet\u201d, przedmiotem poznania mo\u017ce by\u0107 tylko to, co znajduje si\u0119 w logosie, czyli to, co mo\u017cna wyt\u0142umaczy\u0107. Zatem, dopiero po u\u015bci\u015bleniu definicji logosu, mit sta\u0142 si\u0119 jego antytez\u0105.<\/p>\n

Wraz z triumfem chrze\u015bcija\u0144stwa, poj\u0119cie to zosta\u0142o jeszcze bardziej zdyskredytowane, jako  obalony przes\u0105d przestarza\u0142ych religii, kt\u00f3re uwa\u017cano za gorsze i traktowano z pogard\u0105 jako konkurencj\u0119. Ogromna arogancja kultury zachodniej, kt\u00f3ra najpierw uwa\u017ca\u0142a si\u0119 za kieruj\u0105c\u0105 si\u0119 \u201ejedynie s\u0142uszn\u0105 wiar\u0105\u201d, a nast\u0119pnie uzna\u0142a wiedz\u0119 naukow\u0105 za jedynie s\u0142uszn\u0105 \u015bcie\u017ck\u0119 rozwoju cz\u0142owieka, znios\u0142a dotychczasow\u0105 definicj\u0119 mitu. Renesansowy humanizm oddzieli\u0142 mit od religii; Kartezjusz \u201ezmechanizowa\u0142\u201d cud \u017cycia – od XVIII wieku liczy si\u0119 tylko to, co si\u0119 faktycznie dzieje.<\/p>\n

\u201eMit czy rzeczywisto\u015b\u0107?\u201d- czy to naprawd\u0119 jest dylemat? Logika ka\u017ce wybiera\u0107: jedno albo drugie, lecz podej\u015bcie duchowe pozwala na jedno i drugie.<\/p>\n

Odczarowana rzeczywisto\u015b\u0107<\/strong><\/p>\n

Poeci i filozofowie, tacy jak H\u00f6lderlin, Schelling, czy Novalis w swoim entuzjastycznym zauroczeniu \u015bwiatem antycznym i t\u0119sknocie za nim, uznali, \u017ce w wyniku bezdusznej racjonalno\u015bci o\u015bwiecenia, na dobre utracili\u015bmy Arkadi\u0119 i \u017ce strata ta odczuwana jest przez cz\u0142owieka jako wielka pustka. Mimo to, to dopiero o\u015bwiecenie pozwoli\u0142o nam zrobi\u0107 krok w kierunku dojrza\u0142o\u015bci<\/p>\n

i brania odpowiedzialno\u015bci za w\u0142asne \u017cycie. Wcze\u015bniej cz\u0142owiek postrzegany by\u0142 jako igraszka bog\u00f3w; lecz wysok\u0105 cen\u0119 zap\u0142aci\u0142 za t\u0119 wolno\u015b\u0107. Zapomnia\u0142 widzie\u0107 siebie jako symbiotycznie zwi\u0105zanego z natur\u0105 i zacz\u0105\u0142 wykorzystywa\u0107 j\u0105 i eksploatowa\u0107 bez umiaru. Staro\u017cytni Grecy nazywali to pych\u0105.<\/p>\n

Wraz z pojawieniem si\u0119 na pocz\u0105tku XX wieku nowych nauk, takich jak etnologia czy psychoanaliza, mit odzyska\u0142 znaczenie jako przedmiot bada\u0144. Wkr\u00f3tce po stwierdzeniu Nietzschego, \u017ce sami zabili\u015bmy Boga, mit zosta\u0142 wykorzystany w nieludzkiej ideologii i uwolni\u0142 ca\u0142\u0105 swoj\u0105 archaiczn\u0105 moc. Narodowy socjalizm pozwoli\u0142 nam jednoznacznie zrozumie\u0107, \u017ce mit zawsze dzia\u0142a w nas i poprzez nas.<\/p>\n

Im bardziej niespokojne, niepewne i chaotyczne czasy, tym wi\u0119cej ludzi t\u0119skni za emocjonalnym po\u0142\u0105czeniem z wy\u017cszym porz\u0105dkiem. W arbitralno\u015bci postmodernizmu, spo\u0142ecze\u0144stwo nie mo\u017ce ju\u017c jednak tego zaoferowa\u0107. Wszystko wok\u00f3\u0142 nas zdaje si\u0119 coraz szybciej zmienia\u0107, a nawet rozpuszcza\u0107.<\/p>\n

Fakt, \u017ce \u017cyjemy w czasach kompleksowej transformacji, jest oczywisty. Globalne zagro\u017cenie ze strony koronawirusa dla wielu ludzi oznacza ujawnienie prawdziwego znaczenia s\u0142owa \u201eapokalipsa\u201d.<\/p>\n

Nazwa tego wirusa wywodzi si\u0119 od korony, b\u0119d\u0105cej symbolem w\u0142adzy. Korona za\u015b ma zwi\u0105zek z wie\u0144cem s\u0142onecznym, kt\u00f3ry by\u0142 atrybutem takich bog\u00f3w \u015bwiat\u0142a, jak Helios, czy Sol Invictus, do kt\u00f3rych przyr\u00f3wnywali si\u0119 cesarze i kr\u00f3lowie.<\/p>\n

P\u00f3\u017aniej pier\u015bcie\u0144 ten zmieni\u0142 si\u0119 w aureol\u0119. Dla ochrony przed wirusem zakrywamy twarze – wyraz naszej osobowo\u015bci, persony, kt\u00f3rej nazwa pochodzi od staro\u017cytnych masek teatralnych (\u0142ac. personare <\/em>– zabrzmie\u0107).<\/em> Fascynuj\u0105ce, z jak\u0105 mitologicznie na\u0142adowan\u0105 symbolik\u0105, mamy obecnie do czynienia – symbolik\u0105, kt\u00f3ra trzyma przed nami lustro.<\/p>\n

Id\u017a do cz\u0119\u015bci 2<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":920,"featured_media":13689,"template":"","meta":{"_acf_changed":false},"tags":[],"category_":[110119],"tags_english_":[],"class_list":["post-91825","logon_article","type-logon_article","status-publish","has-post-thumbnail","hentry","category_-zeitgeist-pl"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/logon.media\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/logon_article\/91825","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/logon.media\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/logon_article"}],"about":[{"href":"https:\/\/logon.media\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/logon_article"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/logon.media\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/920"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/logon.media\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/13689"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/logon.media\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=91825"}],"wp:term":[{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/logon.media\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=91825"},{"taxonomy":"category_","embeddable":true,"href":"https:\/\/logon.media\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/category_?post=91825"},{"taxonomy":"tags_english_","embeddable":true,"href":"https:\/\/logon.media\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags_english_?post=91825"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}