Niemal wszystkie wsp\u00f3lnoty religijne w tzw. zachodnim \u015bwiecie prze\u017cywaj\u0105 obecnie spadek liczby cz\u0142onk\u00f3w. Je\u015bli chcemy odpowiedzie\u0107 sobie na pytanie o znaczenie grup duchowych w dzisiejszych czasach, kluczowe wydaje si\u0119 by\u0107 wyja\u015bnienie w pierwszej kolejno\u015bci przyczyny zmniejszonego przyci\u0105gania ludzi do instytucji religijnych i grup duchowych. Chcieliby\u015bmy tu zaproponowa\u0107 cztery mo\u017cliwe przyczyny takiego stanu rzeczy.<\/p>\n
Pierwszym powodem mo\u017ce by\u0107 to, \u017ce we wsp\u00f3\u0142czesnym zachodnim \u015bwiecie, pomimo obecnej szczeg\u00f3lnej sytuacji, istnieje niespotykane dot\u0105d zabezpieczenie spo\u0142eczne, id\u0105ce w parze z bezpiecze\u0144stwem psychicznym i daleko id\u0105cymi osobistymi mo\u017cliwo\u015bciami dzia\u0142ania. Ta sytuacja otwiera jednostce wiele mo\u017cliwo\u015bci indywidualnego wyra\u017cania si\u0119. A to z kolei sprawia, \u017ce czuje ona znacznie mniejszy poci\u0105g do ustalonych instytucji religijnych, grup duchowych i zbiorowych narracji, kt\u00f3re zwykle nios\u0105 ze sob\u0105 pewn\u0105 unifikacj\u0119.<\/p>\n
Inn\u0105 przyczyn\u0105 mo\u017ce by\u0107 to, \u017ce jeszcze 20 lat temu istnia\u0142o zaledwie kilka grup duchowych, do kt\u00f3rych mo\u017cna by\u0142o si\u0119 przy\u0142\u0105czy\u0107, podczas gdy dzisiaj praktycznie ka\u017cda wsp\u00f3lnota na \u015bwiecie jest dost\u0119pna w Internecie za pomoc\u0105 kilku klikni\u0119\u0107. W zwi\u0105zku z tym mamy obecnie w sieci do\u015b\u0107 jednolite spektrum grup religijnych wraz z ich pogl\u0105dami i naukami. W efekcie istniej\u0105ca w \u201eanalogowej\u201d erze unikalno\u015b\u0107 charakteryzuj\u0105ca poszczeg\u00f3lne wsp\u00f3lnoty, w dzisiejszej erze informacyjnej zaciera si\u0119. Dlatego wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie nie ma a\u017c tylu wyra\u017anych powod\u00f3w do\u0142\u0105czenia do konkretnej spo\u0142eczno\u015bci, przy jednoczesnej obfito\u015bci wyboru. Z psychologicznego punktu widzenia oznacza to wi\u0119ksze prawdopodobie\u0144stwo, \u017ce cz\u0142owiek nie wybierze \u017cadnej z nich.Zob. \u201eParadoks wyboru\u201d Barry\u2019ego Schwartza.<\/p>\n
Trzecim powodem, kt\u00f3ry idzie w parze z opisanym powy\u017cej, mo\u017ce by\u0107 fakt, \u017ce w dzisiejszej erze informacji instytucje religijne utraci\u0142y monopol na wiedz\u0119 religijn\u0105 i jej interpretacj\u0119, kt\u00f3ry posiada\u0142y jeszcze w ubieg\u0142ym stuleciu. Dzi\u015b wiedza przesta\u0142a by\u0107 scentralizowana i powi\u0105zana z okre\u015blonymi instytucjami, lecz mo\u017cna do niej uzyska\u0107 dost\u0119p online w dowolnym miejscu i czasie w spos\u00f3b zdecentralizowany. Zaistnia\u0142e okoliczno\u015bci pozwalaj\u0105 wci\u0105\u017c rosn\u0105cej liczbie ludzi zdobywa\u0107 w spos\u00f3b b\u0142yskawiczny wiedz\u0119, kt\u00f3rej potrzebuj\u0105, i kt\u00f3ra ich interesuje. R\u00f3wnie\u017c z tego powodu instytucje religijne i wsp\u00f3lnoty duchowe trac\u0105 na znaczeniu.<\/p>\n
Ostatni\u0105 przyczyn\u0105 mo\u017ce by\u0107 rosn\u0105ca spo\u0142eczna i psychologiczna dominacja wsp\u00f3\u0142czesnej nauki. Prowadzi ona zapewne do tego, \u017ce ludzie coraz cz\u0119\u015bciej odrzucaj\u0105 przestarza\u0142y lub niesp\u00f3jny \u015bwiatopogl\u0105d wielu wsp\u00f3lnot religijnych i staj\u0105 si\u0119 krytyczni wzgl\u0119dem takich poj\u0119\u0107 jak \u201ewiara\u201d czy \u201eautorytet duchowy\u201d.<\/p>\n
Jaka jest wi\u0119c przysz\u0142o\u015b\u0107 wsp\u00f3lnot religijnych i jakie jest aktualne zadanie grupy duchowej dzisiaj?<\/p>\n
Pr\u00f3ba znalezienia odpowiedzi<\/strong><\/p>\n Je\u015bli chcemy wsp\u00f3lnie odkry\u0107, jakie jest znaczenie i potencja\u0142 grupy duchowej – w najg\u0142\u0119bszym tego s\u0142owa znaczeniu – musimy podej\u015b\u0107 do tego pytania ca\u0142kowicie bezstronnie, z umys\u0142em wolnym od wszelkich za\u0142o\u017ce\u0144, przekona\u0144, wierze\u0144, wyobra\u017ce\u0144, tradycji i ca\u0142ej przesz\u0142o\u015bci. Czy jest to dla nas mo\u017cliwe? Jedynie wtedy dotrzemy do tw\u00f3rczego wymiaru, kt\u00f3ry grupa potencjalnie posiada, je\u015bli tylko pozwolimy, aby nasze pytanie poprowadzi\u0142o nas poza wszystko, co znamy i co sobie wyobra\u017camy. Nie mo\u017cemy wi\u0119c zaczyna\u0107 od znanego. Tylko wtedy postawimy pierwszy krok w zupe\u0142nie nowy spos\u00f3b. Pierwszym krokiem b\u0119dzie postawienie pytania.<\/p>\n Dlatego teraz, gdy pytamy, nie czynimy tego na podstawie spekulacji lub rozumowania dedukcyjnego. Czynimy to w oparciu o niezaprzeczaln\u0105 aktualno\u015b\u0107 tego pytania. I tak wszyscy\u00a0 razem stoimy na tym samym gruncie, kt\u00f3rym jest fundamentalne nie-wiedzenie i zadawanie pyta\u0144.<\/p>\n Je\u015bli rzeczywi\u015bcie spotykamy si\u0119 na tym poziomie, to mo\u017cemy pyta\u0107 w jednym duchu. Wtedy dane pytanie nie pojawia si\u0119 u wielu odr\u0119bnych jednostek, lecz rodzi si\u0119 w samym \u017cyciu, w przestrzeni, kt\u00f3ra si\u0119 otwiera mi\u0119dzy nami.<\/p>\n Najg\u0142\u0119bsza wsp\u00f3lna p\u0142aszczyzna \u0142\u0105cz\u0105ca grup\u0119<\/strong><\/p>\n Stoj\u0105c razem na tym samym gruncie, widzimy, \u017ce najg\u0142\u0119bsz\u0105 wsp\u00f3ln\u0105 p\u0142aszczyzn\u0105 grupy nie jest jej wiedza, posiadane opinie, czy narracje, lecz prostota wzajemnego dociekania wyp\u0142ywaj\u0105cego z nie-wiedzenia. W prostocie \u017cywego nie-wiedzenia znika powierzchowny podzia\u0142 mi\u0119dzy jednostkami, a grupa zostaje poprowadzona do wsp\u00f3lnej esencji.<\/p>\n Rozmy\u015blanie nad pytaniem zrodzonym z niewiedzy i badanie go w czystej \u015bwiadomo\u015bci bez udzielania na nie odpowiedzi, ma ogromn\u0105 moc. Pi\u0119kne jest, gdy dana grupa cieszy si\u0119 takim wgl\u0105dem, kt\u00f3ry ja\u015bnieje po\u015br\u00f3d jej cz\u0142onk\u00f3w w ca\u0142ej swej pe\u0142ni. Nie m\u00f3wimy tu rzecz jasna o wyuczonej wiedzy, lecz o strukturalnej jako\u015bci, kt\u00f3ra rozwija si\u0119 w ka\u017cdym uczestniku dzi\u0119ki wzajemnym dociekaniom i wgl\u0105dowi; wgl\u0105dowi, kt\u00f3ry wy\u0142ania si\u0119 w ten sam spos\u00f3b z p\u0142aszczyzny niewiedzy i cichej obserwacji.<\/p>\n Teolog i filozof Mistrz Eckhart (1260-1328) czyni interesuj\u0105c\u0105 uwag\u0119 na ten temat w kazaniu po\u015bwi\u0119conym niewiedzy. I cho\u0107 wydaje si\u0119, \u017ce w poni\u017cszym cytacie odnosi si\u0119 bardziej do jednostki, jego s\u0142owa mo\u017cna r\u00f3wnie\u017c odnie\u015b\u0107 do grupy ludzi, a nawet do ca\u0142ej ludzko\u015bci:<\/p>\n Je\u015bli cz\u0142owiek ma dokona\u0107 jakiego\u015b wewn\u0119trznego dzie\u0142a, to musi skupi\u0107 wszystkie swe si\u0142y jakby w jakim\u015b zak\u0105tku swej duszy i skry\u0107 si\u0119 przed wszystkimi obrazami i formami, i tam mo\u017ce dzia\u0142a\u0107. Przy tym musi pogr\u0105\u017cy\u0107 si\u0119 w zapomnieniu i w niewiedzy. Je\u015bli s\u0142owo to gdzie\u015b ma by\u0107 us\u0142yszane, to musi [by\u0107 wypowiedziane] w ciszy i w milczeniu; tu mo\u017cna je us\u0142ysze\u0107 i dobrze zrozumie\u0107; w owej niewiedzy. Tam, gdzie nic nie wiemy, pokazuje si\u0119 ono i objawia.Mistrz Eckhart, \u201eKazania i traktaty\u201d, Instytut Wydawniczy Pax, Warszawa 1988, Kazanie 58, str. 307.<\/em><\/p>\n Dlatego dopiero wtedy, gdy jako grupa stoimy na gruncie nie-wiedzenia, mo\u017cemy zapyta\u0107: jakie znaczenie ma duchowa grupa w dzisiejszych czasach? Wtedy nasz umys\u0142 jest ca\u0142kowicie otwarty, wolny od przywi\u0105za\u0144 i obawy, \u017ce \u017cywy ruch odpowiedzi, zrodzonej z wewn\u0119trznego pytania, mo\u017ce zaprzeczy\u0107 naszym pogl\u0105dom. W rzeczywisto\u015bci taki umys\u0142 jest wolny od wszelkich pogl\u0105d\u00f3w. Oznacza to, \u017ce poczucie zagro\u017cenia ze strony prawdy znalaz\u0142o sw\u00f3j kres w czystej \u015bwiadomo\u015bci.<\/p>\n Gdy ju\u017c dotarli\u015bmy wsp\u00f3lnie tak daleko, mo\u017cemy zapyta\u0107: jakie jest znaczenie prawdziwie duchowej grupy w dzisiejszych czasach?<\/p>\n Zadaj\u0105c to pytanie, jeste\u015bmy \u015bwiadomi, \u017ce odpowied\u017a na nie nie le\u017cy w sferze tre\u015bci. Wiemy, \u017ce jest tylko jedna p\u0142ynna, \u017cywa, bezs\u0142owna odpowied\u017a w sferze ducha, w kt\u00f3rej cz\u0142owiek mo\u017ce mie\u0107 sw\u00f3j udzia\u0142. Ta odpowied\u017a nie wyra\u017ca si\u0119 w obr\u0119bie jakich\u015b granic, lecz jako ca\u0142o\u015bciowy, niepodzielny ruch. Grupa, kt\u00f3ra potrafi w ten spos\u00f3b zada\u0107 pytanie, jest jak ucho, jak pud\u0142o rezonansowe, kt\u00f3re jest receptywne i otwarte. I w tej otwarto\u015bci, w tym s\u0142uchaniu, w tym rezonansie, prawda odpowiedzi manifestuje si\u0119 na pewnym poziomie bezpo\u015brednio jako si\u0142a i przeradza si\u0119 w dzia\u0142anie. Powi\u0105zana z ni\u0105 tw\u00f3rcza energia zostaje uwolniona i oddzia\u0142uje ze swojej ponadczasowej jako\u015bci na wszystkie pozosta\u0142e poziomy istnienia.<\/p>\n Mistrz Eckhart kontynuuje swoj\u0105 wypowied\u017a:<\/p>\n Jak B\u00f3g bowiem nie zna granic w dawaniu, tak te\u017c dusza nie zna granic w braniu czy przyjmowaniu. I jak B\u00f3g jest wszechmocny w dzia\u0142aniu, tak dusza jest bez dna w doznawaniu; i dlatego zostaje przemieniona Bogiem i w Bogu. B\u00f3g ma dzia\u0142a\u0107, dusza za\u015b ma doznawa\u0107. On ma w niej poznawa\u0107 i kocha\u0107 samego siebie, ona jednak ma poznawa\u0107 Jego poznaniem i ma kocha\u0107 Jego mi\u0142o\u015bci\u0105.<\/em><\/p>\n