W \u015bwiecie greckim \u201ekomnata oblubie\u0144cza\u201d sygnalizowa\u0142a moment, w kt\u00f3rym zwi\u0105zek kobiety i m\u0119\u017cczyzny stawa\u0142 si\u0119 prawomocny. Odniesienia do niej znajdujemy w \u201eIliadzie\u201d i \u201eOdysei\u201d Homera, w \u201eMetamorfozach\u201d Owidiusza, w \u201eEneidzie\u201d Wergiliusza, czy w dziele Eurypidesa zatytu\u0142owanym \u201eAndromacha\u201d (w kt\u00f3rym stanowi\u0142a przedmiot sporu pomi\u0119dzy prawowit\u0105 \u017con\u0105 a konkubin\u0105).<\/p>\n
C\u00f3\u017c jednak rozumiano pod tym terminem w staro\u017cytnej Grecji? Okre\u015blenie to nawi\u0105zuje do \u201ehymenaeum\u201d, lirycznej poezji ku czci boga ma\u0142\u017ce\u0144stwa Hymena, \u015bpiewanej podczas ceremonii za\u015blubin, gdy panna m\u0142oda wraz z towarzysz\u0105c\u0105 jej procesj\u0105 prowadzona by\u0142a do domu pana m\u0142odego.<\/p>\n
\n(\u2026) Prowadz\u0105 przy pochodniach z domu nowo\u017ce\u0144c\u00f3w, \u2014<\/em><\/p>\n
\u00abHymen! Hymen!\u00bb wo\u0142aj\u0105, a grono m\u0142odzie\u0144c\u00f3w<\/em><\/p>\n
Skocznymi tany lekkie zawi\u0105zuje ko\u0142a;<\/em><\/p>\n
Brzmi fletni i oboi kapela weso\u0142a.<\/em><\/p>\n
W progach dom\u00f3w niewiasty chciwym patrz\u0105 okiem,<\/em><\/p>\n
Nie mog\u0105c si\u0119 tak mi\u0142ym nasyci\u0107 widokiem<\/em>.[1]<\/a><\/p>\n<\/blockquote>\n
Okre\u015blenie to odnosi\u0142o si\u0119 r\u00f3wnie\u017c do miejsca lub pomieszczenia w domu, w kt\u00f3rym przechowywano warto\u015bciowe rzeczy i kosztowno\u015bci; w szczeg\u00f3lno\u015bci jednak do pomieszczenia, w kt\u00f3rym znajdowa\u0142o si\u0119 \u0142o\u017ce ma\u0142\u017ce\u0144skie. Znamienny jest fakt, \u017ce w tek\u015bcie homeryckim (w \u201eOdysei\u201d) \u015blubna komnata przedstawiona jest jako centralna o\u015b domu, czyli jako podstawa ma\u0142\u017ce\u0144stwa, a zatem ostateczna reprezentacja mi\u0142o\u015bci i wierno\u015bci ma\u0142\u017ce\u0144skiej (Penelopa rozpoznaje Odysa, gdy ten wyjawia jej, \u017ce \u015blubn\u0105 komnat\u0119 zbudowa\u0142 z pnia drzewa oliwnego).<\/p>\n
W r\u0119kopisach z Nag Hammadi, powi\u0105zanych z wczesnym chrze\u015bcija\u0144stwem gnostycznym, znajdujemy liczne odniesienia do \u201ekomnaty oblubie\u0144czej\u201d. \u015aci\u015ble m\u00f3wi\u0105c, mo\u017cemy odnale\u017a\u0107 przynajmniej 36 wzmianek w siedmiu r\u00f3\u017cnych dokumentach: w \u201eTraktacie Tr\u00f3jdzielnym\u201d, w \u201eEwangelii Tomasza\u201d, w \u201eEwangelii Filipa\u201d, w \u201eEgzegezie o duszy\u201d, w \u201eNauce autentycznej\u201d, w \u201eAsklepiosie\u201d i w \u201eDrugiej Nauce Wielkiego Seta\u201d. Znajdujemy je r\u00f3wnie\u017c w Nowym Testamencie. Pewnego dnia, gdy uczniowie Jana i faryzeusze po\u015bcili, Jezus za\u015b wraz z uczniami i celnikami siedzieli za sto\u0142em, ci pierwsi podeszli do Jezusa i zapytali:<\/p>\n
\nDlaczego uczniowie Jana i uczniowie faryzeusz\u00f3w poszcz\u0105, a Twoi uczniowie nie poszcz\u0105?<\/a> <\/em><\/p>\n
Jezus im odpowiedzia\u0142: \u201eCzy dzieci komnaty ma\u0142\u017ce\u0144skiej <\/em>(najcz\u0119\u015bciej t\u0142umaczone jako go\u015bcie weselni) mog\u0105 po\u015bci\u0107, dop\u00f3ki pan m\u0142ody jest z nimi? Nie mog\u0105 po\u015bci\u0107, jak d\u0142ugo pana m\u0142odego maj\u0105 u siebie.<\/a> Lecz przyjdzie czas, kiedy zabior\u0105 im pana m\u0142odego, a wtedy, w \u00f3w dzie\u0144, b\u0119d\u0105 po\u015bci\u0107. <\/em>(Mk 2, 18- 20)<\/p>\n<\/blockquote>\n
Zar\u00f3wno pytanie, jak i udzielona przez Jezusa odpowied\u017a s\u0105 intryguj\u0105ce, zwa\u017cywszy na to, \u017ce Nazarejczyk m\u00f3wi o weselu i po\u015brednio przedstawia siebie jako pana m\u0142odego. Innymi s\u0142owy m\u00f3wi, \u017ce jego uczniowie nie poszcz\u0105, poniewa\u017c on sam, pan m\u0142ody, jest w\u015br\u00f3d nich obecny. Mo\u017cemy zatem za\u0142o\u017cy\u0107, \u017ce jego odpowied\u017a ma g\u0142\u0119bsze, ezoteryczne znaczenie. Wyja\u015bnienia, kt\u00f3rych udziela dalej, gdy m\u00f3wi, \u017ce nie przyszywa si\u0119 \u0142aty z nowego sukna do starej szaty i nie wlewa si\u0119 m\u0142odego wina do starych buk\u0142ak\u00f3w, daj\u0105 nam pewne wskaz\u00f3wki co do tego, jak mamy rozumie\u0107 te s\u0142owa. Zar\u00f3wno buk\u0142ak (odpowiednio spreparowana sk\u00f3ra zwierz\u0119ca, s\u0142u\u017c\u0105ca do przechowywania p\u0142yn\u00f3w, zw\u0142aszcza oliwy i wina) jak i szata s\u0105 symbolicznym odniesieniem do psycho-fizycznej struktury cz\u0142owieka. Gdy to wiemy, mo\u017cemy zrozumie\u0107, \u017ce stara struktura psycho-fizyczna nie mo\u017ce by\u0107 podstaw\u0105 bezpo\u015bredniego zjednoczenia z Duchem.<\/p>\n
Aby jeszcze lepiej poj\u0105\u0107 znaczenie s\u0142\u00f3w Jezusa, sp\u00f3jrzmy najpierw na fragment tekstu \u201eEgzegeza o Duszy\u201d z Kodeksu II Biblioteki Nag Hammadi. Jego tre\u015b\u0107 dotyczy zst\u0105pienia duszy do ni\u017cszego \u015bwiata, jej wykorzystania i utraty dziewictwa.<\/p>\n
\nJak d\u0142ugo by\u0142a u Ojca, by\u0142a dziewic\u0105, to jest, m\u0119sko-\u017ce\u0144sk\u0105 (istot\u0105), je\u015bli chodzi o posta\u0107. Gdy za\u015b upad\u0142a do cia\u0142a i gdy wesz\u0142a w to \u017cycie, w\u00f3wczas wpad\u0142a w r\u0119ce wielu z\u0142oczy\u0144c\u00f3w. I rozpustnicy rzucali j\u0105 sobie nawzajem i [bezcze\u015bcili] j\u0105. (,,,) . Kr\u00f3tko m\u00f3wi\u0105c, zosta\u0142a zbezczeszczona i [utraci\u0142a swoje dziewictwo. I uprawia rozpust\u0119 w swoim ciele i oddawa\u0142a si\u0119 ka\u017cdemu, my\u015bl\u0105c, \u017ce ten, z kt\u00f3rym si\u0119 wi\u0105\u017ce, jest jej m\u0119\u017cem. (\u2026) A ci, kt\u00f3rych zrodzi\u0142a z owych rozpustnik\u00f3w, s\u0105 g\u0142usi i \u015blepi. S\u0105 chorzy i s\u0105 o przyt\u0119pionym umy\u015ble<\/em>.[2]<\/a><\/p>\n<\/blockquote>\n
W dalszej cz\u0119\u015bci tekstu czytamy, \u017ce gdy dusza op\u0142akuje stan, w kt\u00f3rym si\u0119 znalaz\u0142a i gdy zwraca si\u0119 ku wn\u0119trzu, to zostaje ochrzczona i oczyszczona. Owo oczyszczenie duszy \u201ejest przyj\u0119ciem jej odnowienia, to jest, jej wcze\u015bniejszej natury\u201d i powrotem do \u015bwiata niebia\u0144skiego. W tym momencie dusza z\u0142o\u015bci si\u0119 sama na siebie, poniewa\u017c \u201enie mo\u017ce rodzi\u0107 dziecka sama\u201d. Wtedy \u201eOjciec wys\u0142a\u0142 jej z nieba jej m\u0119\u017ca, kt\u00f3ry jest jej pierworodnym bratem\u201d. (\u2026) \u201eW\u00f3wczas oblubieniec zst\u0119puje ku oblubienicy\u201d. Ona \u201eOczy\u015bci\u0142a si\u0119 za\u015b w komnacie oblubie\u0144czej. Wype\u0142ni\u0142a j\u0105 woni\u0105 perfum, siedzia\u0142a w \u015brodku, wyczekuj\u0105c prawdziwego oblubie\u0144ca\u201d.<\/p>\n
Mo\u017ce by\u0107 dla nas zaskoczeniem, \u017ce po tym, jak Ojciec zsy\u0142a z nieba m\u0119\u017ca\/brata, kt\u00f3ry \u0142\u0105czy si\u0119 z oblubienic\u0105, dusza czeka na prawdziwego oblubie\u0144ca. Aby to zrozumie\u0107, musimy poj\u0105\u0107, \u017ce dusza (androgyniczna), gdy zst\u0119puje do \u015bwiata materii, staje si\u0119 symbolicznie \u201ekobiet\u0105\u201d. Na tej samej zasadzie zst\u0119puj\u0105cy w materi\u0119 brat\/ma\u0142\u017conek (androgyniczny) jest symbolizowany przez materialn\u0105 posta\u0107 oblubie\u0144ca, chocia\u017c prawdziwym oblubie\u0144cem jest Duch, wewn\u0119trzny b\u00f3g, kt\u00f3ry nie posiada \u017cadnej formy.<\/p>\n
\nTak wi\u0119c oblubieniec stosownie do woli Ojca zst\u0105pi\u0142 ku niej w przygotowanej (do tego) komnacie oblubie\u0144czej. I przyozdobi\u0142 sal\u0119 za\u015blubin<\/em>.[3]<\/a><\/p>\n<\/blockquote>\n
Dzi\u0119ki temu zjednoczeniu, kt\u00f3re \u201enie jest ma\u0142\u017ce\u0144stwem cielesnym\u201d, dusza i jej oblubieniec \u201eprawdziwy umi\u0142owany\u201d, \u0142\u0105cz\u0105 si\u0119 i \u201estaj\u0105 jednym \u017cyciem\u201d.<\/p>\n
Tekst ten przedstawia w alegoryczny spos\u00f3b \u201ealchemiczne za\u015blubiny\u201d duszy i Ducha.<\/p>\n
Patrz\u0105c z tej perspektywy, mo\u017cemy intuicyjnie wyczu\u0107, \u017ce \u201eprzygotowana (do tego) komnata oblubie\u0144cza\u201d jest aluzj\u0105 do szyszynki, b\u0119d\u0105cej bram\u0105, przez kt\u00f3r\u0105 Duch zst\u0119puje do odpowiednio przygotowanej osobowo\u015bci cz\u0142owieka, by \u015bwi\u0119towa\u0107 \u201eza\u015blubiny\u201d z oczyszczon\u0105 i odnowion\u0105 (przetransmutowan\u0105) dusz\u0105.<\/p>\n
Sam akt wst\u0105pienia do \u201ekomnaty oblubie\u0144czej\u201d, w kt\u00f3rej czeka oblubieniec, ukazany jest jako sakrament, poprzez kt\u00f3ry dusza dost\u0119puje odnowienia, odm\u0142odzenia (odzyskuje bosk\u0105 natur\u0119) i wst\u0119puje do niebia\u0144skiego \u015bwiata, z kt\u00f3rego pochodzi:<\/p>\n
\nDusza sama w\u0119druje i przyjmuje (element) boski od Ojca, aby si\u0119 odnowi\u0107, a tym samym, aby mog\u0142a by\u0107 przyj\u0119ta na to miejsce, w kt\u00f3rym by\u0142a na pocz\u0105tku. I to jest zmartwychwstanie spo\u015br\u00f3d umar\u0142ych, to jest wyzwolenie z niewoli, to jest wst\u0105pienie do nieba. To jest droga doj\u015bcia do Ojca<\/em>.[4]<\/a><\/p>\n<\/blockquote>\n
W komnacie oblubie\u0144czej dusza \u201eprzyj\u0119\u0142a z niego nasienie, kt\u00f3rym jest duch, kt\u00f3ry o\u017cywia, aby z niego zrodzi\u0107 dobre dzieci i je wykarmi\u0107. Takie bowiem jest wielkie, doskona\u0142e i cudowne zrodzenie. I tak dokona\u0142y si\u0119 za\u015blubiny z woli Ojca\u201d.<\/p>\n
W ten spos\u00f3b dusza poprzez alchemiczne za\u015blubiny z oblubie\u0144cem, kt\u00f3rym jest Duch, nie tylko odzyskuje swoj\u0105 nie\u015bmierteln\u0105 natur\u0119, lecz mo\u017ce r\u00f3wnie\u017c \u201ezrodzi\u0107 dobre dzieci i je wykarmi\u0107\u201d, Kim s\u0105 \u201edobre dzieci\u201d duszy? Odpowied\u017a wydaje si\u0119 jasna i oczywista: s\u0105 nimi nowe zdolno\u015bci duszy, nowe dzie\u0142a, kt\u00f3rych dokonuje, oraz nowe nie\u015bmiertelne cia\u0142o, w swej najwy\u017cszej postaci. W gnostyckiej \u201eEwangelii Tomasza\u201d, Jezus m\u00f3wi:<\/p>\n
\nRzek\u0142 Jezus: \u201eGdy pozwolicie powsta\u0107 tamtemu, co jest w was, wtedy to, co macie, uratuje was. Je\u015bli nie istnieje tamto, co jest w was, wtedy to, czego nie macie w sobie, zabije was<\/em>.[5]<\/a><\/p>\n<\/blockquote>\n
Ewangelia Tomasza zawiera r\u00f3wnie\u017c s\u0142owa dotycz\u0105ce postu, kt\u00f3re wyra\u017anie odnosz\u0105 si\u0119 do komnaty oblubie\u0144czej: \u201eLecz je\u015bli oblubieniec wyjdzie z komnaty ma\u0142\u017ce\u0144skiej, wtedy niech poszcz\u0105 i modl\u0105 si\u0119\u201d. Fragment ten przekazuje nam, \u017ce dop\u00f3ki Duch nie jest obecny, cz\u0142owiek zobowi\u0105zany jest modli\u0107 si\u0119 i po\u015bci\u0107, poniewa\u017c nie posiada pokarmu duchowego. Ci jednak, kt\u00f3rzy do\u015bwiadczyli za\u015blubin z Duchem nie poszcz\u0105, poniewa\u017c bezustannie otrzymuj\u0105 \u015bwi\u0119ty pokarm, jakim jest promieniowanie od\u017cywiaj\u0105ce dusz\u0119 i odnowione cia\u0142o.<\/p>\n
\n[1]<\/a> Iliada, Ksi\u0119ga XVIII\/ 490, t\u0142um. Franciszek Ksawery Dmochowski<\/em>.<\/p>\n
[2]<\/a> Egzegeza o duszy w: Biblioteka z Nag Hammadi. Kodeksy I i II, t\u0142um. Wincenty Myszor, Wydzia\u0142 Teologiczny Uniwersytetu \u015al\u0105skiego w Katowicach, Katowice 2008, str. 356.<\/em><\/p>\n
[3]<\/a> Ibidem str. 358.<\/em><\/p>\n