Kryzysy wywo\u0142uj\u0105 strach i nawet rozs\u0105dnie jest si\u0119 ba\u0107. Strach jest cz\u0119\u015bci\u0105 sposobu, w jaki nasz organizm reaguje na niebezpiecze\u0144stwo. Strach pojawia si\u0119 \u201eautomatycznie\u201d, a wywo\u0142uje go tzw. uk\u0142ad limbiczny \u2013 stara struktura zlokalizowana g\u0142\u0119boko w m\u00f3zgu, odpowiedzialna za nasze uczucia i impulsy. Podobnie jak w kr\u00f3lestwie zwierz\u0105t, strach powoduje r\u00f3wnie\u017c u ludzi, \u017ce albo \u201ezamarzaj\u0105\u201d, albo czuj\u0105 si\u0119 sparali\u017cowani (odruch \u201eudawania martwego\u201d) lub przygotowuj\u0105 si\u0119 do mobilizacji, co umo\u017cliwia im walk\u0119 lub ucieczk\u0119 z danej sytuacji.<\/p>\n
Na pocz\u0105tku cz\u0119sto czujemy si\u0119 sparali\u017cowani lub jeste\u015bmy w szoku, gdy nadchodzi niebezpiecze\u0144stwo lub gdy dzieje si\u0119 co\u015b strasznego. Potem nast\u0119puje faza wielkiej aktywno\u015bci, rozpaczy, bezradno\u015bci – strachu. Czasami nie do\u015bwiadczamy strachu jako takiego, ale zamiast tego przekszta\u0142camy go w uczucia z\u0142o\u015bci, niepokoju i depresji lub w objawy fizyczne. Unikanie lub blokowanie strachu (co dzieje si\u0119 najcz\u0119\u015bciej pod\u015bwiadomie) tylko go pot\u0119guje i prowadzi do l\u0119ku przed strachem.<\/p>\n
Ca\u0142a osoba mo\u017ce by\u0107 dotkni\u0119ta strachem<\/em><\/p>\n Mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce strach wyra\u017ca si\u0119 na kilku poziomach: fizycznym, emocjonalnym i mentalnym \u2013 i ostatecznie wyra\u017ca si\u0119 w naszym zachowaniu.<\/p>\n Wiemy, \u017ce silne ko\u0142atanie serca, duszno\u015b\u0107, zawroty g\u0142owy, dr\u017cenie, pocenie si\u0119, os\u0142abienie lub md\u0142o\u015bci itp. s\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 fizycznych objaw\u00f3w strachu. W naszych my\u015blach i uczuciach strach objawia si\u0119 jako bezbronno\u015b\u0107, bezsilno\u015b\u0107, brak kontroli, poczucie bezradno\u015bci i desperacji. Strach ma co\u015b wsp\u00f3lnego z uczuciem ucisku \u2013 zar\u00f3wno fizycznego, jak i sposobu, w jaki czujemy i my\u015blimy. Strach mo\u017ce ca\u0142kowicie opanowa\u0107 nasze my\u015bli i uczucia. My\u015bli kr\u0105\u017c\u0105 wok\u00f3\u0142 katastrofy \u2013 czy to prawdziwej, czy przypuszczalnej. Jasno uporz\u0105dkowane my\u015bli i rozwi\u0105zywanie problem\u00f3w staj\u0105 si\u0119 trudne lub wr\u0119cz niemo\u017cliwe. S\u0142uszne jest powiedzenie: \u201eStrach jest z\u0142ym doradc\u0105\u201d.<\/p>\n Uznanie strachu i przezwyci\u0119\u017cenie go<\/strong><\/p>\n Strach jest wa\u017cny dla naszego przetrwania, jest cz\u0119\u015bci\u0105 nas. Spos\u00f3b, w jaki radzimy sobie ze strachem, jest bardzo zr\u00f3\u017cnicowany, w zale\u017cno\u015bci od naszego usposobienia, sposobu, w jaki zostali\u015bmy wychowani i naszej sytuacji spo\u0142ecznej. Godny zaufania terapeuta nie mo\u017ce obieca\u0107, \u017ce usunie nasze l\u0119ki. Ale mo\u017ce nam pom\u00f3c poprzez terapi\u0119 w prze\u0142amywaniu irracjonalnych l\u0119k\u00f3w. Przez ca\u0142e \u017cycie osoby zdrowe psychicznie ucz\u0105 si\u0119 samodzielnie radzi\u0107 sobie ze swoimi l\u0119kami. Ka\u017cdy pokonuje je na sw\u00f3j spos\u00f3b.<\/p>\n Nowe i nieznane<\/em><\/p>\n Sytuacje, kt\u00f3re nie s\u0105 nam znane i s\u0105 dla nas nowe, to sytuacje, kt\u00f3re wywo\u0142uj\u0105 strach, poniewa\u017c nie nauczyli\u015bmy si\u0119 jeszcze sobie z nimi radzi\u0107. To, co nowe i nieznane, odbieramy jako gro\u017ane, zw\u0142aszcza gdy \u201euderza\u201d nas bez ostrze\u017cenia. Mo\u017ce jednak r\u00f3wnie\u017c wywo\u0142ywa\u0107 ciekawo\u015b\u0107 i zainteresowanie. Strach mo\u017ce sprawi\u0107, \u017ce w nag\u0142ych wypadkach b\u0119dziemy trze\u017awi i czujni. Rozpalaj\u0105 si\u0119 w nas odwaga i ch\u0119\u0107 przetrwania, pojawia si\u0119 nieznana nam dot\u0105d zdolno\u015b\u0107 tw\u00f3rcza.<\/p>\n L\u0119ki r\u00f3wnie\u017c s\u0105 powi\u0105zane z etapami rozwoju w naszym w\u0142asnym \u017cyciu. Radykalne zmiany w \u017cyciu mog\u0105 spowodowa\u0107, \u017ce popadniemy w kryzys. Mo\u017ce to by\u0107 p\u00f3j\u015bcie do przedszkola, szko\u0142y, wej\u015bcie w okres dojrzewania, rozpocz\u0119cie studi\u00f3w lub zawodu, za\u0142o\u017cenie rodziny, narodziny dziecka, bezrobocie i konfrontacja ze sko\u0144czono\u015bci\u0105 \u017cycia, choroby, umieranie i \u015bmier\u0107.<\/p>\n Patrz\u0105c na siebie<\/em><\/p>\n Strach konfrontuje nas z nasz\u0105 wra\u017cliwo\u015bci\u0105 i fundamentalnym poczuciem zagro\u017cenia na tym \u015bwiecie. Ostatecznie strach konfrontuje nas z samymi sob\u0105. Nie chodzi tylko o nasz stan fizyczny, ale tak\u017ce o uczucia, uznanie i zagro\u017cenie dla w\u0142asnej samooceny lub pozycji w spo\u0142ecze\u0144stwie.<\/p>\n Integraln\u0105 rol\u0119 odgrywaj\u0105 tutaj wzorce my\u015blenia. P\u0142yn\u0105 automatycznie (nie\u015bwiadomie), ograniczaj\u0105 nas, definiuj\u0105 nas. Jeste\u015bmy na \u0142asce tych my\u015bli, je\u015bli nie uda nam si\u0119 rzuci\u0107 im wyzwania i je zmieni\u0107.<\/p>\n W badaniach psychologicznych jeden aspekt okaza\u0142 si\u0119 istotny, je\u015bli chodzi o zmniejszanie naszych l\u0119k\u00f3w: poczucie panowania nad sytuacj\u0105. Strach jest zminimalizowany, gdy wiemy, co robimy, by przezwyci\u0119\u017cy\u0107 problem. Mo\u017ce to by\u0107 odpowiednie rozwi\u0105zanie, ale cz\u0119sto jest to strategia unikania.<\/p>\n Strach wzrasta, gdy chcemy go unikn\u0105\u0107. To, przed czym uciekamy, przybli\u017ca si\u0119. Wtedy pojawia si\u0119 l\u0119k przed strachem. Wa\u017cne jest, aby spojrze\u0107 tutaj na nasz\u0105 wewn\u0119trzn\u0105 ja\u017a\u0144, spojrze\u0107 na to, co si\u0119 w niej dzieje.<\/p>\n Strach przed egzaminami<\/em><\/p>\n Ka\u017cdy w jakim\u015b momencie w swoim \u017cyciu do\u015bwiadczy\u0142 strachu przed egzaminem, ale to dobrze, bo nie jeste\u015bmy w stanie osi\u0105gn\u0105\u0107 optymalnych wynik\u00f3w w ca\u0142kowicie zrelaksowanym stanie. Potrzebujemy pewnej miary podniecenia fizycznego, niepokoju lub strachu. Je\u015bli jednak strach zwyci\u0119\u017cy, zablokuje nasze procesy my\u015blowe i pami\u0119ciowe.<\/p>\n B\u0142\u0119dne ko\u0142o powstanie, je\u015bli spr\u00f3bujemy unikn\u0105\u0107 strachu, w og\u00f3le nie mierz\u0105c si\u0119 z nauczanym materia\u0142em, co oznacza odk\u0142adanie na p\u00f3\u017aniej powtarzania i samego egzaminu. Pomocne jest skierowanie naszej uwagi na strach, wzi\u0119cie go jakby w swoje r\u0119ce i \u015bwiadome \u017cycie z nim. Wtedy strach zmniejsza si\u0119.<\/p>\n Wi\u0119kszo\u015b\u0107 ludzi stara si\u0119 tworzy\u0107 sytuacje \u017cyciowe, kt\u00f3re zapewniaj\u0105 bezpiecze\u0144stwo i w kt\u00f3rych rzeczy w du\u017cej mierze s\u0105 przewidywalne. Im silniejsza jest taka tendencja, tym wi\u0119ksza niepewno\u015b\u0107 w przypadku pojawienia si\u0119 nag\u0142ych kryzys\u00f3w, takich jak na przyk\u0142ad pandemia koronawirusa. Strach pojawia si\u0119 jako strach przed faktycznym zachorowaniem, l\u0119k przed utrat\u0105 pracy, l\u0119k przed izolacj\u0105.<\/p>\n Mo\u017cliwo\u015bci duchowe<\/strong><\/p>\n Samopoznanie jest pocz\u0105tkiem m\u0105dro\u015bci, co oznacza kres strachu. (Krisznamurti)<\/p>\n<\/blockquote>\n Czy mo\u017ce uwa\u017camy, \u017ce osoba d\u0105\u017c\u0105ca do duchowo\u015bci nie powinna si\u0119 ba\u0107?<\/p>\n Je\u015bli tak, to pope\u0142niamy powa\u017cny b\u0142\u0105d i nie zdajemy sobie sprawy z naszego egzystencjalnego i organicznego zniewolenia.<\/p>\n Ale jak my, jako osoby d\u0105\u017c\u0105ce do duchowo\u015bci, powinni\u015bmy radzi\u0107 sobie z naszymi l\u0119kami?<\/p>\n Do\u015bwiadczanie siebie \u2013 ze wszystkimi naszymi l\u0119kami<\/em><\/p>\n Przede wszystkim do\u015bwiadczamy, \u017ce je\u015bli chcemy odpocz\u0105\u0107 wewn\u0119trznie i zewn\u0119trznie w kontemplacji lub medytacji, nasze wewn\u0119trzne poruszenia, w tym nasze l\u0119ki, jeszcze bardziej nam si\u0119 narzucaj\u0105. I to jest dobra rzecz, poniewa\u017c pozwala nam rozpozna\u0107 zar\u00f3wno nasze bardzo osobiste, jak i og\u00f3lnie ludzkie cechy; uczymy si\u0119 dostrzega\u0107, jak poruszamy si\u0119 nasz\u0105 \u015bwiadomo\u015bci\u0105 w tym \u015bwiecie, i potwierdza\u0107, jakich \u015brodk\u00f3w u\u017cywamy do kszta\u0142towania naszej \u015bcie\u017cki w \u017cyciu. Im powa\u017cniejsze s\u0105 nasze duchowe d\u0105\u017cenia, tym g\u0142\u0119bszy wgl\u0105d w nasz\u0105 istot\u0119, a tak\u017ce w nasze l\u0119ki.<\/p>\n Jak mamy sobie radzi\u0107 z tym silnym i nieprzyjemnym uczuciem, kt\u00f3re woleliby\u015bmy, aby bardzo szybko znikn\u0119\u0142o? W zwi\u0105zku z tym jest jasne, \u017ce rozw\u00f3j duchowy nie prowadzi nas do bezpiecznej psychologicznie przestrzeni.<\/p>\n Pewien stopie\u0144 zdrowia psychicznego i stabilno\u015bci jest wa\u017cny, aby m\u00f3c przej\u015b\u0107 przez proces, w kt\u00f3rym l\u0119ki ostatecznie si\u0119 rozpuszczaj\u0105: zwracamy si\u0119 do nich i do\u015bwiadczamy ich coraz wyra\u017aniej i bardziej \u015bwiadomie: istnieje l\u0119k przed pora\u017ck\u0105, l\u0119k przed odrzuceniem, l\u0119k przed utrat\u0105 korzy\u015bci materialnych i dobrego zdrowia, l\u0119k o cz\u0142onk\u00f3w naszej rodziny\u2026 Wszystkie nasze l\u0119ki wi\u0105\u017c\u0105 si\u0119 z konkretnymi, realistycznymi lub nierealistycznymi my\u015blami, wyobra\u017ceniami i fantazjami. Do\u015bwiadczamy ich, widzimy, jak wszystkie te my\u015bli i uczucia rodz\u0105 si\u0119 w nas, tolerujemy je i jednocze\u015bnie nadal skupiamy si\u0119 na duchowej \u015bcie\u017cce \u2013 na duchowym \u201eS\u0142o\u0144cu\u201d, Duchu. T\u0119 faz\u0119 \u015bcie\u017cki mo\u017cemy nazwa\u0107 \u201eendur\u0105\u201d.<\/p>\n\n