\u017byjemy w czasach, gdy ci\u0105gle co\u015b si\u0119 dzieje, gdy nieustannie jeste\u015bmy zaj\u0119ci, a temu ci\u0105g\u0142emu ruchowi towarzyszy r\u00f3wnie\u017c duchowy potencja\u0142, duchowy krok, kt\u00f3ry teraz my w naszych wsp\u00f3\u0142czesnych czasach mamy do zrobienia. Wielcy duchowi nauczyciele, kt\u00f3rzy przychodzili do nas na przestrzeni wiek\u00f3w, zawsze robili ten krok i dawali przyk\u0142ad, kt\u00f3ry jednostki i grupy mog\u0142y na\u015bladowa\u0107. Ta mo\u017cliwo\u015b\u0107 przybra\u0142a kszta\u0142t i manifestuje si\u0119 w pami\u0119ci natury, kt\u00f3ra w naszych czasach wypromieniowuje sw\u00f3j wp\u0142yw na ludzko\u015b\u0107.<\/p>\n
Chodzi o \u015bwiadomo\u015b\u0107 tego, co niemiecki poeta H\u00f6lderlin uj\u0105\u0142 w s\u0142owach:<\/p>\n
\nKa\u017cdy z was jest odr\u0119bnym, jak gwiazdy na niebie, \u015bwiatem,
\nI tako\u017c jak bogowie, w wolnych \u017cyjecie zwi\u0105zkach.[1]<\/a><\/p>\n<\/blockquote>\nS\u0142owa te wskazuj\u0105 na mo\u017cliwo\u015b\u0107, potencjaln\u0105 duchowo\u015b\u0107 w nas: jak gwiazdy na niebie, ka\u017cdy z nas jest potencjalnym Bogiem, miniaturowym \u015bwiatem, mikrokosmosem, wsp\u00f3\u0142istniej\u0105cym w jedno\u015bci i wolno\u015bci. Dwa i p\u00f3\u0142 tysi\u0105ca lat temu Pitagoras r\u00f3wnie\u017c naucza\u0142 swoich uczni\u00f3w tej samej filozofii duchowej, cho\u0107 w jego czasach musia\u0142o to by\u0107 trzymane w tajemnicy, bo wzbudzi\u0142oby gniew w\u0142adz. Czas nie by\u0142 dla odpowiedni.<\/p>\n
W g\u0142\u0119bi naszej istoty jeste\u015bmy Bogiem. Jezus m\u00f3wi nam: \u201eJeste\u015bcie Bogami\u201d (Jan 10, 34). Mo\u017cemy to zaakceptowa\u0107 lub odrzuci\u0107, ale dla wielu z nas przychodzi taka chwila w \u017cyciu, wewn\u0119trzne \u017cyciowe do\u015bwiadczenie, kt\u00f3re mo\u017ce zmieni\u0107 wszystkie nasze dotychczasowe pogl\u0105dy. I to \u201eprzebudzenie\u201d nasila si\u0119 w naszych czasach. Coraz wi\u0119cej ludzi do\u015bwiadcza zmiany \u015bwiadomo\u015bci, zmiany wyp\u0142ywaj\u0105cej z g\u0142\u0119bi ich istoty.<\/p>\n
Kim jestem? To pytanie towarzyszy ludzko\u015bci i domaga si\u0119 odpowiedzi.<\/p>\n
Kim i czym jest \u201eja\u201d?<\/strong><\/p>\n
Ja postrzegam to, co mnie otacza. Rozgl\u0105dam si\u0119 wok\u00f3\u0142 i w ten spos\u00f3b jestem centrum \u201eko\u0142a\u201d, kt\u00f3re powstaje w wyniku mojego postrzegania. \u015awiat oddzia\u0142uje na mnie i moja \u015bwiadomo\u015b\u0107 stale nieustannie co\u015b z niego integruje. Raz za razem tworz\u0119 kr\u0105g mojej percepcji i raz za razem co\u015b innego staje si\u0119 tre\u015bci\u0105 mojej \u015bwiadomo\u015bci.<\/p>\n
\nWszyscy sk\u0142adamy si\u0119 z kolorowych skrawk\u00f3w, kt\u00f3re s\u0105 po\u0142\u0105czone ze sob\u0105 tak lu\u017ano, \u017ce ka\u017cdy z nich trzepocze w ka\u017cdej chwili tak jak chce. St\u0105d tyle samo r\u00f3\u017cnic mi\u0119dzy nami a nami samymi, jak mi\u0119dzy nami a innymi. (Michel de Montaigne 1533-1592)<\/p>\n<\/blockquote>\n
\nKa\u017cdy z nas to gromada rozmaitych postaci, obfito\u015b\u0107 samego siebie. (Fernando Pessoa 1888-1935)<\/p>\n<\/blockquote>\n
\nW rzeczywisto\u015bci \u017cadne ja, nawet najbardziej naiwne, nie jest jedno\u015bci\u0105, lecz bardzo zr\u00f3\u017cnicowanym \u015bwiatem, ma\u0142ym gwia\u017adzistym niebem, chaosem form, stopni i stan\u00f3w, dziedzicznych obci\u0105\u017ce\u0144 i mo\u017cliwo\u015bci. [\u2026] Jako cia\u0142o ka\u017cdy cz\u0142owiek jest jedno\u015bci\u0105, jako dusza nigdy. [\u2026] Jedno jest tylko serce i jedno cia\u0142o, ale mieszkaj\u0105 w nich nie dwie dusze, nie pi\u0119\u0107, lecz niezliczona ich ilo\u015b\u0107; cz\u0142owiek jest sk\u0142adaj\u0105c\u0105 si\u0119 ze \u0142usek cebul\u0105, uplecion\u0105 z mn\u00f3stwa nitek tkanin\u0105.[2]<\/a> (Herman Hesse 1877-1962)<\/p>\n<\/blockquote>\n
Wszyscy ci autorzy pr\u00f3bowali na sw\u00f3j spos\u00f3b wp\u0142yn\u0105\u0107 na nasz\u0105 \u015bwiadomo\u015b\u0107, otworzy\u0107 j\u0105 na wy\u017cszy poziom my\u015blenia. I mo\u017ce tak si\u0119 zdarzy\u0107, \u017ce podczas konkretnego do\u015bwiadczenia \u017cyciowego nasza \u015bwiadomo\u015b\u0107 zostanie wstrz\u0105\u015bni\u0119ta i roz\u015bwietli j\u0105 nowa przejrzysto\u015b\u0107. \u201eJa\u201d do\u015bwiadcza czego\u015b z \u017cywej, p\u0142yn\u0105cej energii \u017cycia. I w tej chwili \u017cywej otwarto\u015bci widzimy, \u017ce ca\u0142e \u017cycie jest po\u0142\u0105czone; \u017ce istniej\u0105 przyp\u0142ywy i odp\u0142ywy, kszta\u0142towane przez dzia\u0142anie si\u0142 duszy. Zaczynamy dostrzega\u0107, \u017ce wszystkie formy \u017cycia s\u0105 r\u00f3wnie\u017c wype\u0142nione \u017cyciem duszy, kt\u00f3re m\u00f3wi nam o subtelnych, ukrytych \u015bwiatach dzia\u0142aj\u0105cych za widzialnym \u015bwiatem.<\/p>\n
A potem nagle, w szczeg\u00f3lnym momencie, mo\u017ce si\u0119 wydarzy\u0107 co\u015b dziwnego: rzeczy staj\u0105 si\u0119 przejrzyste. Do\u015bwiadczam czego\u015b z \u017cywych, energetycznych i p\u0142yn\u0105cych form \u017cycia. Wszystko jest ze sob\u0105 po\u0142\u0105czone, jakby wp\u0142ywa w siebie. Formuj\u0105ce si\u0142y psychiczne dzia\u0142aj\u0105 i w momencie wielkiej otwarto\u015bci ukazuj\u0105 si\u0119: formy \u017cycia zaczynaj\u0105 \u201em\u00f3wi\u0107\u201d, okazuj\u0105 si\u0119 o\u017cywione. Subtelne \u015bwiaty wszelkiego rodzaju dzia\u0142aj\u0105 poza tym, co widzialne, i nadaj\u0105 kszta\u0142t temu, co postrzegamy jako zestalone. A co z cz\u0142owiekiem?<\/p>\n
\nCz\u0142owiek nie jest wszak jakim\u015b mocnym i trwa\u0142ym kszta\u0142tem (a by\u0142o to idea\u0142em antyku, mimo przeciwnych poj\u0119\u0107 \u00f3wczesnych m\u0119drc\u00f3w), jest raczej pr\u00f3b\u0105 i stanem przej\u015bciowym, jest niczym innym, jak w\u0105skim, niebezpiecznym mostem mi\u0119dzy natur\u0105 a duchem. Najg\u0142\u0119bsze przeznaczenie popycha go ku duchowi, ku Bogu – najgor\u0119tsza t\u0119sknota ci\u0105gnie go z powrotem ku naturze, ku matce: mi\u0119dzy obiema pot\u0119gami, dr\u017c\u0105c l\u0119kliwie, balansuje jego \u017cycie. To, co ludzie w danej chwili rozumiej\u0105 pod poj\u0119ciem \u201ccz\u0142owieka\u201d, jest zawsze tylko przej\u015bciow\u0105, mieszcza\u0144sk\u0105 konwencj\u0105.[3]<\/a> (Herman Hesse)<\/p>\n<\/blockquote>\n
\nDusza zosta\u0142a stworzona w miejscu pomi\u0119dzy czasem a wieczno\u015bci\u0105, dlatego dotyka jednego i drugiego. Swoimi najwy\u017cszymi si\u0142ami dusza dotyka wieczno\u015bci, a swoimi ni\u017cszymi si\u0142ami dotyka czasu. (Mistrz Eckhart)<\/p>\n<\/blockquote>\n
Ja i nie-ja<\/strong><\/p>\n
Je\u015bli skoncentrujemy si\u0119 na chwili obecnej, na wiecznym \u201eteraz\u201d, b\u0119dziemy mogli wewn\u0119trznie do\u015bwiadczy\u0107, \u017ce powstajemy w ka\u017cdej chwili i rozpuszczamy si\u0119 w ka\u017cdej chwili; nasza egzystencja nieustannie przechodzi cykl narodzin i \u015bmierci. Tylko nasza \u015bwiadomo\u015b\u0107 jest sta\u0142a.<\/p>\n
Jeszcze wi\u0119cej mo\u017ce si\u0119 wydarzy\u0107: subtelne, energetyczne \u015bwiaty mog\u0105 r\u00f3wnie\u017c rozp\u0142yn\u0105\u0107 si\u0119 przed wewn\u0119trznym okiem, jakby wp\u0142yn\u0105\u0107 w duchow\u0105 nico\u015b\u0107. Wszystko powstaje z tej \u201enico\u015bci\u201d, ona niesie wszystko i przyjmuje wszystko z powrotem do siebie. Pozostaje tylko czysta \u015bwiadomo\u015b\u0107. Je\u015bli skoncentruj\u0119 si\u0119 na sekwencji chwil, mo\u017ce pojawi\u0107 si\u0119 wra\u017cenie: ja powstaj\u0119 z chwili na chwil\u0119 i z chwili na chwil\u0119 rozpuszczam si\u0119, moja egzystencja jest ci\u0105g\u0142ym rodzeniem si\u0119 i umieraniem. Pozostaje tylko \u015bwiadomo\u015b\u0107.<\/p>\n
W filozofii hermetycznej jest takie stwierdzenie:<\/p>\n
\nB\u00f3g jest ko\u0142em, kt\u00f3rego \u015brodek jest wsz\u0119dzie, a obw\u00f3d nigdzie.<\/p>\n<\/blockquote>\n
To stwierdzenie trafia w sedno sprawy. Na ostatecznym poziomie, poziomie nico\u015bci, JA jestem jednym z tych centr\u00f3w. Punkt nie jest substancj\u0105. Jest zasad\u0105, kt\u00f3ra kszta\u0142tuje substancj\u0119 wok\u00f3\u0142 siebie, czyni j\u0105 swoim otoczeniem. W ten spos\u00f3b wok\u00f3\u0142 centrum powstaj\u0105 peryferia i wszystkie one, pomimo r\u00f3\u017cnic, s\u0105 obrazem centrum. Obfito\u015b\u0107 i r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 egzystencji odzwierciedla si\u0119 r\u00f3wnie\u017c w ka\u017cdej istocie. Ja te\u017c jestem takim peryferyjnym miejscem, obrazem boskiego JA w centrum \u2013 w moim w\u0142asnym centrum. Archetyp i obraz mog\u0105 si\u0119 ze sob\u0105 komunikowa\u0107, poniewa\u017c nale\u017c\u0105 do siebie, tak, odpowiadaj\u0105 sobie nawzajem. Impulsy si\u0142y nieprzerwanie wyp\u0142ywaj\u0105 z centrum do peryferii, a stamt\u0105d z powrotem do centrum. W ten spos\u00f3b wype\u0142nia si\u0119 przestrze\u0144 mi\u0119dzy nimi. Jest to dusza, miejsce, krajobraz pomi\u0119dzy czasem a wieczno\u015bci\u0105, pole ich spotkania.<\/p>\n
Moje istnienie jest zawsze now\u0105 informacj\u0105 dla boskiego centrum. A boskie centrum wysy\u0142a do mnie swoje informacje. Mi\u0119dzy nimi istnieje nieustanna interakcja. Moje do\u015bwiadczenia, moje my\u015bli i uczucia s\u0105 przekazywane w \u201eczasie rzeczywistym\u201d do centrum, a stamt\u0105d s\u0105 do mnie odbijane \u2013 wzbogacone boskimi impulsami. W ten spos\u00f3b dochodz\u0119 do wiedzy intuicyjnej, do dojrza\u0142o\u015bci i przemiany, w ten spos\u00f3b moje \u017cycie nabiera warto\u015bci i sensu.<\/p>\n
Okazuje si\u0119, \u017ce jeste\u015bmy kosmiczn\u0105 przygod\u0105. Bosko\u015b\u0107 do\u015bwiadcza siebie w nas, w ka\u017cdej jednostce, do\u015bwiadcza siebie indywidualnie. Dlatego jeste\u015bmy wa\u017cni, mamy egzystencjalne znaczenie dla wewn\u0119trznego Boga. Anio\u0142 \u015al\u0105zak (1624-1677) wyrazi\u0142 to w ten spos\u00f3b:<\/p>\n
\nJa wiem, beze mnie B\u00f3g ni chwili \u017cy\u0107 nie mo\u017ce,<\/p>\n
Gdy sczezn\u0119 ja, Ty tak\u017ce oddasz ducha, Bo\u017ce.[4]<\/a><\/p>\n<\/blockquote>\n
M\u00f3j punkt \u015brodkowy jest zasad\u0105, kt\u00f3ra otrzymuje swoj\u0105 substancj\u0119 przeze mnie. Przeze mnie to najskrytsze staje si\u0119 \u201eBogiem\u201d. Ale mog\u0119 oddzieli\u0107 si\u0119 od wewn\u0119trznej istoty Boga, umieszczaj\u0105c moje ma\u0142e \u201eja-jestem\u201d w centralnym miejscu. Mog\u0119 pr\u00f3bowa\u0107 uczyni\u0107 siebie punktem \u015brodkowym, mog\u0119 wype\u0142ni\u0107 swoje otoczenie materi\u0105 i warto\u015bciami, kt\u00f3re odnosz\u0119 do mojej osobowo\u015bci. Jest to usi\u0142owanie zdobycia znaczenia poprzez w\u0142asn\u0105 wol\u0119 i \u015brodowisko, kt\u00f3re tworz\u0119. Wtedy przep\u0142yw informacji mi\u0119dzy bosko\u015bci\u0105 a mn\u0105 schodzi na dalszy plan, staje si\u0119 niejasnymi impulsami dzia\u0142aj\u0105cymi w nie\u015bwiadomo\u015bci. Jest we mnie otch\u0142a\u0144, wewn\u0119trzna struktura nie jest ju\u017c sp\u00f3jna. Ale boskie centrum nadal dzia\u0142a. Jego impulsy prowadz\u0105 mnie do kryzysu, kryzysu egzystencjalnego. Nie mo\u017ce by\u0107 inaczej. Poniewa\u017c dawne doskona\u0142e pole duszy w du\u017cej mierze zanik\u0142o. Tak wi\u0119c si\u0142y \u015brodka musz\u0105 prze\u0142ama\u0107 to, co oddziela, aby zlikwidowa\u0107 szczelin\u0119 i przywr\u00f3ci\u0107 wewn\u0119trzne po\u0142\u0105czenie we mnie. Dezintegracja wszystkiego, co wok\u00f3\u0142 siebie zbudowa\u0142em, rozpad tego ma\u0142ego ja-jestem jest nieunikniony. W mojej pora\u017cce – mo\u017ce ona by\u0107 dramatyczna lub niezauwa\u017calna – w moich chorobach i umieraniu mog\u0105 otworzy\u0107 si\u0119 wewn\u0119trzne oczy. Jednak zanim to nast\u0105pi, ma miejsce walka, pr\u00f3ba ma\u0142ego ja, by sta\u0107 si\u0119 wielkim.<\/p>\n
\nJa jest empirycznym nabyciem indywidualnej egzystencji. Wy\u0142ania si\u0119, jak si\u0119 wydaje, najpierw ze zderzenia\u2026 ze \u015brodowiskiem, a kiedy jest ju\u017c obecne jako podmiot, rozwija si\u0119 z dalszych zderze\u0144 zar\u00f3wno ze \u015brodowiskiem, jak i \u015bwiatem wewn\u0119trznym. Ja to \u015bwiadoma osobowo\u015b\u0107.[5]<\/a> (C.G. Jung, 1875-1961)<\/p>\n<\/blockquote>\n
\nStawanie si\u0119 ja to walka z wol\u0105, \u015bwiadomo\u015bci\u0105, kt\u00f3ra skupia si\u0119 w sobie, kurczy si\u0119 w sobie. W naturze panuje walka o \u015bwiadomo\u015b\u0107. Kiedy p\u0105czek formuje si\u0119 w ro\u015blinie i kiedy w ko\u0144cu p\u0119ka, by zakwitn\u0105\u0107, jest to akt si\u0142y, kt\u00f3rego dokonuje natura. Po tym ogromnym wysi\u0142ku kwiat nagle wydaje si\u0119 niewa\u017cki. W rozkwicie ro\u015blina pokonuje ziemskie przyci\u0105ganie.[\u2026]<\/p>\n
Czym innym ma by\u0107 wszech\u015bwiat, je\u015bli nie rozwojem \u015bwiadomo\u015bci, czym innym, jak walk\u0105 o \u015bwiat\u0142o, form\u0119 i \u015bwiadomo\u015b\u0107? Ca\u0142a agonia, ca\u0142e cierpienie, ca\u0142a n\u0119dza, wszystkie okropne rzeczy, kt\u00f3re si\u0119 wydarzaj\u0105, mo\u017cna usprawiedliwi\u0107 tylko maj\u0105c na uwadze t\u0119 wy\u017csz\u0105 i szersz\u0105 perspektyw\u0119.[6]<\/a> (Jochen Kirchhoff, 1944-2019)<\/p>\n<\/blockquote>\n
Po nieko\u0144cz\u0105cych si\u0119 do\u015bwiadczeniach moje ja mo\u017ce uda\u0107 si\u0119 w drog\u0119 do swojego JA, boskiego centrum. Dochodzi ono do ostatecznego rozkwitu, potem p\u0142atki opadaj\u0105 i zostaje schwytane przez niebyt, spada jak owoc na \u201egleb\u0119\u201d. Gleba jest ziemi\u0105, na kt\u00f3rej \u017cyjemy, i te\u017c wewn\u0119trznym Bogiem. Dzi\u0119ki oddaniu si\u0119 Jemu dusza zostaje uzdrowiona, odradza si\u0119 z najg\u0142\u0119bszej istoty, staje si\u0119 niewa\u017cka, uwolniona z wi\u0119z\u00f3w materii.<\/p>\n
W tym przemijaniu i powstawaniu, w tej coraz intensywniejszej komunikacji pojawiaj\u0105 si\u0119 chwile jedno\u015bci z bosko\u015bci\u0105, ale tak\u017ce ze wszystkim, co zosta\u0142o stworzone; poniewa\u017c centrum wszystkich \u017cywych istot jest jedno. Je\u015bli budzi si\u0119 ono we mnie, przyczyniam si\u0119 do jego przebudzenia w innych. I w miar\u0119 jak rozp\u0142ywaj\u0105 si\u0119 aspekty starej ja\u017ani, ods\u0142ania si\u0119 tajemnica nie\u015bmiertelno\u015bci. Wtedy wype\u0142nia si\u0119 sens kryzys\u00f3w ju\u017c zawsze w nowy spos\u00f3b.<\/p>\n
R\u00f3wnie\u017c wtedy, w tym upadaniu, mo\u017ce jeszcze pojawi\u0107 si\u0119 strach, l\u0119k przed tym, kim ja jestem w g\u0142\u0119bi, strach przed niebytem, przed nieznanym. Ale w poddaniu si\u0119 nieograniczonemu w sobie, cz\u0142owiek udoskonala si\u0119. Rezultatem jest wiecznie nowa istota zrodzona z najg\u0142\u0119bszego, nieznanego. W tym przemijaniu i powstawaniu, w tej coraz intensywniejszej komunikacji pojawiaj\u0105 si\u0119 chwile jedno\u015bci z bosko\u015bci\u0105, ale tak\u017ce ze wszystkim, co zosta\u0142o stworzone; poniewa\u017c centrum wszystkich \u017cywych istot jest jedno. Je\u015bli budzi si\u0119 ono we mnie, przyczyniam si\u0119 do jego przebudzenia w innych. W moim umieraniu prowadz\u0105cym do JA wszystkiemu, co stanowi tre\u015b\u0107 mojej \u015bwiadomo\u015bci, udziela si\u0119 co\u015b z tajemnicy nie\u015bmiertelno\u015bci. W ten spos\u00f3b sens kryzys\u00f3w wype\u0142nia si\u0119 zawsze w nowy spos\u00f3b.<\/p>\n
\nW tobie jest wszystko, co widzialne<\/p>\n
I niesko\u0144czenie niewidzialne. (Rose Ausl\u00e4nder \u2013 1901-1988: \u2018In Dir\u2019)<\/p>\n<\/blockquote>\n
\n[1]<\/a> Friedrich H\u00f6lderlin, D\u0119by<\/em>, prze\u0142o\u017cy\u0142 Antoni Libera.<\/p>\n
[2]<\/a> Hermann Hesse, Wilk stepowy<\/em>, Pa\u0144stwowy Instytut Wydawniczy, wydanie drugie, Warszawa 2007, str. 67-68.<\/p>\n
[3]<\/a> Ibidem<\/em>, str. 69-70.<\/p>\n
[4]<\/a> Anio\u0142 \u015al\u0105zak, Cherubowy W\u0119drowiec, Wydawnictwo \u201eMy\u015bl\u201d, Warszawa 1991.<\/p>\n
[5]<\/a> C.G. Jung, Aion. Przyczynki do symboliki ja\u017ani.<\/em><\/p>\n