Rzeczywisto\u015b\u0107, kt\u00f3r\u0105 tak dobrze znamy, narzuca si\u0119 z ogromn\u0105 si\u0142\u0105, poniewa\u017c jeste\u015bmy bardzo \u015bwiadomi naszej krucho\u015bci, naszej podatno\u015bci na choroby i rozpad, naszej ograniczonej \u015bwiadomo\u015bci duszy i Ducha, a nawet, niejednokrotnie, naszej ograniczonej \u015bwiadomo\u015bci tego, co dotyczy cz\u0142owieka.<\/p>\n
Tymczasem wielu mistrz\u00f3w duchowych, filozof\u00f3w i humanist\u00f3w nie tylko podnosi\u0142o t\u0119 kwesti\u0119, ale te\u017c jej dowodzi\u0142o. Mi\u0119dzy innymi w chrze\u015bcija\u0144skich Ewangeliach czytamy, \u017ce Jezus Chrystus, kt\u00f3ry mia\u0142 by\u0107 ukamienowany przez \u017byd\u00f3w – poniewa\u017c jako cz\u0142owiek og\u0142osi\u0142 si\u0119 Bogiem – odpowiada, wed\u0142ug \u015bwiadectwa Jana: \u201eCzy\u017c w zakonie waszym nie jest napisane: Ja rzek\u0142em: bogami jeste\u015bcie\u201d. (Ewangelia Jana 10:34)<\/p>\n
\u201eZakon\u201d czyli prawo, o kt\u00f3rym m\u00f3wi tekst Jana, to nawi\u0105zanie do Psalmu 82:6-8:<\/p>\n
Rzek\u0142em: \u201eWy\u015bcie bogami,<\/em><\/p>\n I wy wszyscy jeste\u015bcie synami Najwy\u017cszego,<\/em><\/p>\n Lecz jako ludzie pomrzecie<\/em><\/p>\n I upadniecie jak ka\u017cdy ksi\u0105\u017c\u0119.<\/em><\/p>\n Powsta\u0144, Bo\u017ce, os\u0105d\u017a ziemi\u0119;<\/em><\/p>\n Ty bowiem jeste\u015b dziedzicznym panem wszystkich narod\u00f3w\u201d.<\/em><\/p>\n Je\u015bli przeanalizujemy kontekst, w jakim wypowiedziane s\u0105 te s\u0142owa, stanie si\u0119 oczywiste, \u017ce poj\u0119cie \u201ebogowie\u201d odnosi si\u0119 do os\u00f3b, kt\u00f3re ciesz\u0105 si\u0119 pewnym autorytetem i presti\u017cem w\u015br\u00f3d ludzi (urz\u0119dnicy, s\u0119dziowie itp.), kt\u00f3rzy otrzymali w\u0142adz\u0119 i autorytet \u201eprzez Boskie postanowienie \u201di dlatego s\u0105 uwa\u017cani za przedstawicieli Boga przed lud\u017ami. Innymi s\u0142owy, s\u0105 to postacie uwa\u017cane za \u201ebog\u00f3w\u201d przed lud\u017ami, ale \u015bmiertelne.<\/p>\n Czy mo\u017cemy zatem uwa\u017ca\u0107, \u017ce s\u0142owa Jezusa odnosz\u0105 si\u0119 do ludzi jako bog\u00f3w, jako nie\u015bmiertelnych istot?<\/p>\n Koncepcja boskiej natury cz\u0142owieka by\u0142a obecna w staro\u017cytno\u015bci, zw\u0142aszcza w tradycji pitagorejskiej. Na przyk\u0142ad Platon m\u00f3wi o \u201ebosko\u015bci w nas\u201d (\u201eTimajos\u201d), nawi\u0105zuj\u0105c do racjonalnej cz\u0119\u015bci duszy. Ot\u00f3\u017c dla Platona cz\u0142owiek jest dusz\u0105 (wieczn\u0105 i nie\u015bmierteln\u0105) zjednoczon\u0105 ze zwierz\u0119cym, \u015bmiertelnym cia\u0142em. W tym sensie filozof rozumie cia\u0142o jako wi\u0119zienie duszy. Plotyn, epigon Platona i jego filozofii, w pierwszej \u201eEnneadzie\u201d (I,1,10) (\u201eCo to jest \u017cywina i kto to jest cz\u0142owiek\u201d), porusza t\u0119 sam\u0105 kwesti\u0119, wskazuj\u0105c, \u017ce zwierz\u0119 ludzkie jest podw\u00f3jne z natury, w tym sensie, \u017ce sk\u0142ada si\u0119 z o\u017cywionego cia\u0142a (ni\u017cszego zwierz\u0119cia) i duszy (prawdziwego cz\u0142owieka):<\/p>\n Zwierz\u0119ciem jest o\u017cywione cia\u0142o; ale prawdziwy cz\u0142owiek jest czym\u015b innym. <\/em><\/p>\n I jak powiedzia\u0142 dalej:<\/p>\n W tym wszystkim nie ma grzechu – jest tylko kwestia dyscypliny – ale naszym celem jest nie tyle bycie bez grzechu, ale bycie Bogiem.<\/em> (I,2,6)<\/p>\n W \u201eEnneadach\u201d (V,8,7) Plotyn pisze, \u017ce Cz\u0142owiek (boski) i \u201eca\u0142kowity\u201d przemieni\u0142 si\u0119 w swoje w\u0142asne stworzenie, to znaczy w \u015bmiertelnego cz\u0142owieka:<\/p>\n Stwarza on t\u0119 inn\u0105 form\u0119 cz\u0142owieka, w kt\u00f3r\u0105 zosta\u0142 przemieniony. I teraz, przemieniony w cz\u0142owieka, przesta\u0142 by\u0107 Cz\u0142owiekiem ca\u0142kowitym.<\/em><\/p>\n Jeszcze wyra\u017aniej ukazuje to rzymski pisarz i gramatyk Makrobius (IV w.), Kt\u00f3ry w swoim \u201eCommentarii in Somnium Scipionis\u201d (\u201eKomentarz do Snu Scypiona\u201d) posuwa si\u0119 do stwierdzenia:<\/p>\n Dusza jest nie tylko nie\u015bmiertelna, ale tak\u017ce jest ona bogiem. Ot\u00f3\u017c, je\u015bli cz\u0142owiek, kt\u00f3ry pozbawiony cia\u0142a zosta\u0142 przyj\u0119ty do boskiego stanu, pr\u00f3buje powiedzie\u0107 cz\u0142owiekowi zanurzonemu w tym \u017cyciu: \u201e Wiedz, \u017ce jeste\u015b bogiem\u201d, nie sprawia, \u017ce \u015bmiertelnik ma udzia\u0142 w tym przywileju dop\u00f3ki \u015bmiertelnik nie zrozumie swojej prawdziwej natury, \u017ceby nie pomy\u015bla\u0142, \u017ce to, co \u015bmiertelne i przestarza\u0142e w innych, r\u00f3wnie\u017c otrzymuje kwalifikacj\u0119 bosko\u015bci<\/em>. (\u201eKomentarz do Snu Scypiona\u201d II, 12, 5-6)<\/p>\n I dodaje, zgodnie z Plotynem:<\/p>\n Widzialny cz\u0142owiek nie jest prawdziwym cz\u0142owiekiem, ale prawdziwy cz\u0142owiek jest tym, kt\u00f3ry rz\u0105dzi widzialnym cz\u0142owiekiem<\/em>. (\u201eKomentarz do Snu Scypiona\u201d II, 12, 9)<\/p>\n W klasycznych tekstach znajdujemy twierdzenia, \u017ce prawdziwy Cz\u0142owiek (boski) ostatecznie przekszta\u0142ci\u0142 si\u0119 w cz\u0142owieka naturalnego i widzialnego (cz\u0142owieka \u015bmiertelnego), ale tak\u017ce, \u017ce cz\u0142owiek mo\u017ce sta\u0107 si\u0119 bogiem poprzez swoj\u0105 dusz\u0119, to znaczy, \u017ce \u015bmiertelny cz\u0142owiek mo\u017ce przekszta\u0142ci\u0107 si\u0119 w nie\u015bmiertelnego. Dlatego w pierwszej ksi\u0119dze hermetycznych tekst\u00f3w (przypisywanych mitycznemu Hermesowi Trismegistosowi), czytamy (\u201eKlucz\u201d, rozdzia\u0142 X):<\/p>\n \u015amiemy wi\u0119c m\u00f3wi\u0107, \u017ce cz\u0142owiek jest bogiem \u015bmiertelnym, a niebia\u0144ski b\u00f3g jest bogiem nie\u015bmiertelnym<\/em>.<\/p>\n Taka przemiana (ze \u015bmiertelnego cz\u0142owieka w nie\u015bmiertelnego) ma miejsce, gdy cz\u0142owiek zaczyna zmienia\u0107 sw\u00f3j spos\u00f3b my\u015blenia, w tym sensie, \u017ce staje si\u0119 \u015bwiadomy tego, \u017ce w swoich najwy\u017cszych aspektach jest boski. I tak w rozdziale XI pierwszej ksi\u0119gi tekst\u00f3w hermetycznych (\u201eInteligencja do Hermesa\u201d) \u201einteligencja\u201d o\u015bwiadcza Hermesowi czyli duszy ludzkiej, kt\u00f3ra aspiruje do stania si\u0119 bosk\u0105:<\/p>\n Nic nie stoi na przeszkodzie, aby wierzy\u0107, \u017ce jest si\u0119 nie\u015bmiertelnym i \u017ce zna si\u0119 wszystko, sztuk\u0119, nauk\u0119, zwyczaje wszystkich zwierz\u0105t. Wznie\u015b si\u0119 ponad wszelkie wysoko\u015bci, zst\u0105p poni\u017cej wszelkich g\u0142\u0119bin, zbierz w sobie wszystkie wra\u017cenia rzeczy stworzonych, wody, ognia, tego, co suche i co mokre. Przyjmij, \u017ce jeste\u015b wsz\u0119dzie naraz, na ziemi, w wodzie, w niebie; \u017ce nigdy si\u0119 nie urodzi\u0142e\u015b, \u017ce nadal jeste\u015b embrionem, \u017ce jeste\u015b m\u0142ody, stary, martwy, poza \u015bmierci\u0105. Przyjmij w siebie wszystko jednocze\u015bnie: czasy, miejsca, rzeczy, jako\u015bci, ilo\u015bci, a zrozumiesz Boga. Lecz je\u015bli zamkniesz dusz\u0119 w ciele, je\u015bli j\u0105 zni\u017cysz i powiesz: \u2018Nic nie rozumiem, niczego nie mog\u0119, nie wiem, kim jestem, ani kim b\u0119d\u0119\u2019, to co masz wtedy wsp\u00f3lnego z Bogiem?<\/em><\/p>\n Z drugiej strony, Szko\u0142a Z\u0142otego R\u00f3\u017cokrzy\u017ca przypomina nam, \u017ce istota ludzka jest po\u0142\u0105czona z zasad\u0105 duchow\u0105 lub atomem iskry ducha. Dzi\u0119ki temu powi\u0105zaniu mo\u017cemy powiedzie\u0107, \u017ce jeste\u015bmy istotami duchowymi lub potencjalnymi bogami. Jednak okazuje si\u0119, \u017ce to nie wystarcza, aby nazwa\u0107 nas bogami. Je\u015bli mamy na przyk\u0142ad nasiono jab\u0142oni, to nie mo\u017cemy powiedzie\u0107, \u017ce ju\u017c mamy drzewo, a tym bardziej jego owoce. Dla nas wszystkich jest jasne, \u017ce zanim b\u0119dziemy mogli cieszy\u0107 si\u0119 jab\u0142kami, musimy zakopa\u0107 ziarno, poczeka\u0107 a\u017c wykie\u0142kuje, zadba\u0107 o jego rozw\u00f3j (usun\u0105\u0107 chwasty, chroni\u0107 je przed szkodnikami, podlewa\u0107…) i dopiero po kilkuletnim procesie, je\u015bli wszystko p\u00f3jdzie dobrze, w ko\u0144cu b\u0119dziemy mogli cieszy\u0107 si\u0119 jab\u0142kami z naszego drzewa. I tak samo, kiedy wewn\u0119trzna zasada obecna w cz\u0142owieku kie\u0142kuje, przestajemy by\u0107 potencjalnymi bogami i mo\u017cemy powiedzie\u0107, \u017ce jeste\u015bmy istotami w procesie stawania si\u0119 bogami.<\/p>\n Dopiero wtedy, gdy nasze \u201ewewn\u0119trzne drzewo\u201d uros\u0142o i dojrza\u0142o na tyle, by wyda\u0107 owoce nowej \u015bwiadomo\u015bci, powszechnej \u015bwiadomo\u015bci, w kt\u00f3rej rozp\u0142yn\u0119\u0142o si\u0119 wszelkie oddzielenie, mo\u017cemy powiedzie\u0107: \u2018jeste\u015bmy bogami\u2019 bo wtedy uczestniczymy w \u015bwiadomo\u015bci naszego wewn\u0119trznego boga.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":9401,"template":"","meta":{"_acf_changed":false},"tags":[],"category_":[110119],"tags_english_":[],"class_list":["post-90729","logon_article","type-logon_article","status-publish","has-post-thumbnail","hentry","category_-zeitgeist-pl"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/logon.media\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/logon_article\/90729","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/logon.media\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/logon_article"}],"about":[{"href":"https:\/\/logon.media\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/logon_article"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/logon.media\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/logon.media\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/9401"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/logon.media\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=90729"}],"wp:term":[{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/logon.media\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=90729"},{"taxonomy":"category_","embeddable":true,"href":"https:\/\/logon.media\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/category_?post=90729"},{"taxonomy":"tags_english_","embeddable":true,"href":"https:\/\/logon.media\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags_english_?post=90729"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}