{"id":90611,"date":"2020-06-03T11:39:21","date_gmt":"2020-06-03T11:39:21","guid":{"rendered":"https:\/\/logon.media\/logon_article\/przestrzen-mityczna\/"},"modified":"2020-06-03T11:39:21","modified_gmt":"2020-06-03T11:39:21","slug":"przestrzen-mityczna","status":"publish","type":"logon_article","link":"https:\/\/logon.media\/pl\/logon_article\/przestrzen-mityczna\/","title":{"rendered":"Przestrze\u0144 mityczna"},"content":{"rendered":"<p>Przestrze\u0144 <em>mityczna<\/em> by\u0142a i jest koncepcj\u0105 projektowania naszego \u015bwiata w wielu cz\u0119\u015bciach naszej planety. Znana by\u0142a we wszystkich dawnych kulturach.By\u0142a ona podstaw\u0105 licznych ceremonii i rytua\u0142\u00f3w, planu budowy \u015bwi\u0105ty\u0144, dom\u00f3w i ca\u0142ych miast. Kultury miejskie w Mezopotamii, w dolinie Indusu, w p\u00f3\u0142nocnych Chinach, Ameryce \u015arodkowej, \u015brodkowych Andach i na terenach Jorub\u00f3w w dzisiejszej Nigerii [1]&nbsp;opiera\u0142y si\u0119 na koncepcjach kosmologicznych. Nie wyst\u0119powa\u0142y one w przyrodzie, ale by\u0142y koncepcjami stworzonymi przez osoby, kt\u00f3re posiada\u0142y odpowiednie kwalifikacje; by\u0142y inspiracjami, dlatego nie by\u0142y ani arbitralne, ani irracjonalne.<\/p>\n<p>Ilustracja 1: Sanktuarium Wisznu w Katmandu w Nepalu. \u0179r\u00f3d\u0142o: Autor (patrz powy\u017cej)<\/p>\n<p>Ilustracja 2: Sanktuarium Wisznu w Katmandu w Nepalu, detal. \u0179r\u00f3d\u0142o: Autor<\/p>\n<p><img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" class=\" size-full wp-image-63051\" src=\"http:\/\/logon.media\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/image-2-small.jpg\" alt=\"\" title=\"\" width=\"360\" height=\"563\" srcset=\"https:\/\/logon.media\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/image-2-small.jpg 360w, https:\/\/logon.media\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/image-2-small-192x300.jpg 192w, https:\/\/logon.media\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/image-2-small-15x24.jpg 15w, https:\/\/logon.media\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/image-2-small-23x36.jpg 23w, https:\/\/logon.media\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/image-2-small-31x48.jpg 31w\" sizes=\"(max-width: 360px) 100vw, 360px\" \/><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Ilustracja 3: Sanktuarium w Sankhu w Nepalu. \u0179r\u00f3d\u0142o: Autor<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" class=\" size-full wp-image-63065\" src=\"http:\/\/logon.media\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/image-3-small.jpg\" alt=\"\" title=\"\" width=\"360\" height=\"552\" srcset=\"https:\/\/logon.media\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/image-3-small.jpg 360w, https:\/\/logon.media\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/image-3-small-196x300.jpg 196w, https:\/\/logon.media\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/image-3-small-16x24.jpg 16w, https:\/\/logon.media\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/image-3-small-23x36.jpg 23w, https:\/\/logon.media\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/image-3-small-31x48.jpg 31w\" sizes=\"(max-width: 360px) 100vw, 360px\" \/><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Zdj\u0119cia 1-3 pokazuj\u0105 niekt\u00f3re aspekty przestrzeni mitycznej. Prezentuj\u0105 one przestrzenne odwzorowanie kosmologii.<\/p>\n<ul>\n<li>Tworz\u0105 tr\u00f3jwymiarowe, \u201ewertykalne\u201d po\u0142\u0105czenie z koncepcjami kosmologicznymi i \u0142\u0105cz\u0105 je w konkretny, uchwytny i namacalny spos\u00f3b ze zbudowan\u0105 rzeczywisto\u015bci\u0105.<\/li>\n<li>Kszta\u0142tuj\u0105 widzialn\u0105 rzeczywisto\u015b\u0107, gdy\u017c nawet zawalenie si\u0119 fizycznej budowli nie wp\u0142ywa na magiczn\u0105 moc, jak\u0105 ona otrzyma\u0142a poprzez rytualne po\u0142o\u017cenie fundament\u00f3w.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Przestrze\u0144&nbsp; mityczna jest przestrzeni\u0105 symboliczn\u0105. Stanowi pomost miedzy religijnymi i mitycznymi wyobra\u017ceniami a nasz\u0105 tr\u00f3jwymiarow\u0105 czasoprzestrzeni\u0105.<\/p>\n<p>Jakie cechy posiada ta mityczna przestrze\u0144?<\/p>\n<p>Dzi\u0119ki matematykowi Euklidesowi (III w. p.n.e.) pos\u0142ugujemy si\u0119 poj\u0119ciem przestrzeni opartym na zasadzie jednorodno\u015bci i prowadz\u0105cym do tych samych wynik\u00f3w: miarka ma zawsze t\u0119 sam\u0105 d\u0142ugo\u015b\u0107, bez wzgl\u0119du na to, gdzie jej u\u017cywamy. Dzi\u0119ki tej w\u0142a\u015bciwo\u015bci istnieje poziom weryfikowalno\u015bci i wiarygodno\u015bci niezb\u0119dny do funkcjonowania z\u0142o\u017conego spo\u0142ecze\u0144stwa. Przestrze\u0144 ta jest jednolita, wsz\u0119dzie ma t\u0119 sam\u0105 jako\u015b\u0107 i g\u0119sto\u015b\u0107. Cieszy to matematyk\u00f3w, chocia\u017c nasze do\u015bwiadczanie przestrzeni w codziennym \u017cyciu jest inne. Pewne miejsca wydaj\u0105 si\u0119 nam wi\u0119ksze ni\u017c s\u0105 i nie wsz\u0119dzie do\u015bwiadczamy odleg\u0142o\u015bci w ten sam spos\u00f3b.<\/p>\n<p>W przeciwie\u0144stwie do przestrzeni euklidesowej istnieje przestrze\u0144 mityczna, kt\u00f3r\u0105 Cassirer scharakteryzowa\u0142 w nast\u0119puj\u0105cy spos\u00f3b:<\/p>\n<p>\u201eW przeciwie\u0144stwie do jednorodno\u015bci panuj\u0105cej w geograficznej przestrzeni konceptualnej, ka\u017cde miejsce i ka\u017cdy kierunek w mitycznej przestrzeni wizualnej ma sw\u00f3j w\u0142asny specjalny akcent &#8211; a ten si\u0119ga wsz\u0119dzie do faktycznego mitycznego akcentu podstawowego, do oddzielenia profanum od sacrum.\u201d [2]<\/p>\n<p>Mircea Eliade r\u00f3\u017cnicuje to dalej w 1957 roku:<\/p>\n<p>\u201eDla osoby religijnej przestrze\u0144 nie jest jednorodna. Ukazuje p\u0119kni\u0119cia i rysy; zawiera cz\u0119\u015bci, kt\u00f3re jako\u015bciowo r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 od reszty [\u2026] Oznacza to, \u017ce istnieje \u201e\u015bwi\u0119ta\u201d, czyli \u201emocna\u201d i znacz\u0105ca przestrze\u0144 oraz s\u0105 inne przestrzenie, kt\u00f3re nie s\u0105 \u015bwi\u0119te, a zatem pozbawione jakiejkolwiek struktury i stabilno\u015bci, czyli innymi s\u0142owy s\u0105 bezpostaciowe. Osoba religijna do\u015bwiadcza tej niejednorodno\u015bci przestrzeni jako kontrastu mi\u0119dzy sacrum, czyli jedyn\u0105 rzeczywist\u0105, naprawd\u0119 istniej\u0105c\u0105 przestrzeni\u0105, a ca\u0142\u0105 reszt\u0105, kt\u00f3ra j\u0105 otacza jako bezkszta\u0142tny bezkres. [&#8230;] Religijne do\u015bwiadczenie niejednorodno\u015bci przestrzeni reprezentuje pierwotne do\u015bwiadczenie, kt\u00f3re mogliby\u015bmy por\u00f3wna\u0107 do \u201eza\u0142o\u017cenia \u015bwiata\u201d. Nie chodzi o spekulacje teoretyczne, ale o pierwotne do\u015bwiadczenie religijne, poprzedzaj\u0105ce wszelkie rozwa\u017cania o \u015bwiecie.\u201d<strong>&nbsp;<\/strong>[3]<\/p>\n<p>Je\u015bli przestrze\u0144 mityczna nie jest jedynie fantazj\u0105 religijnych ludzi lecz&nbsp;konstytutywnym elementem orientacji cz\u0142owieka, to pod\u0105\u017caj\u0105c za Mircea Eliade, jest owa przestrze\u0144 \u201epodstaw\u0105 \u015bwiata\u201d czyli kosmogonii, a w tym uj\u0119ciu mandale nabieraj\u0105 znaczenia kosmogram\u00f3w. [4]<\/p>\n<p><strong>Mandale<\/strong><\/p>\n<p>Mandale s\u0105 symbolami obja\u015bniaj\u0105cymi \u015bwiat oraz jego sp\u00f3jno\u015b\u0107. Pojawiaj\u0105 si\u0119 we wszystkich kulturach w bardzo r\u00f3\u017cnych formach i tworz\u0105 poczucie zbiorowej to\u017csamo\u015bci. S\u0105 <em>inspiruj\u0105ce<\/em> o tyle, o ile s\u0105 zaczerpni\u0119te przez ekspert\u00f3w (kap\u0142an\u00f3w) z numinous czyli duchowych prze\u017cy\u0107, a nast\u0119pnie t\u0142umaczone na \u015bwiat codzienny. W ten spos\u00f3b porz\u0105dek stoj\u0105cy za wszystkim, staje si\u0119 dost\u0119pny i zrozumia\u0142y.<\/p>\n<p>Co wi\u0119cej, mandale to nie tylko kosmogramy ale tak\u017ce wizualizacja <em>procesu<\/em> po\u0142\u0105czenia z porz\u0105dkiem uniwersalnym. Wszechjednia nie jest ju\u017c znana ani trwale dost\u0119pna dla ludzi, poniewa\u017c \u201erozbi\u0142a si\u0119\u201d na wiele rzeczywisto\u015bci. Aby rozpozna\u0107 to \u201eboskie po\u0142\u0105czenie\u201d, reaktywowa\u0107 je i do\u015bwiadczy\u0107 w naszej \u015bwiadomo\u015bci, potrzebujemy inspiruj\u0105cych obraz\u00f3w. Bez wizualizacji poszczeg\u00f3lnych etap\u00f3w i celu \u2013 proces ten pozostanie na poziomie abstrakcji. Mandale mog\u0105 dostarczy\u0107 nam \u201ewzorc\u00f3w\u201d, wskaz\u00f3wek.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" class=\" size-full wp-image-63079\" src=\"http:\/\/logon.media\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/image-4-small.jpg\" alt=\"\" title=\"\" width=\"360\" height=\"354\" srcset=\"https:\/\/logon.media\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/image-4-small.jpg 360w, https:\/\/logon.media\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/image-4-small-300x295.jpg 300w, https:\/\/logon.media\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/image-4-small-24x24.jpg 24w, https:\/\/logon.media\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/image-4-small-36x36.jpg 36w, https:\/\/logon.media\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/image-4-small-48x48.jpg 48w\" sizes=\"(max-width: 360px) 100vw, 360px\" \/><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Ilustracja 4: Mandala jako kosmogram, Paro Dzong, Bhutan, \u0179r\u00f3d\u0142o: Gansser, Augusto; Gansser, Ursula; Olschak, Blanche C. (1969): Bhutan. Land der verborgenen Sch\u00e4tze. Berno. Zdj\u0119cie na ok\u0142adce.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\" size-full wp-image-63093\" src=\"http:\/\/logon.media\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/image-5-english-small.jpg\" alt=\"\" title=\"\" width=\"400\" height=\"314\" srcset=\"https:\/\/logon.media\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/image-5-english-small.jpg 400w, https:\/\/logon.media\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/image-5-english-small-300x236.jpg 300w, https:\/\/logon.media\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/image-5-english-small-24x19.jpg 24w, https:\/\/logon.media\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/image-5-english-small-36x28.jpg 36w, https:\/\/logon.media\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/image-5-english-small-48x38.jpg 48w\" sizes=\"(max-width: 400px) 100vw, 400px\" \/><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Ilustracja 5: Mandala jako \u015bcie\u017cka o\u015bwiecenia. \u0179r\u00f3d\u0142o: Khanna, Madhu (1979): <em>Yantra. The Tantric Symbol of Cosmic Unity. <\/em><em>Londyn,<\/em> str. 75.<\/p>\n<p><strong>Wniesienie tego, co nieobjawione <\/strong><\/p>\n<p>Aby zrozumie\u0107 co\u015b, czego nie da si\u0119 od razu uchwyci\u0107, cz\u0142owiek potrzebuje opowie\u015bci, <em>narracji<\/em>, kt\u00f3re wnosz\u0105 abstrakcj\u0119 i ponadczasowo\u015b\u0107 do wsp\u00f3\u0142czesnego \u015bwiata. Mity kosmogeniczne to narracje, kt\u00f3re obja\u015bniaj\u0105 \u015bwiat i zapewniaj\u0105 bezpiecze\u0144stwo w niekontrolowanym i niestabilnym \u015bwiecie do\u015bwiadcze\u0144. Takie narracje odnosz\u0105 si\u0119 nie tylko do \u015bwiata jako ca\u0142o\u015bci, ale szczeg\u00f3lnie do miast. Miasta by\u0142y i s\u0105 konglomeratem r\u00f3\u017cnorodno\u015bci, kt\u00f3re nie mog\u0142yby funkcjonowa\u0107 bez wy\u017cszego porz\u0105dku \u015bwiata, utrzymuj\u0105cego potencjalne konflikty pod kontrol\u0105.<\/p>\n<p>Dobry przyk\u0142ad przytacza Volwahsen:<\/p>\n<p><a id=\"_ftnref5\" name=\"_ftnref5\"><em>Dawno temu istnia\u0142o co\u015b, co nie mia\u0142o nazwy i co by\u0142o nieznane w swojej formie. By\u0142o to mi\u0119dzy niebem a ziemi\u0105. Kiedy bogowie ujrzeli ten tw\u00f3r, chwycili go i przycisn\u0119li twarz\u0105 do ziemi. Tak jak bogowie go zobaczyli, tak go trzymali. Brahma poprosi\u0142 bog\u00f3w, aby go zaj\u0119li, a nast\u0119pnie nazwa\u0142 go Vastu Purusha.<\/em> [5]<\/a><\/p>\n<p>Wyra\u017anie wida\u0107 tu, \u017ce wprowadzenie nieobjawionego do tego, co objawione, nie jest procesem automatycznym. Abstrakcyjnej duszy (lub pra-cz\u0142owiekowi\/purushy) nale\u017cy pom\u00f3c, aby mog\u0142a po\u0142\u0105czy\u0107 si\u0119 jako vastu purusha z ziemi\u0105. Ta \u201epomoc\u201d widoczna jest w rytua\u0142ach inicjacyjnych przy budowie fundament\u00f3w pod budynki i ca\u0142e miasta. To stawanie si\u0119 czasoprzestrzeni\u0105 nie jest prostym procesem.<\/p>\n<p>Ilustracja 6: Mandala Vastu Purusha i podzia\u0142 na pady. \u0179r\u00f3d\u0142o: Volwahsen, Andreas (1968): <em>Indien. Bauten der Hindus, Buddhisten und Jains<\/em>. Fryburg, str. 44.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\" size-full wp-image-63107\" src=\"http:\/\/logon.media\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/image-6-small.jpg\" alt=\"\" title=\"\" width=\"360\" height=\"352\" srcset=\"https:\/\/logon.media\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/image-6-small.jpg 360w, https:\/\/logon.media\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/image-6-small-300x293.jpg 300w, https:\/\/logon.media\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/image-6-small-24x24.jpg 24w, https:\/\/logon.media\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/image-6-small-36x36.jpg 36w, https:\/\/logon.media\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/image-6-small-48x48.jpg 48w\" sizes=\"(max-width: 360px) 100vw, 360px\" \/><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Figura umieszczona w kwadracie przedstawia praform\u0119, na bazie kt\u00f3rej oparte s\u0105 wszystkie budowane formy. Jest ona r\u00f3wnie\u017c zasad\u0105 porz\u0105dkuj\u0105c\u0105. Vastu purusha zwr\u00f3cony jest ku ziemi, gdy\u017c na tym polega jego zadanie: uporz\u0105dkowanie natury i stworzenie przestrzeni \u017cyciowej dla bog\u00f3w i ludzi. Mandala za\u0142o\u017cycielska symbolizuje ukierunkowan\u0105 i uporz\u0105dkowan\u0105 przestrze\u0144. Zapewnia po\u0142\u0105czenie z niewidzialn\u0105, ale nie mniej realn\u0105 przestrzeni\u0105. Po\u0142\u0105czenie to jest dokonywane za pomoc\u0105 rytua\u0142u za\u0142o\u017cycielskiego.<\/p>\n<p><strong>Spojrzenie na wsp\u00f3\u0142czesno\u015b\u0107 <\/strong><\/p>\n<p>\u017byjemy w \u015bwiecie fragmentacji wszystkich dziedzin \u017cycia, globalnych sieci, izolacji poprzez rozpad naturalnych zbiorowo\u015bci. Z wyj\u0105tkiem warto\u015bci zorientowanych na konsumpcj\u0119, nie ma og\u00f3lnie obowi\u0105zuj\u0105cej zasady przewodniej. Modele religijne straci\u0142y swoj\u0105 si\u0142\u0119.<\/p>\n<p>Egocentryczny obraz cz\u0142owieka, psychologiczne ego czas\u00f3w nowo\u017cytnych ukszta\u0142towa\u0142o si\u0119 w okresie renesansu. Za jednego z nowo\u017cytnych prekursor\u00f3w perspektywy linearnej, polegaj\u0105cej na pozornej zbie\u017cno\u015bci ku horyzontowi wszystkich linii biegn\u0105cych od oka widza do przedmiotu, uwa\u017ca si\u0119 florenty\u0144czyka Filippo Brunelleschi (1377-1446). W ten spos\u00f3b ludzie \u201ewypadli\u201d z przestrzeni mitycznej i zacz\u0119li obserwowa\u0107 przedmioty z w\u0142asnej, indywidualnej perspektywy. Kartezjusz (1596-1650), pionier epoki o\u015bwiecenia, zdetronizowa\u0142 Boga w niebiosach. Podkre\u015bli\u0142 dojrza\u0142o\u015b\u0107 cz\u0142owieka, uczyni\u0142 religi\u0119 odpowiedzialno\u015bci\u0105 jednostki i tym samym utorowa\u0142 drog\u0119 dzisiejszemu my\u015bleniu. W takim kontek\u015bcie trudno przywi\u0105za\u0107 ludzi do zbiorowego schematu porz\u0105dku \u015bwiata i kosmosu.<\/p>\n<p>J\u00fcrgen Habermas stwierdzi\u0142 w 1968 roku, \u017ce je\u015bli chodzi o uznanie i legitymizacj\u0119 zasad przewodnich, nasze nowoczesne spo\u0142ecze\u0144stwo r\u00f3\u017cni si\u0119 od spo\u0142ecze\u0144stwa tradycyjnego tym, \u017ce oferuje legitymizacj\u0119, kt\u00f3ra \u201enie jest ju\u017c sprowadzana z nieba tradycji kulturowej, ale mo\u017ce zosta\u0107 wzi\u0119ta z podstaw pracy spo\u0142ecznej\u201d&nbsp;[7]. M\u00f3wi\u0105c prostym j\u0119zykiem, we wsp\u00f3\u0142czesnym spo\u0142ecze\u0144stwie dawne modele wyja\u015bniaj\u0105ce, jakie rozwa\u017cali\u015bmy tutaj na przyk\u0142adzie przestrzeni mitycznej, sta\u0142y si\u0119 ju\u017c zb\u0119dne.<\/p>\n<p>Obecnym rezultatem \u201epracy spo\u0142ecznej\u201d jest zast\u0105pienie symbolicznej przestrzeni mitycznej przestrzeni\u0105 konsumenck\u0105.<\/p>\n<p><strong>Nie-miejsca <\/strong><\/p>\n<p>Francuski antropolog Marc Aug\u00e9 [7]&nbsp;m\u00f3wi\u0142 o tym, \u017ce bezsensowno\u015b\u0107 przestrzeni ewoluuje w \u201enie-miejsca\u201d:<\/p>\n<p><em>Niemniej jednak nie-miejsca s\u0105 miar\u0105 naszych czas\u00f3w, kt\u00f3r\u0105 mo\u017cna okre\u015bli\u0107 ilo\u015bciowo i kt\u00f3r\u0105 mogliby\u015bmy obliczy\u0107, u\u017cywaj\u0105c [\u2026] sumy tras lot\u00f3w, linii kolejowych i autostrad, mobilnych \u201edom\u00f3w\u201d zwanych \u201e\u015brodkami transportu\u201d (samoloty, poci\u0105gi, samochody), lotnisk, stacji kolejowych i stacji kosmicznych, du\u017cych sieci hotelowych, park\u00f3w rozrywki, centr\u00f3w handlowych i wreszcie skomplikowanej pl\u0105taniny sieci przewodowych lub bezprzewodowych, kt\u00f3re wykorzystuj\u0105 pozaziemsk\u0105 przestrze\u0144 do dziwnego rodzaju komunikacji, kt\u00f3ra cz\u0119sto tylko pozwala jednostce nawi\u0105za\u0107 kontakt z w\u0142asnym obrazem.<\/em><\/p>\n<p>Innymi s\u0142owy: przestrze\u0144 fizyczna traci sens, powstaj\u0105 nie-miejsca, tj. bezsensowne miejsca. Po\u0142\u0105czenie ze znacz\u0105cymi modelami zostaje zerwane; ko\u015bcio\u0142y i \u015bwi\u0105tynie staj\u0105 si\u0119 miejscami pami\u0119ci i\/lub miejscami historycznymi. Znaczenie przenosi si\u0119 do przestrzeni wirtualnych.<\/p>\n<p><strong>Pojawiaj\u0105 si\u0119 nowe rzeczy <\/strong><\/p>\n<p>Trzeba przeciwstawi\u0107 si\u0119 tym raczej pesymistycznym pod wzgl\u0119dem kulturowym stwierdzeniom, m\u00f3wi\u0105c, \u017ce opisane powy\u017cej zmiany zawieraj\u0105 tak\u017ce opcje \u201edobrego \u017cycia\u201d, kt\u00f3re by\u0142yby niemo\u017cliwe bez rozpadu starego.<\/p>\n<p>Warto tu wspomnie\u0107 o trzech aspektach:<\/p>\n<p>To w\u0142a\u015bnie wsp\u00f3\u0142czesne nauki przyrodnicze poprzez fizyk\u0119 kwantow\u0105 wywracaj\u0105 do g\u00f3ry nogami sw\u00f3j w\u0142asny paradygmat, \u017ce odkrycie empiryczne musi by\u0107 weryfikowalne w dowolnym momencie. Koresponduje to z konstrukcj\u0105 mitycznej przestrzeni, kt\u00f3r\u0105 tworzy jej obserwator. Wynik pewnych eksperyment\u00f3w zale\u017cy od \u015bwiadomo\u015bci osoby, kt\u00f3ra je przeprowadza. Co wi\u0119cej, dzi\u0119ki teorii kwant\u00f3w dowiadujemy si\u0119, \u017ce to, co jest niesko\u0144czenie odleg\u0142e i du\u017ce, ma \u015bcis\u0142y zwi\u0105zek z tym, co jest niesko\u0144czenie bliskie i ma\u0142e. Mo\u017ce jest nawet z nim jednym i to jedno objawia si\u0119 na r\u00f3\u017cne sposoby. Jeste\u015bmy wi\u0119c w trakcie ponownego odkrywania i przeformu\u0142owywania wielkiego kontekstu przednowoczesnej nauki.<\/p>\n<p>Na poziomie spo\u0142ecznym obserwujemy, \u017ce ludzka potrzeba posiadania sensu poza racjonalno\u015bci\u0105 nie zmniejszy\u0142a si\u0119. Habermas m\u00f3wi dzi\u015b o \u201epost-\u015bwieckim\u201d \u015bwiecie [8], w kt\u00f3rym religia pojawia si\u0119 ponownie jako dostawca warto\u015bci, chocia\u017c spo\u0142ecze\u0144stwo tak naprawd\u0119 nigdy nie sta\u0142o si\u0119 \u015bwieckie a\u017c do g\u0142\u0119bi indywidualnych uczu\u0107 &#8211; \u015bwiadcz\u0105 o tym rega\u0142y w ksi\u0119garniach pe\u0142ne ezoterycznych ksi\u0105\u017cek, a tak\u017ce boom na takie ezo-wydarzenia i grupy. Jednak w przeciwie\u0144stwie do przesz\u0142o\u015bci chodzi o p\u00f3j\u015bcie w\u0142asn\u0105 \u015bcie\u017ck\u0105 i nadanie sensu w\u0142asnemu \u017cyciu.<\/p>\n<p>Wreszcie mo\u017cna zaobserwowa\u0107 &#8211; w przeciwie\u0144stwie do procesu indywidualizacji &#8211; tendencj\u0119 do bycia razem, zbiorowe poszukiwanie sensu i warto\u015bci, kt\u00f3re zwykle nie jest ju\u017c zwi\u0105zane z jednym miejscem. Sieci translokalne maj\u0105 zaskakuj\u0105co szeroki zasi\u0119g &#8211; nie tylko jako grupy konsument\u00f3w, ale jako ponadnarodowe kolektywy d\u0105\u017c\u0105ce do wsp\u00f3lnego celu. Co ciekawe, trend ten idzie w parze z przewarto\u015bciowaniem przestrzeni konkretnej, czyli miejsc, w kt\u00f3rych ludzie gromadz\u0105 si\u0119 fizycznie. Oczywi\u015bcie sieci te potrzebuj\u0105 znacz\u0105cych i konkretnych miejsc tak samo, jak potrzebuj\u0105 wirtualnej komunikacji. Wsp\u00f3\u0142czesna \u201emityczna\u201d przestrze\u0144 jest zatem translokalna \u2013 i w ten spos\u00f3b o\u017cywia tak\u017ce nie-miejsca \u2013 a jednocze\u015bnie lokalna, poniewa\u017c znajduje wyraz w konkretnych miejscach spotka\u0144.<\/p>\n<p>______________________<\/p>\n<p>[1] Wheatley, Paul (1971): <em>The Pivot of the Four Quarters. A Preliminary Enquiry into the Origins and Character of the Ancient Chinese City.<\/em> Chicago, str. 225 i nn.<\/p>\n<p>[2] Cassirer, Ernst: <em>Filozofia form symbolicznych<\/em>. Cz\u0119\u015b\u0107 2: <em>My\u015blenie mityczne<\/em>. Wyd. Marek Derwiecki 2020.<\/p>\n<p>[3] Mircea Eliade: <em>Sacrum a profanum<\/em>. Wyd. Aletheia 2008.<\/p>\n<p>[4] Tucci, Giuseppe (1961): <em>Mandala<\/em>. Wyd. Znak 2002.<\/p>\n<p>[5] Volwahsen, Andreas (1968): <em>Indien. Bauten der Hindus, Buddhisten und Jains<\/em>. Fryburg, str. 43-44.<\/p>\n<p>[6] Habermas, J\u00fcrgen (1968): <em>Technika i nauka jako ideologia<\/em>, Warszawa 1977.<\/p>\n<p>[7] Aug\u00e9, Marc (1992): Nie-miejsca, wprowadzenie do antropologii gipernowoczesno\u015bci, Warszawa 2012.<\/p>\n<p>[8] Habermas, J\u00fcrgen (2001):&nbsp;<em>Wiara i wiedza. Wyst\u0105pienie Laureata Pokojowej Nagrody Ksi\u0119garzy Niemieckich 2001<\/em>. W: Forum Philosophicum, Krak\u00f3w 2002.<\/p>\n","protected":false},"author":920,"featured_media":8961,"template":"","meta":{"_acf_changed":false},"tags":[],"category_":[110081],"tags_english_":[],"class_list":["post-90611","logon_article","type-logon_article","status-publish","has-post-thumbnail","hentry","category_-livingpast-pl"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/logon.media\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/logon_article\/90611","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/logon.media\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/logon_article"}],"about":[{"href":"https:\/\/logon.media\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/logon_article"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/logon.media\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/920"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/logon.media\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/8961"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/logon.media\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=90611"}],"wp:term":[{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/logon.media\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=90611"},{"taxonomy":"category_","embeddable":true,"href":"https:\/\/logon.media\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/category_?post=90611"},{"taxonomy":"tags_english_","embeddable":true,"href":"https:\/\/logon.media\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags_english_?post=90611"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}