{"id":90527,"date":"2020-05-05T07:22:50","date_gmt":"2020-05-05T07:22:50","guid":{"rendered":"https:\/\/logon.media\/logon_article\/dzielo-sztuki-ktorego-domaga-sie-ziemia\/"},"modified":"2020-05-05T07:22:50","modified_gmt":"2020-05-05T07:22:50","slug":"dzielo-sztuki-ktorego-domaga-sie-ziemia","status":"publish","type":"logon_article","link":"https:\/\/logon.media\/pl\/logon_article\/dzielo-sztuki-ktorego-domaga-sie-ziemia\/","title":{"rendered":"Dzie\u0142o sztuki, kt\u00f3rego domaga si\u0119 Ziemia"},"content":{"rendered":"<p>Czasami, gdy widz\u0119 du\u017co ludzi, doznaj\u0119 wra\u017cenia ogromnego potencja\u0142u, tak wielkiego, \u017ce mo\u017ce on uczyni\u0107 z Ziemi now\u0105 gwiazd\u0119, dzie\u0142o sztuki w kosmosie. Oczywi\u015bcie pojawia si\u0119 my\u015bl, \u017ce zamiast tego wyrz\u0105dzamy Ziemi ogromne szkody. Ale czy nie mo\u017ce to by\u0107 \u2013 cho\u0107 brzmi to dziwacznie \u2013 wskaz\u00f3wka, \u017ce r\u00f3wnie\u017c w innym kierunku mo\u017cemy zrobi\u0107 co\u015b wyj\u0105tkowego?<\/p>\n<p>Niekt\u00f3rzy badacze przypuszczaj\u0105, \u017ce ludzko\u015b\u0107 w swoim rozwoju \u015bwiadomo\u015bci w\u0142a\u015bnie osi\u0105gn\u0119\u0142a okres dojrzewania (C.G. Jung, Wolfgang Schad). To jest zrozumia\u0142e. Kryzysy, kt\u00f3re wywo\u0142ujemy, by\u0142yby wtedy cz\u0119\u015bci\u0105 drogi do doros\u0142o\u015bci.<\/p>\n<p>Ten kierunek wskazuje my\u015blenie wielu ludzi. W dialogu z Ziemi\u0105 Faust Goethego m\u00f3wi: \u201ety, Ziemio, [\u2026] wyzwalasz mocne postanowienie, \u017ceby zawsze d\u0105\u017cy\u0107 do wy\u017cszego bytu\u201d<a href=\"#_edn1\" name=\"_ednref1\" title=\"\">[1]<\/a> (Faust II, Akt 1). Jest oczywiste, \u017ce takiego bytu jeszcze nie osi\u0105gn\u0119li\u015bmy. Rilke r\u00f3wnie\u017c prowadzi dialog z Ziemi\u0105. W swojej Dziewi\u0105tej Elegii Duinejskiej pyta:<\/p>\n<blockquote>\n<p><em>Ziemio, czy\u017c nie jest to twoim pragnieniem: w nas<br \/>\nnarodzi\u0107 si\u0119 niewidzialnie? &#8211; Czy to nie sen tw\u00f3j,<br \/>\nby\u0107 jeden raz niewidzialn\u0105? &#8211; Ziemio! by\u0107 niewidzialn\u0105!<br \/>\nCo, je\u015bli nie metamorfoza, jest twym nagl\u0105cym \u017c\u0105daniem?<br \/>\nZiemio, umi\u0142owana, chc\u0119. <\/em><em>[\u2026]<\/em><\/p>\n<p><em>Bezimiennie przysta\u0142em na ciebie, z najdalszych oddali.<\/em><a href=\"#_edn2\" name=\"_ednref2\" title=\"\">[2]<\/a><\/p>\n<\/blockquote>\n<p>Co oznacza ta niewidzialno\u015b\u0107?<\/p>\n<p>Jakob B\u00f6hme, wielki mistyk \u017cyj\u0105cy oko\u0142o 400 lat temu, pisa\u0142 o rozwoju, dzi\u0119ki kt\u00f3remu Ziemia i cz\u0142owiek dochodz\u0105 do przejrzysto\u015bci:<\/p>\n<p><em>W naszym grubomaterialnym ciele istnieje \u201esubtelna si\u0142a<\/em><em>, tak jak istnieje subtelna dobra si\u0142a na ziemi, kt\u00f3ra r\u00f3wna si\u0119 i \u0142\u0105czy ze s\u0142o\u0144cem, kt\u00f3re r\u00f3wnie\u017c na pocz\u0105tku czasu powsta\u0142o z boskiej si\u0142y, z kt\u00f3rej r\u00f3wnie\u017c dobra si\u0142a cia\u0142a jest wzi\u0119ta.<\/em> <em>Ta dobra si\u0142a naszego \u015bmiertelnego cia\u0142a powinna powr\u00f3ci\u0107 w pi\u0119knej, przejrzystej, krystalicznej, materialnej w\u0142a\u015bciwo\u015bci, w duchowym ciele i krwi i pozosta\u0107 lub \u017cy\u0107 wiecznie: jak wtedy r\u00f3wnie\u017c dobra si\u0142a ziemi, tak te\u017c i ziemia b\u0119dzie krystaliczna, a boskie \u015bwiat\u0142o b\u0119dzie \u015bwieci\u0107 dla wszystkich istot. [&#8230;] grubo\u015b\u0107 przemija we wszystkich rzeczach.<\/em><\/p>\n<p>(Jakob B\u00f6hme, <em>O \u017cyciu nadzmys\u0142owym<\/em>)<\/p>\n<p>Antropolog Jean Gebser w swojej pracy <em>Ursprung und Gegenwart <\/em>(\u0179r\u00f3d\u0142o i obecno\u015b\u0107), w kt\u00f3rej przedstawia rozw\u00f3j \u015bwiadomo\u015bci ludzko\u015bci, wyja\u015bnia, \u017ce pojawia si\u0119 co\u015b transparentnego, przejrzystego. Gebser nazywa to <em>diaphainon<\/em>. Prze\u015bwieca to przez wszystko, co w \u015bwiecie czasoprzestrzennym ma \u201echarakter istotowy\u201d (\u201eWesens-Character\u201d). Jaki jest pow\u00f3d takiego rozwoju? Gebser: \u201eTo obecno\u015b\u0107 \u017ar\u00f3d\u0142a dociera do samej \u015bwiadomo\u015bci, poniewa\u017c jeden z jej nosicieli, cz\u0142owiek, przeszed\u0142 przez uwarunkowany czasoprzestrzennie rozw\u00f3j \u015bwiadomo\u015bci, radowa\u0142 si\u0119 przez ni\u0105, ale tak\u017ce przez ni\u0105 cierpia\u0142\u201d<a href=\"#_edn3\" name=\"_ednref3\" title=\"\">[3]<\/a>.<\/p>\n<p>\u0179r\u00f3d\u0142o \u017cycia daje impuls do wielkich krok\u00f3w rozwojowych. Od nas zale\u017cy, czy je pojmiemy, zrozumiemy i czy dostosujemy do nich nasze \u017cycie. Musimy \u201ewiedzie\u0107 o zachodz\u0105cym procesie\u201d (Gebser).<\/p>\n<p>W li\u015bcie (z 13 listopada 1925 r.) Rilke pisze: \u201e&#8230;naszym zadaniem jest t\u0119 tymczasow\u0105, kruch\u0105 Ziemi\u0119 odcisn\u0105\u0107 w nas tak g\u0142\u0119boko, tak cierpi\u0105co i nami\u0119tnie, \u017ce jej istota w nas 'niewidzialnie&#8217; zostaje wskrzeszona. Jeste\u015bmy pszczo\u0142ami tego, co niewidzialne. Nieustannie zbieramy mi\u00f3d widzialnego, aby go przechowywa\u0107 w wielkim z\u0142otym ulu niewidzialnego\u201d. A w Si\u00f3dmej Elegii Duinejskiej Rilke m\u00f3wi o \u201ewymarzonej \u015bwi\u0105tyni przysz\u0142o\u015bci\u201d<a href=\"#_edn4\" name=\"_ednref4\" title=\"\">[4]<\/a>, kt\u00f3ra jest zapowiadana.<\/p>\n<p><strong>Kiedy rzeczy staj\u0105 si\u0119 przejrzyste<\/strong><\/p>\n<p>Niewidzialne, przezroczyste jest tym, co dotyczy duszy i subtelnej materii i co nale\u017cy do ka\u017cdej istoty. Mo\u017ce to by\u0107 odnawiane przez \u017ar\u00f3d\u0142a pocz\u0105tku. Kiedy dzieje si\u0119 to w nas, mo\u017cemy uczestniczy\u0107 w przywo\u0142ywaniu tego wsz\u0119dzie, w ca\u0142ym \u017cyciu w naturze. Materialne formy staj\u0105 si\u0119 wtedy \u015bwietliste od wewn\u0105trz, to, co grubomaterialne, staje si\u0119 przezroczyste, mo\u017cna do\u015bwiadcza\u0107 jego o\u017cywienia przez dusz\u0119.<\/p>\n<p>Jako dziecko mia\u0142em poczucie, \u017ce \u201etak\u201d nie b\u0119d\u0119 m\u00f3g\u0142 \u017cy\u0107, \u201etak\u201d jak to postrzega\u0142em wok\u00f3\u0142 siebie. Ale potem poszed\u0142em \u201enormalnymi\u201d \u015bcie\u017ckami. Si\u0142\u0119 do tego zdoby\u0142em dzi\u0119ki intensywnym poszukiwaniom. Niedawno natkn\u0105\u0142em si\u0119 na s\u0142owa H\u00f6lderlina: \u201e\u2026sta\u0142o si\u0119 rado\u015bci\u0105 od teraz oto zamieszka\u0107 w mi\u0142uj\u0105cej nocy i zachowa\u0107 w oczach naiwnych niezachwiane <a name=\"f120\"><\/a>otch\u0142anie m\u0105dro\u015bci\u201d<a href=\"#_edn5\" name=\"_ednref5\" title=\"\">[5]<\/a> (w: <em>Patmos<\/em>). Mog\u0119 do\u015bwiadczy\u0107 \u201emi\u0142uj\u0105cej nocy\u201d, tego niewidzialnego duchowo-dusznego, co nas niesie. A tak\u017ce warto\u015bci \u201eoczu naiwnych\u201d.<\/p>\n<p>Ostatnio siedzia\u0142em o zmierzchu czytaj\u0105c ksi\u0105\u017ck\u0119. By\u0142a to wspania\u0142a historia opowiedziana z perspektywy dziecka. Kiedy zrobi\u0142o si\u0119 zbyt ciemno, od\u0142o\u017cy\u0142em ksi\u0105\u017ck\u0119 i spojrza\u0142em w g\u00f3r\u0119 &#8211; niebo by\u0142o otwarte. Czy to by\u0142a iluzja? Mog\u0142em to wytrzyma\u0107 tylko przez kilka chwil. Wszystko by\u0142o przejrzyste. Wszystko ukazywa\u0142o \u017cycie wewn\u0119trzne, kt\u00f3re do mnie \u201eprzemawia\u0142o\u201d.<\/p>\n<p>Przewa\u017cnie postrzegamy tylko zewn\u0119trzny aspekt rzeczy. Ale do\u015bwiadczamy w sobie, \u017ce istniej\u0105 te\u017c \u015bwiaty wewn\u0119trzne. Wszystko, co \u017cyje, ma aspekt wewn\u0119trzny i zewn\u0119trzny. Coraz wi\u0119cej os\u00f3b deklaruje, \u017ce \u200b\u200bjest w stanie nawi\u0105za\u0107 nowe relacje z drzewami. Drzewa mog\u0105 szuka\u0107 relacji z lud\u017ami. Do\u015bwiadcza\u0142em i wci\u0105\u017c do\u015bwiadczam, jak od natury wyp\u0142ywaj\u0105 do nas impulsy. My\u015bl\u0119, \u017ce natura chce by\u0107 postrzegana w nowy spos\u00f3b.<\/p>\n<p><strong>Ka\u017cdy pracuje nad w\u0142asn\u0105 wewn\u0119trzn\u0105 form\u0105<\/strong><\/p>\n<p>Jaki potencja\u0142 mo\u017ce si\u0119 w nas obudzi\u0107? To nowa forma duszy, wewn\u0119trzna postawa, kt\u00f3ra ma inn\u0105 si\u0142\u0119 i g\u0142\u0119bi\u0119 ni\u017c ta, kt\u00f3r\u0105 mieli\u015bmy do tej pory. \u017bywa rzeczywisto\u015b\u0107 wdziera si\u0119 w tera\u017aniejszo\u015b\u0107 w nowy spos\u00f3b. Kiedy rozpala si\u0119 w naszej \u015bwiadomo\u015bci, wyczuwamy od wewn\u0105trz otaczaj\u0105ce nas formy \u017cycia. I wyczuwamy nasze zadanie.<\/p>\n<p>Ka\u017cdy pracuje nad w\u0142asn\u0105 wewn\u0119trzn\u0105 form\u0105. Narz\u0119dziami do tego s\u0105 nasze my\u015blenie, odczuwanie, pragnienie i dzia\u0142anie. Kszta\u0142tuj\u0105 one subteln\u0105 form\u0119, kt\u00f3ra jest niewidoczna, przejrzysta, a jednak decyduj\u0105ca dla naszego \u017cycia. Nale\u017cy do \u201ewewn\u0119trznej przestrzeni \u015bwiata\u201d (\u201eWeltinnenraum\u201d &#8211; Rilke), \u015bwiata r\u00f3wnoleg\u0142ego do tego, kt\u00f3ry postrzegamy zewn\u0119trznie. Wszystko, co \u017cyje, ma niewidoczn\u0105 form\u0119 w przestrzeni wewn\u0119trznej. Zewn\u0119trze i wn\u0119trze odpowiadaj\u0105 sobie nawzajem.<\/p>\n<p>Najwy\u017csze \u015bwiaty wewn\u0119trzne nazywane s\u0105 bosko-duchowymi. Nietrudno sobie wyobrazi\u0107, \u017ce w nich tkwi \u017ar\u00f3d\u0142o \u017cycia, obecno\u015b\u0107 \u017ar\u00f3d\u0142a, o kt\u00f3rej m\u00f3wi Gebser. Urzeczywistnienie impuls\u00f3w, kt\u00f3re stamt\u0105d pochodz\u0105, wymaga gotowo\u015bci i si\u0142y. Pom\u00f3c w tym mog\u0105 wsp\u00f3lnoty duchowe, kt\u00f3re mog\u0105 \u0142\u0105czy\u0107 si\u0142y i umo\u017cliwia\u0107 intensywn\u0105 wymian\u0119 do\u015bwiadcze\u0144. Impulsy zmieniaj\u0105 si\u0119 z biegiem historii. Doprowadzi\u0142y nas one do indywidualizacji, niezb\u0119dnej fazy rozwoju, poniewa\u017c ka\u017cdy musi urzeczywistni\u0107 wewn\u0119trzn\u0105 form\u0119 w sobie samym. Ale w jednakowo\u015bci zadania le\u017cy podstawa nowego rodzaju wsp\u00f3lnotowo\u015bci. Jeste\u015bmy towarzyszami na wsp\u00f3lnej drodze.<\/p>\n<p>Wszystko zale\u017cy od tego, kt\u00f3remu z kosmicznych \u015bwiat\u00f3w wewn\u0119trznych pozwalamy si\u0119 w nas odbija\u0107, na kt\u00f3re z ich \u201ecz\u0119stotliwo\u015bci\u201d reagujemy.<\/p>\n<p>Nasze \u017cycie zewn\u0119trzne to wykazuje. Forma wewn\u0119trzna wy\u0142ania si\u0119 z naszego sposobu \u017cycia. Ziemia \u201edomaga si\u0119\u201d od nas, aby sta\u0142a si\u0119 dzie\u0142em sztuki, form\u0105 prze\u0142omow\u0105. Poniewa\u017c wtedy nowymi oczami do\u015bwiadczamy \u017cycia od wewn\u0105trz, do\u015bwiadczamy Ziemi na nowo. Niekt\u00f3rzy m\u00f3wi\u0105 o \u015bwi\u0119tych sferach Ziemi (van Rijckenborgh). Na nowym duchowym poziomie, poprzez nowy spos\u00f3b wsp\u00f3lnego \u017cycia, b\u0119dziemy w stanie naprawi\u0107 szkody, kt\u00f3re wyrz\u0105dzili\u015bmy. Wsp\u00f3\u0142praca z Ziemi\u0105 mo\u017ce przebiega\u0107 w niespodziewanie nowy spos\u00f3b.<\/p>\n<p>Dynamizujemy wysokie si\u0142y wewn\u0119trznego \u015bwiata do tego stopnia, \u017ce wch\u0142aniamy je do naszej \u015bwiadomo\u015bci i urzeczywistniamy w naszym my\u015bleniu, odczuwaniu, ch\u0119ci i dzia\u0142aniu. Wbudowuj\u0105 si\u0119 one w nas w odpowiedni\u0105 dla siebie form\u0119. S\u0105 artystami. I w trakcie naszej wewn\u0119trznej przemiany budzimy si\u0119 \u2013 i wsp\u00f3\u0142pracujemy z nimi, w nas i wok\u00f3\u0142 nas. Robimy krok i do\u015bwiadczamy, jak wsz\u0119dzie formuje si\u0119 dzie\u0142o sztuki, niewidzialna forma wewn\u0119trzna. Je\u015bli zyskuje ona na sile, to, co zewn\u0119trzne, staje si\u0119 przezroczyste. Wydaje si\u0119, \u017ce Ziemia na to czeka.<\/p>\n<hr \/>\n<p><a href=\"#_ednref1\" name=\"_edn1\" title=\"\">[1]<\/a> Goethe, <em>Faust<\/em>, prze\u0142. Andrzej Lam, Oficyna Wydawnicza ASPRA-JR, Warszawa 2018, str. 120.<\/p>\n<p><a href=\"#_ednref2\" name=\"_edn2\" title=\"\">[2]<\/a> Rainer Maria Rilke, <em>Elegia dziewi\u0105ta<\/em>, pierwodruk: \u201eElegie duinejskie i Sonety do Orfeusza\u201d. Prze\u0142. Andrzej Lam. Warszawa 2011, <a href=\"https:\/\/rilke.pl\/elegie-duinejskie\">Rainer Maria Rilke \u00b7 Elegie duinejskie<\/a> [ostatni dost\u0119p: 9.11.2021 r.].<\/p>\n<p><a href=\"#_ednref3\" name=\"_edn3\" title=\"\">[3]<\/a> Jean Gebser, <em>Gesamtausgabe<\/em>, tom II, Schaffhausen 1986, str. 207.<\/p>\n<p><a href=\"#_ednref4\" name=\"_edn4\" title=\"\">[4]<\/a> Rainer Maria Rilke, <em>Elegia si\u00f3dma<\/em>, pierwodruk: \u201eElegie duinejskie i Sonety do Orfeusza\u201d. Prze\u0142. Andrzej Lam. Warszawa 2011, <a href=\"https:\/\/rilke.pl\/elegie-duinejskie\">Rainer Maria Rilke \u00b7 Elegie duinejskie<\/a> [ostatni dost\u0119p: 9.11.2021 r.].<\/p>\n<p><a href=\"#_ednref5\" name=\"_edn5\" title=\"\">[5]<\/a> Fryderyk H\u00f6lderlin <em>Patmos<\/em>, t\u0142um. Stefan Napierski, <a href=\"https:\/\/wolnelektury.pl\/katalog\/lektura\/patmos.html\">Fryderyk H\u00f6lderlin, Patmos :: Wolne Lektury<\/a> [ostatni dost\u0119p: 9.11.2021 r.].<\/p>\n","protected":false},"author":920,"featured_media":8700,"template":"","meta":{"_acf_changed":false},"tags":[],"category_":[110107],"tags_english_":[],"class_list":["post-90527","logon_article","type-logon_article","status-publish","has-post-thumbnail","hentry","category_-spiritsoul-pl"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/logon.media\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/logon_article\/90527","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/logon.media\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/logon_article"}],"about":[{"href":"https:\/\/logon.media\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/logon_article"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/logon.media\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/920"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/logon.media\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/8700"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/logon.media\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=90527"}],"wp:term":[{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/logon.media\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=90527"},{"taxonomy":"category_","embeddable":true,"href":"https:\/\/logon.media\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/category_?post=90527"},{"taxonomy":"tags_english_","embeddable":true,"href":"https:\/\/logon.media\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags_english_?post=90527"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}