{"id":90519,"date":"2020-04-30T06:54:40","date_gmt":"2020-04-30T06:54:40","guid":{"rendered":"https:\/\/logon.media\/logon_article\/sztuka-i-prawda-czesc-2\/"},"modified":"2020-04-30T06:54:40","modified_gmt":"2020-04-30T06:54:40","slug":"sztuka-i-prawda-czesc-2","status":"publish","type":"logon_article","link":"https:\/\/logon.media\/pl\/logon_article\/sztuka-i-prawda-czesc-2\/","title":{"rendered":"Sztuka i prawda – cz\u0119\u015b\u0107 2"},"content":{"rendered":"

Id\u017a do cz\u0119\u015bci 1<\/a><\/p>\n

Kiedy warto\u015bci kultury sp\u0142aszczaj\u0105 si\u0119<\/strong><\/p>\n

Goethe zanurzy\u0142 si\u0119 w naturze w pi\u0119knie i prawdzie. Pr\u00f3bowa\u0142 odkry\u0107 podstawowe wzorce natury, poszukuj\u0105c pierwotnej ro\u015bliny. Poniewa\u017c dusza mo\u017ce dostrzec tylko to, co odpowiada jej w\u0142asnej strukturze, poszukiwanie to musi by\u0107 r\u00f3wnoznaczne z poszukiwaniem pierwotnej duszy. Z pewno\u015bci\u0105 by\u0142o to tre\u015bci\u0105 artystycznych ambicji Goethego i wielu artyst\u00f3w przed nim. H\u00f6lderlin opisuje tego artyst\u0119, gdy m\u00f3wi: \u201eNie \u017cyjemy, by b\u0142yszcze\u0107, \u017cyjemy, by czyni\u0107 dobro\u201d.<\/p>\n

T\u0119 \u201edobroczynno\u015b\u0107\u201d mo\u017cna z pewno\u015bci\u0105 uto\u017csami\u0107 z potrzeb\u0105 artysty stworzenia dzie\u0142a sztuki, przez kt\u00f3re prze\u015bwieca blask wiecznego \u201eJednego\u201d lub kt\u00f3re zachwyca swoj\u0105 harmoni\u0105. W rozwoju ludzko\u015bci wielokrotnie widzieli\u015bmy artyst\u00f3w, kt\u00f3rzy tworzyli takie dzie\u0142a sztuki we wszystkich dziedzinach kultury. Dzi\u015b kolekcjonerzy p\u0142ac\u0105 za takie dzie\u0142a sztuki bezprecedensowe ceny. W ten spos\u00f3b znaczenie sztuki ulega pewnej zmianie.<\/p>\n

Prawdopodobnie w mniejszym stopniu t\u0119 zmian\u0119 zainicjowali sami arty\u015bci ni\u017c Zeitgeist<\/em>, duch czasu. Sztuka sta\u0142a si\u0119 przedmiotem warto\u015bci i ju\u017c dawno przesta\u0142a rozwija\u0107 si\u0119 dla siebie samej lub po to, by dusza mog\u0142a przypomnie\u0107 sobie swe zapomniane korzenie lub wyrazi\u0107 pi\u0119kno, dobro i prawd\u0119 w materii zjawisk. Wraz z rozwojem projektowania produkt\u00f3w i reklamy rozwin\u0119\u0142a si\u0119 sztuka masowa, w kt\u00f3rej poszukiwanie archetyp\u00f3w lub, innymi s\u0142owy, utopijnego potencja\u0142u zesz\u0142o na dalszy plan. Utopijny potencja\u0142 tworzy po\u0142\u0105czenie ze \u015bwiatem idei. Dusz\u0119 mo\u017ce przera\u017ca\u0107, gdy niespodziewanie ten potencja\u0142 nagle zapala si\u0119 w niej poza narz\u0105dami zmys\u0142\u00f3w. Dla artysty takie chwile s\u0105 wyj\u0105tkowe i imponuj\u0105ce. Dynamicznie rozwijaj\u0105ca si\u0119 dziedzina projektowania produkt\u00f3w i reklamy ma jednak niewiele wsp\u00f3lnego z tymi aspektami sztuki.<\/p>\n

Wsp\u00f3\u0142czesne, nowo powsta\u0142e obszary artystyczne maj\u0105 zupe\u0142nie inne przeznaczeni. Zwracaj\u0105 uwag\u0119 duszy na sfery materialne. Cz\u0119sto s\u0105 to kr\u00f3tkotrwa\u0142e produkty masowe. Na tle pierwotnego celu sztuki dzie\u0142a te mo\u017cna raczej nazwa\u0107 k\u0142amstwem. Nie zajmuj\u0105 si\u0119 tworzeniem utopii, kt\u00f3ra u\u015bwiadamia duszy jej pierwotn\u0105, zapomnian\u0105 struktur\u0119, a tym samym mo\u017ce prowadzi\u0107 j\u0105 do wolno\u015bci; taka sztuka musia\u0142aby by\u0107 i pozosta\u0107 niezamierzenie pi\u0119kna. Chodzi raczej o zach\u0119cenie ludzi do dzia\u0142ania w materialnym \u015bwiecie pozor\u00f3w. Prowadzi to do sp\u0142aszczenia, kt\u00f3re jest szczeg\u00f3ln\u0105 cech\u0105 naszego obecnego ducha czasu.<\/p>\n

Wraz ze wzmocnieniem materialistycznego sposobu my\u015blenia, pi\u0119kno sta\u0142o si\u0119 \u201esztucznym pi\u0119knem\u201d, prawda sta\u0142a si\u0119 \u201esztuczn\u0105 prawd\u0105\u201d, a dobro – \u201esztucznym dobrem\u201d. Rozw\u00f3j ten rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 na d\u0142ugo przed rozwojem sztuki masowej. Ale poniewa\u017c cz\u0142owiek, a wi\u0119c i artysta, z natury nie mo\u017ce zaprzeczy\u0107 sobie, sztuka ta uwidacznia prawd\u0119 w\u0142a\u015bnie poprzez wyst\u0119powanie jako k\u0142amstwo: sztuka jest wyrazem odwiecznego romansu – czy te\u017c milcz\u0105cego sporu – mi\u0119dzy Pi\u0119kn\u0105 i Besti\u0105.<\/p>\n

Cz\u0142owiek prze\u017cywa ten romans jako walk\u0119 mi\u0119dzy dwiema duszami, kt\u00f3re ka\u017cdy cz\u0142owiek nosi w sobie. Francuska bajka \u201ePi\u0119kna i Bestia\u201d opowiada o nadziei, \u017ce pi\u0119kno odkupi ksi\u0119cia w bestii, poprzez mi\u0142o\u015b\u0107 i oddanie dobru i prawdzie.<\/p>\n

Co jest takiego specjalnego w naszym duchu czasu?<\/strong><\/p>\n

Nie chcemy ko\u0144czy\u0107 tego artyku\u0142u bez spojrzenia w przysz\u0142o\u015b\u0107. Powiedzieli\u015bmy o tym, \u017ce sztuka, podobnie jak nauka, utorowa\u0142a sobie drog\u0119 do abstrakcji. W tym samym czasie, a mo\u017ce nawet wcze\u015bniej, rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 rozw\u00f3j, kt\u00f3ry mo\u017cna nazwa\u0107 felietonizmem. Nie chodzi ju\u017c tylko o cel<\/em> artystycznych ambicji, ale przede wszystkim o pisanie<\/em> o filozofii, nauce czy sztuce. Skutkowa\u0142o to wyk\u0142adami, filmami i s\u0142uchowiskami radiowymi, kt\u00f3re nie skupia\u0142y si\u0119 ju\u017c na celu, ale na odwr\u00f3ceniu uwagi. Te \u0142atwo zrozumia\u0142e felietony ciesz\u0105 si\u0119 du\u017c\u0105 popularno\u015bci\u0105 i do dzi\u015b zalewaj\u0105 media. Pi\u0119kno, prawda i dobro s\u0105 gotowe do spo\u017cycia, \u0142atwe do zrozumienia i strawienia. Nie maj\u0105 si\u0142y, by prowadzi\u0107 ludzi na spotkanie z ich g\u0142\u0119bi\u0105. Czytelnik ma poczucie, \u017ce rozumie, a tym samym, \u017ce osi\u0105ga cel. Daje mu si\u0119 odpowiedzi, kt\u00f3re nie s\u0105 \u017cadnymi odpowiedziami i kt\u00f3re sp\u0142aszczaj\u0105 warto\u015bci kulturowe. Co wi\u0119cej, dociekliwe pytania, kt\u00f3re si\u0119gaj\u0105 g\u0142\u0119boko, nie wydaj\u0105 si\u0119 ju\u017c konieczne.<\/p>\n

M\u00f3wili\u015bmy o harmonijnej mierze wszystkich rzeczy jako o wyrazie pi\u0119kna. To uczucie ma r\u00f3wnie\u017c zmys\u0142owy charakter. W rozwoju kultury zawsze istnia\u0142y fazy, w kt\u00f3rych zmys\u0142owo do\u015bwiadczana miara rzeczy by\u0142a g\u0142\u00f3wn\u0105 tre\u015bci\u0105 i celem \u017cycia. My tak\u017ce obecnie \u017cyjemy w takiej fazie i do\u015bwiadczamy si\u0142y, z jak\u0105 ta postawa zmierza do sp\u0142aszczenia.<\/p>\n

Blask \u201eJednego\u201d wykracza jednak poza zmys\u0142owe do\u015bwiadczenie. Dusza zostaje nagle skonfrontowana z wra\u017ceniami, kt\u00f3re j\u0105 g\u0142\u0119boko przera\u017caj\u0105, poniewa\u017c w takich chwilach dostrzega fragmenty innej rzeczywisto\u015bci poza narz\u0105dami zmys\u0142\u00f3w. Cz\u0119sto wi\u0105\u017ce si\u0119 to ze strachem i przera\u017ceniem, ale pozostawia g\u0142\u0119bokie wra\u017cenia. Nauka zbiera\u0142a takie g\u0142\u0119bokie do\u015bwiadczenia w fizyce a\u017c do punktu, w kt\u00f3rym badania przynios\u0142y paradoksalne wyniki. By\u0107 mo\u017ce sztuka ma jeszcze przed sob\u0105 ten rozw\u00f3j, rozw\u00f3j, w kt\u00f3rym blask wieczno\u015bci doprowadzi sztuk\u0119 do granic tego, co wyra\u017calne. Takie fazy okresowego pog\u0142\u0119biania istnia\u0142y zawsze i b\u0119d\u0105 si\u0119 powtarza\u0107.<\/p>\n

_________________<\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142a:<\/p>\n

Henry Keazor, \u201eKunst ist eine L\u00fcge, die uns die Wahrheit begreifen lasst.\u201c Manipulation und F\u00e4lschung in der Kunst<\/em>, Heidelberg, 2018Hermann Hesse, Gra szklanych paciork\u00f3w<\/em>, Oficyna Wydawnicza \u00abJednoro\u017cec, Pozna\u0144 1992Platon, Gesammelte Werke<\/em> (Dzie\u0142a zebrane)<\/em> wydane jako e-book, 2016
\nLeonardo da Vinci, Kunst und Wissenschaft des Universums<\/em>, film Arte Doku
\nThomas Hettche, Die Zeit, numer 53\/2019: Die Freiheit der Kunst und das Leid der Welt<\/em> (Wolno\u015b\u0107 sztuki a cierpienie \u015bwiata)<\/em>
\nNiko\u0142aj Bierdiajew, Nowe \u015bredniowiecze<\/em>, Vis-\u00e1-Vis\/Etiuda 2019
\nWerner Heisenberg, Gesammelte Werke<\/em> (Dzie\u0142a zebrane)<\/em>, tom III, Piper M\u00fcnchen 1985<\/p>\n

 <\/p>\n","protected":false},"author":920,"featured_media":8670,"template":"","meta":{"_acf_changed":false},"tags":[],"category_":[110068],"tags_english_":[],"class_list":["post-90519","logon_article","type-logon_article","status-publish","has-post-thumbnail","hentry","category_-art-pl"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/logon.media\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/logon_article\/90519","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/logon.media\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/logon_article"}],"about":[{"href":"https:\/\/logon.media\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/logon_article"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/logon.media\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/920"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/logon.media\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/8670"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/logon.media\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=90519"}],"wp:term":[{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/logon.media\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=90519"},{"taxonomy":"category_","embeddable":true,"href":"https:\/\/logon.media\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/category_?post=90519"},{"taxonomy":"tags_english_","embeddable":true,"href":"https:\/\/logon.media\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags_english_?post=90519"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}