{"id":90259,"date":"2020-02-14T01:21:40","date_gmt":"2020-02-14T01:21:40","guid":{"rendered":"https:\/\/logon.media\/logon_article\/leonardo-da-vinci-500-lat-geniuszu\/"},"modified":"2020-02-14T01:21:40","modified_gmt":"2020-02-14T01:21:40","slug":"leonardo-da-vinci-500-lat-geniuszu","status":"publish","type":"logon_article","link":"https:\/\/logon.media\/pl\/logon_article\/leonardo-da-vinci-500-lat-geniuszu\/","title":{"rendered":"Leonardo da Vinci &#8211; 500 lat geniuszu"},"content":{"rendered":"<p>Dla uczczenia pi\u0119\u0107setnej rocznicy \u015bmierci Leonarda da Vinci, w 2019 roku otwarto wystaw\u0119 zatytu\u0142owan\u0105 \u201eLeonardo da Vinci &#8211; 500 lat geniuszu\u201d. Zosta\u0142a ona uznana za najbardziej kompletne i szczeg\u00f3\u0142owe studium tw\u00f3rczo\u015bci renesansowego mistrza. Obieg\u0142a niemal ca\u0142y \u015bwiat; mo\u017cna by\u0142o j\u0105 zobaczy\u0107 w A\u0142maty, Atenach, Denver, Florencji, Ottawie, Richmond, Seulu, Sao Paolo i Tel Awiwie. Wystawa ta wykracza poza tradycyjny spos\u00f3b prezentowania dzie\u0142 sztuki: zwiedzaj\u0105cy zanurza si\u0119 w \u015bwiecie pe\u0142nym bod\u017ac\u00f3w zmys\u0142owych, oddzia\u0142uj\u0105cych \u015bwiat\u0142em, kolorem i d\u017awi\u0119kiem.<\/p>\n<p>Otoczenie wci\u0105ga widza w niesamowity \u015bwiat kreacji Leonarda da Vinci. Osoba, kt\u00f3ra odwa\u017cy si\u0119 otworzy\u0107 na nieznane i po\u0142\u0105czy\u0107 ze swoj\u0105 najbardziej wewn\u0119trzn\u0105 istot\u0105, odkryje wieczny i ponadczasowy charakter dzie\u0142 mistrza.<\/p>\n<p><img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" class=\" size-full wp-image-62372\" src=\"http:\/\/logon.media\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/vintage-3892435__340.jpg\" alt=\"Leonardo da Vinci\" title=\"\" width=\"480\" height=\"340\" srcset=\"https:\/\/logon.media\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/vintage-3892435__340.jpg 480w, https:\/\/logon.media\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/vintage-3892435__340-300x213.jpg 300w, https:\/\/logon.media\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/vintage-3892435__340-24x17.jpg 24w, https:\/\/logon.media\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/vintage-3892435__340-36x26.jpg 36w, https:\/\/logon.media\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/vintage-3892435__340-48x34.jpg 48w\" sizes=\"(max-width: 480px) 100vw, 480px\" \/><\/p>\n<p><strong>Trzy r\u00f3\u017cne sposoby interpretacji symboli<\/strong><\/p>\n<p>Orygenes (185-254), jeden z najwi\u0119kszych filozof\u00f3w wczesnego chrze\u015bcija\u0144stwa, pisa\u0142 o trzech mo\u017cliwych sposobach interpretacji symboli: \u201ecielesnym\u201d, \u201epsychicznym\u201d i \u201educhowym\u201d.<\/p>\n<p>&#8211; \u201eCielesny\u201d odpowiada wy\u0142\u0105cznie interpretacji historycznej.<\/p>\n<p>&#8211; \u201ePsychiczny\u201d oparty jest na wierze. W sensie historii zbawienia, procesy historyczne zaspokajaj\u0105 potrzeby psychologiczne cz\u0142owieka, takie jak: poczucie bezpiecze\u0144stwa, ochrony i mi\u0142o\u015bci.<\/p>\n<p>&#8211; \u201eDuchowy\u201d pozwala dostrzec, \u017ce w tym, co historyczne, rzeczywiste lub pozorne manifestuj\u0105 si\u0119 odwieczne duchowe prawa, kt\u00f3rych ka\u017cdy mo\u017ce do\u015bwiadczy\u0107 w tera\u017aniejszo\u015bci.<\/p>\n<p>Jest to \u015bcie\u017cka, kt\u00f3rej celem jest uczynienie nas wewn\u0119trznie wra\u017cliwymi na \u015bwiat\u0142o i fluidy ducha, a tak\u017ce otwarcie nas na najbardziej intymne odczuwanie i na tajemnic\u0119 \u017cycia i wieczno\u015bci. Za po\u015brednictwem wielu znak\u00f3w, bosko\u015b\u0107 zbli\u017ca si\u0119 do cz\u0142owieka, buduj\u0105c tym samym most do poznania.<\/p>\n<p><strong>Ka\u017cdy cz\u0142owiek jest artyst\u0105<\/strong><\/p>\n<p>Na nasz\u0105 \u015bwiadomo\u015b\u0107 silny wp\u0142yw wywieraj\u0105 dzi\u015b energie ery Wodnika. Podobne si\u0142y oddzia\u0142ywa\u0142y na ludzko\u015b\u0107 oko\u0142o 600 lat temu, w epoce renesansu, gdy z\u0142amane zosta\u0142y dogmaty i formy wypowiedzi, r\u00f3wnie\u017c w sztuce. Przyk\u0142adem tego z\u0142amania by\u0142 rozw\u00f3j nowego poczucia przestrzeni poprzez wykorzystanie i kontrol\u0119 perspektywy w malarstwie. To nowe postrzeganie, wniesione przez sztuk\u0119, spowodowa\u0142o znacz\u0105ce zmiany w \u015bwiadomo\u015bci, co wprawi\u0142o wielu ludzi w stan l\u0119ku i odrzucenia, jak opisuje Jean Gebser w swojej ksi\u0105\u017cce \u201eThe Ever-Present Origin\u201d traktuj\u0105cej o tym skoku \u015bwiadomo\u015bci.<\/p>\n<p>Na pocz\u0105tku XX wieku, r\u00f3wnie\u017c czasoprzestrze\u0144 zosta\u0142a zrewidowana i osadzona w zupe\u0142nie nowym kontek\u015bcie. Przestrze\u0144 i czas uleg\u0142y relatywizacji zar\u00f3wno w \u015bwiecie nauki, jak i sztuki. Swoj\u0105 przestrzenn\u0105 organizacj\u0105 obraz\u00f3w, Picasso da\u0142 pocz\u0105tek kubizmowi. W tym samym czasie (ok. 1905- 1907) Einstein pracowa\u0142 nad swoj\u0105 teori\u0105 wzgl\u0119dno\u015bci, w kt\u00f3rej naukowo dowi\u00f3d\u0142, \u017ce czas jest wzgl\u0119dny.<\/p>\n<p>Tr\u00f3jwymiarowe my\u015blenie sta\u0142o si\u0119 nieaktualne. Kontekst wzgl\u0119dno\u015bci czasu i przestrzeni rzuci\u0142 na nasze postrzeganie nowe \u015bwiat\u0142o. Znajdujemy si\u0119 u progu nowego wymiaru. Uniwersalna wiedza i si\u0142a popychaj\u0105 nas w kierunku dostrojenia si\u0119 do niego. Czym charakteryzuje si\u0119 ten nowy wymiar? Zrozumieniem. Wewn\u0119trzne do\u015bwiadczenie, \u017ce nauka, religia i sztuka stanowi\u0105 jedno\u015b\u0107, wykracza poza tradycyjn\u0105 koncepcj\u0119 sztuki ograniczon\u0105 czasem i tworzy now\u0105 koncepcj\u0119, woln\u0105 od wszelkich teorii i uprzedze\u0144, g\u0142osz\u0105c\u0105, \u017ce: \u201eka\u017cdy cz\u0142owiek jest artyst\u0105\u201d (koncepcj\u0119 t\u0119 sformu\u0142owa\u0142 Jean Gebser).<\/p>\n<p>Oznacza to, \u017ce ka\u017cdy cz\u0142owiek dysponuje si\u0142\u0105 i potencja\u0142em tw\u00f3rczym, dzi\u0119ki czemu mo\u017ce zmieni\u0107 swoj\u0105 rzeczywisto\u015b\u0107. Nowy wymiar, ju\u017c wszechobecny, otwiera si\u0119 dla nas jako perspektywa renesansu.<\/p>\n<p>S\u0142owo \u201erenesans\u201d oznacza po pierwsze \u201eodrodzenie\u201d, \u201eponowne narodziny\u201d. Po drugie, jest to kulturowy i historyczny termin odnosz\u0105cy si\u0119 do rozkwitu kultury i sztuki, r\u00f3\u017cnego od poprzednich epok, g\u0142\u00f3wnie poprzez o\u017cywienie starych warto\u015bci kulturowych. Po trzecie, jest to nazwa, kt\u00f3rej u\u017cywa si\u0119 od 1855 roku w stosunku do okresu w kulturze i sztuce, kt\u00f3ry rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 w XV wieku we W\u0142oszech i znajdowa\u0142 pod silnym wp\u0142ywem cywilizacji staro\u017cytnej Grecji. Ta ostatnia charakteryzowa\u0142a si\u0119 emancypacj\u0105 jednostki i sekularyzacj\u0105 wielu warto\u015bci naukowych i estetycznych.<\/p>\n<p>Okres ten naznaczony by\u0142 poszukiwaniem korzeni nauki, religii i sztuki. Kultura to nie tylko zewn\u0119trzna forma \u017cycia. Prekursorom tego ruchu chodzi\u0142o o odnow\u0119 cz\u0142owieka i sposobu, w jaki pojmuje on samego siebie i otaczaj\u0105cy go \u015bwiat. Chodzi\u0142o im o proces odnowy wn\u0119trza cz\u0142owieka.<\/p>\n<p><strong>Powr\u00f3t do \u017ar\u00f3de\u0142<\/strong><\/p>\n<p>G\u0142\u00f3wnymi \u017ar\u00f3d\u0142ami inspiracji epoki renesansu byli Platon i Arystoteles. Dziesi\u0105tki artyst\u00f3w i pisarzy pr\u00f3bowa\u0142o w nowy spos\u00f3b wyrazi\u0107 idee Platona, i wp\u0142yw ten by\u0142 widoczny we wszystkich warstwach spo\u0142ecznych.<\/p>\n<p>G\u0142\u00f3wnym o\u015brodkiem cywilizacji europejskiej i miejscem narodzin renesansu by\u0142a Florencja. To tam za spraw\u0105 rodziny Medyceuszy, szczeg\u00f3lnie Kosmy Medyceusza, rozpowszechniano staro\u017cytne greckie teksty. Wiod\u0105c\u0105 rol\u0119 w ponownym odkryciu staro\u017cytnych filozof\u00f3w greckich odegra\u0142 Marsilio Ficino. By\u0142 on g\u0142\u00f3wnym propagatorem nowego my\u015blenia w tamtych czasach. Za\u0142o\u017cy\u0142 Akademi\u0119 Plato\u0144sk\u0105, zajmuj\u0105c\u0105 si\u0119 wy\u0142\u0105cznie badaniem relacji pomi\u0119dzy Bogiem, kosmosem a cz\u0142owiekiem (cz\u0142owiekiem jako mikrokosmosem).<\/p>\n<p>Na pro\u015bb\u0119 Kosmy Medyceusza, Ficino przet\u0142umaczy\u0142 liczne dzie\u0142a Hermesa Trismegistosa, Pitagorasa, Orfeusza i Zorastra. Z chwil\u0105 poznania ich tre\u015bci, \u00f3wczesne dogmaty zdewaluowa\u0142y si\u0119, poniewa\u017c dzie\u0142a te przem\u00f3wi\u0142y do ludzkiej \u015bwiadomo\u015bci.<\/p>\n<p>Pojawi\u0142y si\u0119 wznios\u0142e aspiracje do duchowego odrodzenia, do przywr\u00f3cenia oryginalnego, duchowego cz\u0142owieka, kt\u00f3remu grozi\u0142o zagubienie si\u0119 w materii. Odrodzenie staro\u017cytnej filozofii i sztuki s\u0142u\u017cy\u0142o d\u0105\u017ceniu do doskona\u0142o\u015bci. Mottem tamtego okresu by\u0142y s\u0142owa: \u201eAd Fontes\u201d- \u201edo \u017ar\u00f3de\u0142\u201d.<\/p>\n<p><strong>Leonardo da Vinci i cz\u0142owiek uniwersalny<\/strong><\/p>\n<p><img decoding=\"async\" class=\" size-full wp-image-62386\" src=\"http:\/\/logon.media\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/leonardo-da-vinci-1125056_640.jpg\" alt=\"Golden Ratio\" title=\"\" width=\"462\" height=\"640\" srcset=\"https:\/\/logon.media\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/leonardo-da-vinci-1125056_640.jpg 462w, https:\/\/logon.media\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/leonardo-da-vinci-1125056_640-217x300.jpg 217w, https:\/\/logon.media\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/leonardo-da-vinci-1125056_640-17x24.jpg 17w, https:\/\/logon.media\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/leonardo-da-vinci-1125056_640-26x36.jpg 26w, https:\/\/logon.media\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/leonardo-da-vinci-1125056_640-35x48.jpg 35w\" sizes=\"(max-width: 462px) 100vw, 462px\" \/><\/p>\n<p>Jedn\u0105 z g\u0142\u00f3wnych koncepcji renesansu by\u0142a koncepcja cz\u0142owieka uniwersalnego. Uosobieniem tych standard\u00f3w by\u0142 Leonardo da Vinci, kt\u00f3ry jako malarz, rze\u017abiarz, architekt, naukowiec, in\u017cynier, wynalazca i muzyk stanowi\u0142 idealny przyk\u0142ad cz\u0142owieka renesansu.<\/p>\n<p>Da Vinci mia\u0142 olbrzymi wk\u0142ad w rozw\u00f3j sztuki. Jednym z najbardziej znanych obraz\u00f3w w historii sztuki jest jego Gioconda, Mona Lisa. Jednocze\u015bnie, prowadzi\u0142 on wiele eksperyment\u00f3w naukowych, w tym projekt\u00f3w in\u017cynieryjnych, kt\u00f3re fascynowa\u0142y, a czasem przera\u017ca\u0142y ludzi tamtej epoki. Zaprojektowa\u0142 mi\u0119dzy innymi rower, spadochron, kamizelk\u0119 ratunkow\u0105, a nawet helikopter.<\/p>\n<p>Jako rysownik, by\u0142 mistrzem perspektywy. Z jej pomoc\u0105 osi\u0105gn\u0105\u0142 uderzaj\u0105cy efekt \u201ewprowadzania\u201d obserwatora w przedstawion\u0105 na obrazie przestrze\u0144, w przeciwie\u0144stwie do wcze\u015bniejszych dzie\u0142, kt\u00f3rych parametry uwarunkowane by\u0142y ide\u0105 wszechwiedzy Boga.<\/p>\n<p>Ludzkie cia\u0142o by\u0142o dla Leonarda wyrafinowan\u0105 i skomplikowan\u0105 maszyn\u0105, zdoln\u0105 do r\u00f3\u017cnorodnych ruch\u00f3w. Bada\u0142 on spos\u00f3b, w jaki kszta\u0142ty wp\u0142ywaj\u0105 na fizyczne zachowania ludzi i zwierz\u0105t oraz na spos\u00f3b, w jaki ludzie wyra\u017caj\u0105 swoje uczucia. G\u0142\u00f3wnym pytaniem, jakie sobie zadawa\u0142 by\u0142o: \u201ejakie ukryte mechanizmy rz\u0105dz\u0105 \u017cyciem?\u201d<\/p>\n<p>Cz\u0142owiek witruwia\u0144ski Leonarda da Vinci jest zobrazowaniem teorii proporcji opracowanej przez rzymskiego architekta Witruwiusza, \u017cyj\u0105cego w pierwszym wieku przed nasz\u0105 er\u0105. Ilustracja ta przedstawia z\u0142oty podzia\u0142 czyli idealne proporcje ludzkiego cia\u0142a.<\/p>\n<p>Z\u0142oty podzia\u0142 to wyst\u0119puj\u0105cy w przyrodzie harmonijny zwi\u0105zek pomi\u0119dzy r\u00f3\u017cnymi elementami. Wynikaj\u0105ce z niego proporcje by\u0142y przez my\u015blicieli renesansu postrzegane jako matematycznie i estetycznie satysfakcjonuj\u0105ce i maj\u0105ce zasadnicze znaczenie dla struktury wszech\u015bwiata. Idealne cia\u0142o ludzkie mia\u0142o by\u0107 odzwierciedleniem tych proporcji.<\/p>\n<p>Cz\u0142owiek witruwia\u0144ski przedstawia dwa na\u0142o\u017cone na siebie obrazy cia\u0142a cz\u0142owieka. Jeden obraz przedstawia cia\u0142o wpisane w okr\u0105g, a drugi &#8211; w kwadrat. Nowy cz\u0142owiek ukazuje si\u0119 jako z\u0142oty pi\u0119ciok\u0105t &#8211; pentagram. Wznosi si\u0119, niczym uskrzydlona istota, w idealnym okr\u0119gu swojego odnowionego cia\u0142a.<\/p>\n<p>Pentagram jest reprezentacj\u0105 mikrokosmicznego cz\u0142owieka. Pentad\u0119 (pi\u0105tk\u0119) kojarzono z eterem, pi\u0105tym elementem, kt\u00f3ry b\u0119d\u0105c innym i niepowtarzalnym, pozostaje zawsze niezmienny. Staro\u017cytni alchemicy okre\u015blali ten pi\u0105ty element, kt\u00f3ry uto\u017csamiali z dusz\u0105 i eterem, mianem \u201ekwintesencji\u201d.<\/p>\n<p>Geometryczny pi\u0119ciok\u0105t by\u0142 reprezentacj\u0105 mistycznego pentagramu Pitagorasa &#8211; pentalfy. By\u0142 to zasadniczy symboliczny diagram odnosz\u0105cy si\u0119 do ezoteryzmu geometrycznego. Wywar\u0142 on niezwyk\u0142y wp\u0142yw na filozofi\u0119 i sztuk\u0119, dzi\u0119ki takim osobisto\u015bciom jak Platon i Witruwiusz. Wielu renesansowych mistrz\u00f3w, w tym Leonardo da Vinci, pi\u0142o ze \u017ar\u00f3d\u0142a \u015bwiat\u0142a ezoterycznej geometrii.<\/p>\n<p>Z\u0142oty podzia\u0142, bosk\u0105 proporcj\u0119 &#8211; z\u0142ot\u0105 liczb\u0119 \u2013 oznacza si\u0119 greck\u0105 liter\u0105 Phi. Phi to liczba niewymierna, kt\u00f3ra opisuje stosunek boku pi\u0119ciok\u0105ta do jego przek\u0105tnej. W staro\u017cytnej Grecji z\u0142oty podzia\u0142 by\u0142 reprezentacj\u0105 najpi\u0119kniejszej i najbardziej harmonijnej proporcji, jak\u0105 mo\u017cna sobie tylko wyobrazi\u0107.<\/p>\n<p>Dla Platona geometria stanowi\u0142a rodzaj wiedzy po\u015brednicz\u0105cej pomi\u0119dzy tym, co subtelne, a tym, co zupe\u0142nie nieuchwytne, i dlatego uznawa\u0142 j\u0105 za metod\u0119 kierowania duszy w stron\u0119 odwiecznej istoty. Uwa\u017ca\u0142 j\u0105 za wiedz\u0119 przysposabiaj\u0105c\u0105 do naukowego ducha, zdoln\u0105 do ukierunkowania aktywno\u015bci duszy na rzeczy nadludzkie. S\u0105dzi\u0142, \u017ce jest narz\u0119dziem kszta\u0142towania filozof\u00f3w, poniewa\u017c zmusza dusz\u0119 do zwr\u00f3cenia si\u0119 w stron\u0119 tego, co niezmienne.<\/p>\n<p>\u015awi\u0119ta geometria by\u0142a postrzegana za wyraz boskiego planu manifestuj\u0105cego si\u0119 w \u015bwiecie fizycznym, za metafizyczny wz\u00f3r lub genez\u0119 ka\u017cdej objawionej formy. Uwa\u017cano tak, poniewa\u017c za ka\u017cdym naturalnym wzorcem rozwoju kryje si\u0119 struktura geometryczna. Jedn\u0105 z podstawowych zasad \u015bwi\u0119tej geometrii jest hermetyczna maksyma \u201ejak na g\u00f3rze, tak na dole\u201d. Zasada ta koresponduje z ide\u0105, \u017ce \u201emikrokosmos jest odzwierciedleniem makrokosmosu\u201d, a to z konieczno\u015bci oznacza, \u017ce ca\u0142y objawiony wszech\u015bwiat, jego prawa i struktury, znajduj\u0105 odzwierciedlenie w konstytucji cz\u0142owieka. W ten spos\u00f3b powstaje namacalny zwi\u0105zek pomi\u0119dzy stworzeniem uniwersalnym a stworzeniem ludzkim, dzi\u0119ki czemu to ostatnie zyskuje transcendentne znaczenie, czyli \u015bwi\u0119ty sens. W rezultacie geometria przestaje by\u0107 nauk\u0105 czysto empiryczn\u0105 i staje si\u0119 do\u015bwiadczeniem duchowym, jak to opisa\u0142 Jesus Zaton w <em>Geometria Sagrada<\/em>.<\/p>\n<p>Sztuka, nauka i religia tworz\u0105 jedno\u015b\u0107. Urzeczywistnienie tych trzech impuls\u00f3w wyzwalaj\u0105cego \u015bwiat\u0142a daje pocz\u0105tek prawdziwej sztuce:<\/p>\n<p>&#8211; idealna inspiracja,<\/p>\n<p>&#8211; uniwersalna wiedza, witalna t\u0119sknota,<\/p>\n<p>&#8211; uniwersalna energia, impuls urzeczywistniaj\u0105cy uniwersaln\u0105 sztuk\u0119.<\/p>\n<p>Artysta, czyli ka\u017cdy, kto w oparciu o te trzy impulsy za\u015bwiadcza o kr\u00f3lestwie \u015bwiat\u0142a, czy to poprzez kszta\u0142t, kolor, czy d\u017awi\u0119k, manifestuje w \u015bwiecie co\u015b z pierwotnego \u017cycia. I w ten spos\u00f3b tworzy most.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":7925,"template":"","meta":{"_acf_changed":false},"tags":[],"category_":[111060,110068],"tags_english_":[],"class_list":["post-90259","logon_article","type-logon_article","status-publish","has-post-thumbnail","hentry","category_-art-pl-2","category_-art-pl"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/logon.media\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/logon_article\/90259","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/logon.media\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/logon_article"}],"about":[{"href":"https:\/\/logon.media\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/logon_article"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/logon.media\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/logon.media\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/7925"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/logon.media\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=90259"}],"wp:term":[{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/logon.media\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=90259"},{"taxonomy":"category_","embeddable":true,"href":"https:\/\/logon.media\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/category_?post=90259"},{"taxonomy":"tags_english_","embeddable":true,"href":"https:\/\/logon.media\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags_english_?post=90259"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}