{"id":89356,"date":"2019-01-14T09:38:41","date_gmt":"2019-01-14T09:38:41","guid":{"rendered":"https:\/\/logon.media\/logon_article\/sztuka-i-swiadomosc-jako-podroz-w-glab-siebie-czesc-4\/"},"modified":"2019-01-14T09:38:41","modified_gmt":"2019-01-14T09:38:41","slug":"sztuka-i-swiadomosc-jako-podroz-w-glab-siebie-czesc-4","status":"publish","type":"logon_article","link":"https:\/\/logon.media\/pl\/logon_article\/sztuka-i-swiadomosc-jako-podroz-w-glab-siebie-czesc-4\/","title":{"rendered":"Sztuka i \u015bwiadomo\u015b\u0107 jako podr\u00f3\u017c w g\u0142\u0105b siebie – cz\u0119\u015b\u0107 4"},"content":{"rendered":"

Punkt obserwacyjny i punkt zbiegu<\/strong><\/p>\n

Od oko\u0142o 1500 roku do pocz\u0105tku czas\u00f3w wsp\u00f3\u0142czesnych sztuka zachodnia zacz\u0119\u0142a stopniowo zmienia\u0107 swoje nastawienie, przechodz\u0105c od postawy zbiorowej, anonimowej s\u0142u\u017cby do indywidualnej \u015bwiadomo\u015bci \u201eJA\u201d. Wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie \u201eja\u201d ustala swoj\u0105 w\u0142asn\u0105 pozycj\u0119 i punkt obserwacyjny, podczas gdy dawniej cz\u0142owiek \u017cy\u0142 w wewn\u0119trznej przestrzeni, kt\u00f3r\u0105 przenika\u0142 B\u00f3g i si\u0142y przeciwne, i w kt\u00f3rej gdzie\u015b na g\u00f3rze znajdowa\u0142o si\u0119 niebo, a na dole piek\u0142o.<\/p>\n

Godny uwagi jest fakt, \u017ce teoria perspektywy m\u00f3wi o \u201epunkcie obserwacyjnym\u201d i \u201epunkcie zbiegu\u201d, odnosz\u0105cych si\u0119 do punktu, z kt\u00f3rego postrzega \u201eja\u201d. \u201ePoziom oczu\u201d wyznacza \u201ehoryzont\u201d. Pomi\u0119dzy punktem obserwacyjnym a punktem zbiegu powstaje luka, w kt\u00f3rej nale\u017cy umie\u015bci\u0107 most, by j\u0105 przemierzy\u0107, przekroczy\u0107 i dok\u0142adnie zbada\u0107. Jako \u017ce osadzenie cz\u0142owieka w geocentrycznym kosmosie okaza\u0142o si\u0119 by\u0107 etapem przej\u015bciowym, kt\u00f3ry trzeba by\u0142o pozostawi\u0107 za sob\u0105, wszystkie dotychczasowe wierzenia zosta\u0142y zakwestionowane i poddane krytyce.<\/p>\n

Morza, kt\u00f3rych do tej pory obawiano si\u0119 jako granic Hadesu, mo\u017cna by\u0142o teraz przep\u0142yn\u0105\u0107; a ludzkie cia\u0142o, kt\u00f3rego wn\u0119trze stanowi\u0142o pewnego rodzaju \u015bwi\u0119to\u015b\u0107 i tabu, zosta\u0142o obecnie otwarte i zbadane. Po utracie jedno\u015bci z boskim stworzeniem i wyzwoleniu si\u0119 spod wp\u0142ywu przes\u0105d\u00f3w w okresie o\u015bwiecenia, kultywuj\u0105cego pewny siebie ateizm, pojawi\u0142o si\u0119 przygn\u0119biaj\u0105ce do\u015bwiadczenie w\u0142asnej wyobcowanej, bezsensownej egzystencji w ogromnym, pozbawionym Boga \u015bwiecie. Niezb\u0119dne sta\u0142o si\u0119 ponowne odkrycie samego siebie.<\/p>\n

Przez post\u0119p naukowy – teori\u0119 ewolucji Darwina, psychoanaliz\u0119 Freuda, ekonomiczn\u0105 analiz\u0119 Marksa itd. – poszerzy\u0142o si\u0119 postrzeganie \u015bwiata zewn\u0119trznego, kt\u00f3ry sta\u0142 si\u0119 nieograniczonym wszech\u015bwiatem; zaw\u0119zi\u0142 si\u0119 natomiast spos\u00f3b widzenia \u015bwiata wewn\u0119trznego, kt\u00f3ry zredukowano do mikrostruktur proces\u00f3w neuronalnych i psychicznych. Mikroskop i teleskop sta\u0142y si\u0119 narz\u0119dziami, za pomoc\u0105 kt\u00f3rych cz\u0142owiek usi\u0142owa\u0142 zmierzy\u0107 swoje utracone bezpiecze\u0144stwo, zar\u00f3wno jako jednostki, jak i ca\u0142ego gatunku. Rozszczepienie j\u0105dra atomu, b\u0119d\u0105ce wstrz\u0105saj\u0105cym dowodem na bliski zwi\u0105zek energii i materii, zaszokowa\u0142o ludzk\u0105 \u015bwiadomo\u015b\u0107 mo\u017cliwo\u015bci\u0105 absolutnej kreacji i absolutnej destrukcji, kt\u00f3ra do tej pory by\u0142a nie do pomy\u015blenia.<\/p>\n

Od czasu pojawienia si\u0119 \u201eja\u201d w renesansie, sztuka rozwin\u0119\u0142a si\u0119 z pr\u0119dko\u015bci\u0105 rakiety \u015bwietlnej. Pocz\u0105tkowa fascynacja nowym odczuciem ja\u017ani zosta\u0142a zapisana i przechowana dla nas w dzie\u0142ach sztuki z tamtej epoki; \u015bwiat\u0142o jednak znikn\u0119\u0142o. Dzi\u0119ki dynamice rewolucyjnego procesu, dotychczasowe osi\u0105gni\u0119cia perspektywy zosta\u0142y przekroczone. Perspektywa centralna i harmonia proporcji rozwin\u0119\u0142y si\u0119 w niew\u0142a\u015bciwym kierunku. Wp\u0142yw innych kultur sprawi\u0142, \u017ce kultura europejska zacz\u0119\u0142a by\u0107 postrzegana jako ciasna i dekadencka. W czasach wsp\u00f3\u0142czesnych stara szata zacz\u0119\u0142a p\u0119ka\u0107 w szwach.<\/p>\n

Wygas\u0142e wizje<\/strong><\/p>\n

Na pocz\u0105tku XX wieku ludzko\u015b\u0107 zosta\u0142a skonfrontowana ze skokiem kwantowym, kt\u00f3ry dokona\u0142 si\u0119 na poziomie naukowym, psychologicznym, spo\u0142ecznym, ekonomicznym, politycznym i duchowym. Pojawi\u0142a si\u0119 konieczno\u015b\u0107 powstania nowego j\u0119zyka form, poprzez kt\u00f3ry mog\u0142aby si\u0119 dokona\u0107 ta rewolucyjna zmiana paradygmatu.<\/p>\n

Sztuka mia\u0142a wyzwoli\u0107 si\u0119 od wszystkich dotychczasowych odniesie\u0144 i iluzji i przygotowa\u0107 czystego ducha przysz\u0142o\u015bci dla nowej ludzko\u015bci, pozbawionej zniewolenia.<\/p>\n

Kandinsky przywo\u0142a\u0142 ducha malarstwa ikonowego; centralna perspektywa zosta\u0142a w kubizmie odrzucona jako jednowymiarowy, nieodpowiadaj\u0105cy rzeczywisto\u015bci ogl\u0105d. Obraz jako p\u0142aszczyzna zosta\u0142 stworzony na nowo i zacz\u0105\u0142 si\u0119 kierowa\u0107 swoimi prawami, wolnymi od iluzorycznego przedstawiania pozornie istniej\u0105cej przestrzeni. I by\u0107 mo\u017ce najwi\u0119kszym skokiem w sztuce modernizmu by\u0142o pojawienie si\u0119 obrazu abstrakcyjnego, kt\u00f3ry ca\u0142kowicie odszed\u0142 od widzialnego \u015bwiata form.<\/p>\n

Wiele wznios\u0142ych, duchowych i artystycznych impuls\u00f3w zrodzi\u0142o si\u0119 w Niemczech, zw\u0142aszcza w Bauhausie. Ruch ten zosta\u0142 zdyskredytowany i odrzucony przez faszyzm III Rzeszy. W Rosji natomiast rewolucja maj\u0105ca na celu wyzwolenie mas przerodzi\u0142a si\u0119 w dyktatur\u0119, kt\u00f3ra zniszczy\u0142a swe w\u0142asne idea\u0142y.<\/p>\n

Idea\u0142y<\/strong><\/p>\n

Niew\u0142a\u015bciwe poczynania dokonane w imi\u0119 takich koncepcji, jak faszyzm i komunizm, maj\u0105cych ogromny wp\u0142yw na ludzko\u015b\u0107, ukaza\u0142y strukturaln\u0105 niezdolno\u015b\u0107 istoty ludzkiej do urzeczywistnienia swych idea\u0142\u00f3w. Wskutek tego, idea\u0142 jako taki zosta\u0142 zdyskredytowany i wykre\u015blony z katalogu ludzkich nadziei, a jedyn\u0105 szans\u0105 na szcz\u0119\u015bcie sta\u0142 si\u0119 dla cz\u0142owieka materializm.<\/p>\n

Wyrafinowane i pozbawione zahamowa\u0144 niew\u0142a\u015bciwe wykorzystanie estetyki i sztuki przez monarch\u00f3w i dyktator\u00f3w w pewien spos\u00f3b przyczyni\u0142o si\u0119 do zrodzenia si\u0119 podejrzliwo\u015bci wzgl\u0119dem wszystkiego, co harmonijne i pi\u0119kne.<\/p>\n

Efekty tego widoczne s\u0105 w sztuce wsp\u00f3\u0142czesnej. To, co negatywne, brzydkie i chaotyczne jawi si\u0119 jako bardziej uczciwe przedstawienie rzeczywisto\u015bci, kt\u00f3rej do\u015bwiadczamy, ni\u017c wyidealizowana estetyka przysz\u0142o\u015bciowych, chybionych, utopijnych teorii. To, co krzykliwe, brzydkie i prowokacyjne okazuje si\u0119 by\u0107 r\u00f3wnie\u017c bardziej chwytliwe w mediach. W ten spos\u00f3b dosz\u0142o do zawarcia wykalkulowanej, niepisanej umowy sprzedawania brzydoty jako prawdy, co jest lustrzanym odbiciem zasady, kt\u00f3rej na poz\u00f3r si\u0119 sprzeciwiamy.<\/p>\n

Niekt\u00f3re dzie\u0142a, b\u0119d\u0105ce uciele\u015bnieniem najbardziej \u015bmia\u0142ych wizji prze\u0142omu XIX i XX wieku maj\u0105 bardzo wysok\u0105 warto\u015b\u0107 rynkow\u0105. S\u0105 one ognistym, duchowym zwiastunem tego, co okre\u015blamy mianem \u201eklasycznej sztuki modernistycznej\u201d.<\/p>\n

Obiektyw<\/strong><\/p>\n

Poszukiwanie prawdy, ukrytej za objawion\u0105 rzeczywisto\u015bci\u0105, post\u0119powa\u0142o i doprowadzi\u0142o do stopniowego odwr\u00f3cenia si\u0119 od natury, jako niezb\u0119dnego wymogu stawianego sztuce obrazkowej. Potrzeba obiektywnej percepcji, kt\u00f3ra zrodzi\u0142a si\u0119 w epoce renesansu, zosta\u0142a zaspokojona dzi\u0119ki wynalezieniu aparatu fotograficznego. Za pomoc\u0105 obiektywu – niezniszczalnego, szklanego oka, fotografia mo\u017ce zamrozi\u0107 obraz na \u015bwiat\u0142oczu\u0142ym, srebrnym tle, bez \u017cadnej subiektywnej ekspresji lub interpretacji.<\/p>\n

Odkrycie to stworzy\u0142o r\u00f3wnie\u017c podwaliny dla powstania bezprecedensowego wymiaru iluzji, kt\u00f3ry sta\u0142 si\u0119 wkr\u00f3tce pot\u0119\u017cnym przemys\u0142em o globalnym zasi\u0119gu. Kino, telewizja, wideo, a wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie wirtualne \u015bwiaty gier komputerowych i komputerowo stworzonych film\u00f3w, generuj\u0105 realistyczne, ruchome obrazy, przedstawiaj\u0105ce rzeczywisto\u015b\u0107 bez \u017cadnego odniesienia do natury.<\/p>\n

W XXI wieku znale\u017ali\u015bmy si\u0119 w pewien spos\u00f3b \u201ez powrotem w przysz\u0142o\u015bci\u201d, poniewa\u017c wszystkie dzisiejsze wizje przywodz\u0105 na my\u015bl wizje, kt\u00f3re zawiod\u0142y w przesz\u0142o\u015bci. Skutkiem tego jest wszechobecna dezorientacja, z jedynym, pozornie niezawodnym systemem warto\u015bci – bazuj\u0105cym na pieni\u0105dzu. Do\u015bwiadczamy relatywnej utraty znaczenia sztuki jako warto\u015bci duchowej, na rzecz triumfu medi\u00f3w, kreuj\u0105cych iluzj\u0119. Wszystko to jest jednak wyzwaniem dla budz\u0105cego si\u0119 tw\u00f3rczego cz\u0142owieka, kt\u00f3ry wie, \u017ce jest wsp\u00f3\u0142odpowiedzialny za rodz\u0105c\u0105 si\u0119 przysz\u0142o\u015b\u0107.<\/p>\n

(cdn.)<\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n","protected":false},"author":920,"featured_media":3938,"template":"","meta":{"_acf_changed":false},"tags":[],"category_":[110068],"tags_english_":[],"class_list":["post-89356","logon_article","type-logon_article","status-publish","has-post-thumbnail","hentry","category_-art-pl"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/logon.media\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/logon_article\/89356","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/logon.media\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/logon_article"}],"about":[{"href":"https:\/\/logon.media\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/logon_article"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/logon.media\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/920"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/logon.media\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3938"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/logon.media\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=89356"}],"wp:term":[{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/logon.media\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=89356"},{"taxonomy":"category_","embeddable":true,"href":"https:\/\/logon.media\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/category_?post=89356"},{"taxonomy":"tags_english_","embeddable":true,"href":"https:\/\/logon.media\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags_english_?post=89356"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}