Naszym my\u015bleniem, odczuwaniem i dzia\u0142aniem rz\u0105dz\u0105 uwarunkowania \u015bwiata natury i kultury. Jeste\u015bmy obecni w obu tych rzeczywisto\u015bciach i obie one kszta\u0142tuj\u0105 nas i formuj\u0105 narz\u0119dzia postrzegania, za pomoc\u0105 kt\u00f3rych mo\u017cemy zrozumie\u0107 samych siebie i \u015bwiat oraz na ten \u015bwiat reagowa\u0107.<\/p>\n
Natura i kultura<\/em><\/strong><\/p>\n Natura jest podstaw\u0105 wszystkiego. Bez naturalnej egzystencji, kultura nigdy by nie powsta\u0142a. I wszystkie kulturalne dzie\u0142a s\u0105 utrzymywane i niszczone przez natur\u0119.<\/p>\n Widzialna natura, jako wyraz tego, co niewidzialne i jako \u017ar\u00f3d\u0142o inspiracji, w ubieg\u0142ym stuleciu stopniowo przesta\u0142a by\u0107 obiektem zainteresowania i bada\u0144 sztuki, na korzy\u015b\u0107 rzeczywisto\u015bci, kt\u00f3ra \u201eza ni\u0105 stoi\u201d- co \u015bwiatu natury i sztuki przynios\u0142o zar\u00f3wno korzystne, jak i niekorzystne skutki. Rozpad materii i formy fizycznej na energi\u0119 wskutek rozszczepienia atomu lub przekszta\u0142canie si\u0119 biomasy w benzyn\u0119 i biogaz, w alarmuj\u0105cy spos\u00f3b odnosz\u0105 si\u0119 do tego, co ze wzgl\u0119du na swoj\u0105 oczywisto\u015b\u0107, zosta\u0142o przeoczone: do kszta\u0142tu, do formy i jej dobroczynnego pi\u0119kna.<\/p>\n To, co widzialne<\/em><\/strong><\/p>\n Widzialna natura z ca\u0142ym swym bogactwem form jest przez wiele duchowych \u015bcie\u017cek postrzegana jako iluzja, maja, samsara, lub sprowadzana jest do roli marnego \u201eprochu\u201d. R\u00f3wnie\u017c \u201ezas\u0142ona Izydy\u201d wskazuje na fakt, \u017ce prawda ukrywa si\u0119 gdzie\u015b z ty\u0142u. W s\u0142ynnej alegorii jaskini Platona widzialny i zmys\u0142owy \u015bwiat, przedstawiony jest jako \u015bwiat cieni, jako blade odbicie i echo wiecznych idei, a nie jako samodzielna rzeczywisto\u015b\u0107. Nawet je\u015bli w\u0142a\u015bciwie rozumiemy, co to oznacza, ten punkt widzenia mo\u017ce r\u00f3wnie\u017c zasila\u0107 pe\u0142ne ignorancji podej\u015bcie do tego, co jest podstaw\u0105 naszej egzystencji, i mo\u017ce po\u015brednio przyzwala\u0107 na wykorzystywanie ni\u017cszej natury i zwi\u0105zane z tym implikacje.<\/p>\n Redukowanie widzialnej i postrzeganej zmys\u0142owo natury do zwyk\u0142ej iluzji, odwracaj\u0105ce nasz\u0105 uwag\u0119 od esencji istnienia, mo\u017cna por\u00f3wna\u0107 do sprowadzania domu do materia\u0142\u00f3w budowlanych, z kt\u00f3rych powsta\u0142, dzie\u0142 Rembrandta do p\u0142\u00f3cien, spoiwa i farb, a symfonii Mozarta do fizycznych fal d\u017awi\u0119kowych.<\/p>\n W gruncie rzeczy, jest to zatem podej\u015bcie materialistyczne, kt\u00f3re w swej jednostronno\u015bci powi\u0105zane jest z opini\u0105 przeciwn\u0105, mianowicie, \u017ce tylko materia z jej naukowo udowodnion\u0105 i u\u017cyteczn\u0105 stron\u0105 jest rzeczywista, a wszystko inne jest wytworem wyobra\u017ani cz\u0142owieka, kt\u00f3ry nie mo\u017ce znie\u015b\u0107 \u017cycia w pozbawionym znaczenia, powsta\u0142ym przez przypadek, wszech\u015bwiecie, i kt\u00f3ry musi \u201estworzy\u0107 sobie Boga\u201d, \u017ceby nie zagubi\u0107 si\u0119 w tej bezsensownej pustce, pe\u0142nej walki i potrzeb.<\/p>\n Forma – jawna tajemnica<\/em><\/strong><\/p>\n Forma jest wielk\u0105 tajemnic\u0105; \u201etajemnica to jawna\u201d, jak m\u00f3wi Goethe. Forma jest wielk\u0105, nierozwi\u0105zan\u0105 zagadk\u0105. Zdumiewaj\u0105ce jest nie tylko bogactwo i r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107, w jakiej si\u0119 objawia, lecz tak\u017ce fakt, \u017ce w og\u00f3le istnieje, jako \u017ce prawdopodobie\u0144stwo wy\u0142onienia si\u0119 z\u0142o\u017conych form z kilku prostych, podstawowych element\u00f3w, graniczy z cudem.<\/p>\n W kszta\u0142ty i formy nie jest wpisana informacja genetyczna. Ka\u017cda cz\u0105steczka mo\u017ce si\u0119 \u0142\u0105czy\u0107 i przybiera\u0107 dowolne kszta\u0142ty, tak jak materia\u0142 budowlany mo\u017ce pos\u0142u\u017cy\u0107 do wzniesienia r\u00f3\u017cnego rodzaju budowli. Nasuwa si\u0119 jednak pytanie, kto jest projektantem tych budowli? Jaki architekt stoi za projektem jab\u0142ka? Jaka si\u0142a zdolna jest przekona\u0107 wolne atomy i cz\u0105steczki do tego, by si\u0119 po\u0142\u0105czy\u0142y i sta\u0142y na pewien czas li\u015bciem, mr\u00f3wk\u0105, lub cz\u0142owiekiem? W jaki spos\u00f3b dochodzi do zawarcia porozumienia, \u017ce z nasion buka rozwinie si\u0119 buk, pomimo \u017ce te same informacje obecne s\u0105 w ka\u017cdym innym nasieniu?<\/p>\n Rzecz jasna, forma nie jest bosko\u015bci\u0105, tak jak s\u0142owo \u201edrzewo\u201d nie jest samym drzewem. Istnieje jednak powi\u0105zanie. Widzialny kszta\u0142t jest j\u0119zykiem, lub jak to wspaniale wyra\u017ca Novalis:<\/p>\n \u201eTo, co widzialne, jest niewidzialnym, wyniesionym do tajemnego stanu\u201d.<\/p>\n Od nas zale\u017cy, czy natur\u0119, do kt\u00f3rej nale\u017cymy, a kt\u00f3ra nie jest naszym dzie\u0142em, postrzega\u0107 b\u0119dziemy jako przejaw boskiej manifestacji, czy jako tort, kt\u00f3ry otrzymali\u015bmy, by go \u0142apczywie poch\u0142on\u0105\u0107. Spos\u00f3b, w jaki widzimy natur\u0119, ma wp\u0142yw na to, kim si\u0119 stajemy i kim jeste\u015bmy, poniewa\u017c do pewnego stopnia sami siebie tworzymy.<\/p>\n Forma jako objawienie boskiego potencja\u0142u, kt\u00f3ry- tak jak my- powstaje – i – tak jak my- ponownie znika, mo\u017ce by\u0107 postrzegana jako wspania\u0142e spotkanie i do\u015bwiadczenie. Nasze oczy rozwijaj\u0105 si\u0119 pod wp\u0142ywem \u015bwiat\u0142a, nasze uszy pod wp\u0142ywem d\u017awi\u0119ku, nasze uczucia poprzez mi\u0142o\u015b\u0107, a nasze my\u015bli pod wp\u0142ywem Ducha. S\u0105 to narz\u0105dy naszej percepcji, za pomoc\u0105 kt\u00f3rych postrzegamy rzeczywisto\u015b\u0107.<\/p>\n Zatopienie wzroku w niezbadan\u0105 g\u0142\u0119bi\u0119 tego, co oczywiste, niespektakularne i ewidentne, wydaje mi si\u0119, w przeciwie\u0144stwie do ogl\u0105dania tele-wizji, rozs\u0105dnym posuni\u0119ciem. \u201eZagadk\u0105 nie jest to, co stoi za form\u0105, lecz sama forma\u201d Goethe.<\/p>\n Percepcja sama w sobie jest ju\u017c aktem tw\u00f3rczym i istot\u0105 sztuki.<\/p>\n Duchowo\u015b\u0107 a sztuka<\/em><\/strong><\/p>\n S\u0142owo \u201esztuka\u201d wywie\u015b\u0107 mo\u017cna historycznie od zdolno\u015bci, wiedzy, m\u0105dro\u015bci i wgl\u0105du. Mo\u017cemy to sobie dobrze uzmys\u0142owi\u0107, gdy wkroczymy do \u201emuzeum wyobra\u017ani\u201d (Malraux).<\/p>\n I niezale\u017cnie od tego, czy zachwycamy si\u0119 gotyck\u0105 katedr\u0105, czy przez imponuj\u0105ce bramy wkraczamy w jasno\u015b\u0107 \u015bwi\u0105tyni indyjskiej, czy te\u017c wspominamy masywne, zadziwiaj\u0105co trwa\u0142e piramidy egipskie, kt\u00f3rych kamienne cia\u0142a wznosz\u0105 si\u0119 po\u015br\u00f3d piask\u00f3w pustyni, czy te\u017c poruszeni jeste\u015bmy radosn\u0105 desperack\u0105 ekstaz\u0105 barw van Gogha, co\u015b ze \u017ar\u00f3d\u0142a istnienia zawsze dotrze do nas za po\u015brednictwem form i kszta\u0142t\u00f3w dzie\u0142 sztuki, je\u015bli tylko b\u0119dziemy umieli si\u0119 na nie otworzy\u0107.<\/p>\n Obrazy, rze\u017aby i budowle s\u0105 zainstalowane w czasie. Obraz, kt\u00f3ry wy\u0142ania si\u0119 stopniowo w przej\u015bciowym procesie tw\u00f3rczym, by zacz\u0105\u0107 istnie\u0107 w czasie swym w\u0142asnym, niezale\u017cnym od tw\u00f3rcy \u017cyciem, staje si\u0119 na przestrzeni tysi\u0105cleci \u015bwiadectwem si\u0142y tw\u00f3rczej. Je\u015bli staniemy przed antyczn\u0105 rze\u017ab\u0105 greck\u0105, nie b\u0119dziemy postrzega\u0107 doskona\u0142o\u015bci jej proporcji i wyrazu, jako przestarza\u0142ego reliktu kulturalnego, lecz do\u015bwiadczysz jej jako czego\u015b, co jest wa\u017cne i istotne zar\u00f3wno dzisiaj, jak i w przysz\u0142o\u015bci. Dzie\u0142a sztuki s\u0105 uciele\u015bnieniem idei, odczu\u0107 i wizji, wyra\u017caj\u0105cymi si\u0119 w \u201eteraz\u201d. Nie pe\u0142ni\u0105 one jednak tylko funkcji zast\u0119pczej, lecz posiadaj\u0105 w sobie co\u015b z tego, co reprezentuj\u0105.<\/p>\n Dzie\u0142a sztuki, zakorzenione w tradycji duchowej, s\u0105 cia\u0142ami, kt\u00f3rych \u015bwi\u0119tym przeznaczeniem jest podarowanie nieobjawionej podstawie istnienia, okre\u015blanej mianem \u015bwiat\u0142a, pustki, energii, lub czystej \u015bwiadomo\u015bci, miejsca w czasie i przestrzeni. Dzie\u0142a sztuki, ukierunkowane na ten cel, kreuj\u0105 niewidzialn\u0105 przestrze\u0144 atmosferyczn\u0105, w kt\u00f3rej najistotniejsze jest to, co nieobjawione, na zasadzie pojemnika, w kt\u00f3rym najwa\u017cniejsza jest pusta przestrze\u0144. To, co niepoj\u0119te, jest paradoksalnie jednocze\u015bnie zar\u00f3wno obecne, jak i nieobecne w dziele sztuki. Zmys\u0142owo postrzegalna forma staje si\u0119 pomostem, dzi\u0119ki kt\u00f3remu mo\u017cliwe jest spotkanie i dialog z bezpostaciow\u0105 energi\u0105.<\/p>\n Ca\u0142a przestrze\u0144 wype\u0142niona jest liniami si\u0142, kt\u00f3re staro\u017cytni Chi\u0144czycy poetycko okre\u015blali mianem \u201earterii smoka\u201d a ludzie zachodu trze\u017awo nazywaj\u0105 \u201eprawami kompozycji\u201d. Kompozycja jest sztuk\u0105 \u0142\u0105czenia kontrastuj\u0105cych form i si\u0142 w jedn\u0105, z\u0142o\u017con\u0105 ca\u0142o\u015b\u0107, kt\u00f3rej pojedyncze elementy s\u0105 nie tylko zintegrowane, lecz r\u00f3wnie\u017c wzmacniaj\u0105 si\u0119 nawzajem. Z tego powodu kompozycja jest r\u00f3wnie\u017c \u015brodkiem s\u0142u\u017c\u0105cym do zharmonizowania wzajemnie sprzecznych indywidualnych i spo\u0142ecznych wymaga\u0144 i stworzenia z nich bardziej z\u0142o\u017conej struktury \u017cyciowej. Tym, co \u0142\u0105czy r\u00f3\u017cnorodne, unikatowe dzie\u0142a sztuki pochodz\u0105ce z r\u00f3\u017cnych kultur, to s\u0105 proporcje i harmonia, wed\u0142ug kt\u00f3rych zosta\u0142y stworzone. Wszystkie z\u0142o\u017cone formy mo\u017cna z powrotem doprowadzi\u0107 do trzech par bardziej podstawowych kszta\u0142t\u00f3w: ko\u0142a i jego promienia (liniowo\u015b\u0107), ko\u0142a i kwadratu (p\u0142aszczyzna), kuli i sze\u015bcianu (przestrze\u0144).<\/p>\n (cdn.)<\/p>\n","protected":false},"author":920,"featured_media":3873,"template":"","meta":{"_acf_changed":false},"tags":[],"category_":[110059,110068],"tags_english_":[],"class_list":["post-89333","logon_article","type-logon_article","status-publish","has-post-thumbnail","hentry","category_-art","category_-art-pl"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/logon.media\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/logon_article\/89333","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/logon.media\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/logon_article"}],"about":[{"href":"https:\/\/logon.media\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/logon_article"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/logon.media\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/920"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/logon.media\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3873"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/logon.media\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=89333"}],"wp:term":[{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/logon.media\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=89333"},{"taxonomy":"category_","embeddable":true,"href":"https:\/\/logon.media\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/category_?post=89333"},{"taxonomy":"tags_english_","embeddable":true,"href":"https:\/\/logon.media\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags_english_?post=89333"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}