{"id":88950,"date":"2018-03-16T16:10:48","date_gmt":"2018-03-16T16:10:48","guid":{"rendered":"https:\/\/logon.media\/logon_article\/tradycje-afrykanskie-i-synkretyzm-religijny-wprowadzenie-do-mvett\/"},"modified":"2022-09-05T07:56:17","modified_gmt":"2022-09-05T07:56:17","slug":"tradycje-afrykanskie-i-synkretyzm-religijny-wprowadzenie-do-mvett","status":"publish","type":"logon_article","link":"https:\/\/logon.media\/pl\/logon_article\/tradycje-afrykanskie-i-synkretyzm-religijny-wprowadzenie-do-mvett\/","title":{"rendered":"Tradycje afryka\u0144skie i synkretyzm religijny: Wprowadzenie do Mvett"},"content":{"rendered":"<p>Przy badaniu idei synkretyzmu religijnego musimy odej\u015b\u0107 od aktualnego, rozpowszechnianego przez stulecia pogl\u0105du \u017cydowsko-chrze\u015bcija\u0144skiego.<\/p>\n<p>Wiedz\u0105c, \u017ce \u200b\u200binicjacja reguluje funkcjonowanie wi\u0119kszo\u015bci afryka\u0144skich spo\u0142ecze\u0144stw, mo\u017cna zapyta\u0107 o to, jaka by\u0142a zasadnicza doktryna tych inicjacji. Jedynie studium obejmuj\u0105ce tajne i \u015bwi\u0119te nauki mo\u017ce nam pozwoli\u0107 ustanowi\u0107 zwi\u0105zek mi\u0119dzy ich religijnym podej\u015bciem a podstaw\u0105 ortodoksyjnego chrze\u015bcija\u0144skiego my\u015blenia.<\/p>\n<p>Etymolodzy cytuj\u0105 dwa \u017ar\u00f3d\u0142a s\u0142owa \u201ereligia\u201d: <em>relegere<\/em> (z \u0142ac., ponownie odczytywa\u0107, gruntownie rozwa\u017ca\u0107) i <em>religare<\/em> (wi\u0105za\u0107).<\/p>\n<p>Stary Testament wspomina o zerwaniu po\u0142\u0105czenia mi\u0119dzy Adamem, pierwotnym cz\u0142owiekiem i jego pierwszym domem, Edenem. Nowy Testament g\u0142osi plan odkupienia, regeneracji, powrotu do tego domu, a inicjatorem tego planu jest Chrystus. Struktura, kt\u00f3r\u0105 podaje Stary i Nowy Testament, nie jest przedstawiona wy\u0142\u0105cznie w Biblii. Niekt\u00f3re opowie\u015bci, dotycz\u0105ce tego samego tematu, przedstawiaj\u0105 cz\u0142owieka w jego obecnym stanie jako istot\u0119 odci\u0119t\u0105 od swej pierwotnej natury. Religi\u0119 opisan\u0105 powy\u017cej mo\u017cna postrzega\u0107 jako zbi\u00f3r nauk oraz praktyk, kt\u00f3re pozwol\u0105 cz\u0142owiekowi (w przypadku Biblii \u2013 Adamowi) po\u0142\u0105czy\u0107 si\u0119 ponownie z miejscem, kt\u00f3re zosta\u0142o utracone (z Edenem).<\/p>\n<p>W \u015bwietle powy\u017cszego, i je\u015bli we\u017amiemy pod uwag\u0119 to pierwotne zerwanie, religia mo\u017ce widzie\u0107 i okre\u015bla\u0107 siebie, poprzez swoj\u0105 wiedz\u0119 i jej zastosowanie, jako spos\u00f3b wtajemniczenia, jako gnoz\u0119, renesans. Tutaj poj\u0119cia wtajemniczenia i religii s\u0105 zintegrowane.<\/p>\n<p>W tym kontek\u015bcie, w\u015br\u00f3d afryka\u0144skich tradycji inicjacyjnych, istnieje jedna, kt\u00f3ra jest zgodna z nast\u0119puj\u0105cym schematem: oddzielenie od pierwotnego domu (wed\u0142ug Biblii Adam zosta\u0142 wygnany z Raju), nast\u0119pnie proces <em>religare<\/em> (wi\u0105za\u0107, \u0142\u0105czy\u0107), kt\u00f3ry umo\u017cliwia cz\u0142owiekowi wygnanemu z Raju ponowne po\u0142\u0105czenie si\u0119 z tym pierwotnym \u015bwiatem i powr\u00f3t do niego. T\u0105 afryka\u0144sk\u0105 tradycj\u0105 jest Mvett.<\/p>\n<p><strong>Definicje Mvett<\/strong><\/p>\n<p>Zdefiniowanie Mvett wi\u0105\u017ce si\u0119 z pewnymi problemami dotycz\u0105cymi jej j\u0119zyka ekspresji. W obszarze geograficznym, w kt\u00f3rym Mvett ma swoje korzenie (Kamerun, Gabon, Gwinea R\u00f3wnikowa i cz\u0119\u015b\u0107 Konga-Brazzaville), funkcjonuje ponad 300 j\u0119zyk\u00f3w, w tym Fang, Ntumu i Bulu. Te trzy siostrzane j\u0119zyki stosowane s\u0105 w wypowiedziach narracyjnych oraz w eposie zawartych w Mvett. Absolutne opanowanie jej onomastycznego, metaforycznego, semantycznego i polisemicznego charakteru jest niezb\u0119dne do uchwycenia koncepcyjnego paradygmatu tradycji Mvett.<\/p>\n<p>Mvett jako narracja to przede wszystkim epopeja. Jako epopeja obejmuje ona trzy gatunki:<\/p>\n<p>1) <em>Mvettbibone<\/em>, czyli Mvett kochank\u00f3w, kt\u00f3ra przedstawia anegdoty na temat par &#8211; libidynalne eskapady odtw\u00f3rc\u00f3w Mvett, czyli fikcyjnych postaci.<\/p>\n<p>2) <em>Mvettengubi<\/em> lub <em>Bingubi<\/em>. To niewielki gatunek stosowanyw lirycznych piosenkach, bajkach, opowie\u015bciach historycznych oraz opowie\u015bciach dla dzieci.<\/p>\n<p>3) <em>Mvett Ekang<\/em>, to wa\u017cny gatunek, zwany tak\u017ce <em>Mvettbeyem<\/em> lub Mvett \u201etych, kt\u00f3rzy wiedz\u0105\u201d. <em>Mvett Ekang<\/em> opowiada histori\u0119 dw\u00f3ch lud\u00f3w: nie\u015bmiertelnych Ekang, oraz \u015bmiertelnych Ok\u00fc, kt\u00f3rzy pr\u00f3buj\u0105 zdoby\u0107 tajemnic\u0119 nie\u015bmiertelno\u015bci od Ekang.<\/p>\n<p>Skupimy si\u0119 na tym ostatnim gatunku i zbadamy, czy <em>Mvett Ekang<\/em> jest tradycj\u0105 inicjacyjn\u0105 i religijn\u0105.<\/p>\n<p><strong><em>Mvett Ekang<\/em><\/strong><strong>, epicka bitwa<\/strong><\/p>\n<p>Podstaw\u0105 eposu <em>Mvett Ekang<\/em> jest tragiczna fabu\u0142a, kt\u00f3ra przeciwstawia sobie ludy Ekang i Ok\u00fc. Aby s\u0142uchacze mogli zrozumie\u0107 t\u0119 alegoryczn\u0105 epopej\u0119, wymagana jest od nich pewna wiedza na temat \u015bwi\u0119tego j\u0119zyka i jego kod\u00f3w, poprzez kt\u00f3ry mo\u017cna uzyska\u0107 dost\u0119p do tajemnic Ekang. <em>Mvett Ekang<\/em> dzieli t\u0119 kwesti\u0119 dost\u0119pu z <em>Bibli\u0105<\/em>, <em>Mahabharat\u0105<\/em> oraz <em>Ksi\u0119g\u0105 Nadchodz\u0105cych Dni<\/em>, nazywan\u0105 <em>Egipsk\u0105 Ksi\u0119g\u0105 Umar\u0142ych<\/em>.<\/p>\n<p>Termin Mvett sk\u0142ada si\u0119 z wyra\u017ce\u0144 Ave\u2019e (obudzi\u0107), Avet (wsta\u0107, powsta\u0107) i Mvebe (oddech).<\/p>\n<p>Gr\u00e9goire Biyogo (2004)<a href=\"#_ftn1\" name=\"_ftnref1\" title=\"\">[1]<\/a> m\u00f3wi: \u201e<em>Mvett (\u2026)<\/em> <em>z punktu widzenia tre\u015bci si\u0119ga tego, co jest doskona\u0142e, odrzucaj\u0105c sko\u0144czono\u015b\u0107 i niekompletno\u015b\u0107, jak r\u00f3wnie\u017c wszelkie pierwotne ograniczenia oraz \u015bmier\u0107 (zar\u00f3wno cia\u0142a, jak i ducha). Mvett zaprzecza \u015bmierci. To jest TO, co osi\u0105ga si\u0119 poprzez smutek dorastania, wzrostu, przemiany ilo\u015bciowej i jako\u015bciowej. Jest to impuls ku doskona\u0142o\u015bci, wieczno\u015bci, otwarto\u015bci na Absolut, na Eyo\u2019o. Mvett chce na\u015bladowa\u0107 Eyo\u2019o, Absolut, w inauguracyjnym akcie stworzenia poprzez przed\u0142u\u017cenie tworzenia, w powt\u00f3rzeniu wieczno\u015bci, w dziele sztuki <\/em>\u201d.<\/p>\n<p>Je\u015bli termin <em>Ekang<\/em> w wyra\u017ceniu <em>Mvett Ekang<\/em> oznacza nie\u015bmiertelnych, to jego z\u0142o\u017cone pochodzenie j\u0119zykowe oferuje sie\u0107 znacze\u0144, kt\u00f3rych sens powraca do idei pojedynczej rasy, idea\u0142u, prototypu. <em>Ekanga<\/em> oznacza tak\u017ce most, <em>Nkang<\/em> oznacza korze\u0144, a<em> Ekang<\/em> obraz, pismo. Jednak w eposie termin Ekang oznacza nie\u015bmiertelnych, kt\u00f3rzy przeciwstawiaj\u0105 si\u0119 d\u0105\u017ceniom \u015bmiertelnych Ok\u00fc.<\/p>\n<p>Kim wi\u0119c s\u0105 Ok\u00fc? Poj\u0119cie <em>Ok\u00fc<\/em><em> <\/em>sk\u0142ada si\u0119 z rdzenia <em>K\u00fcou Kui<\/em>, kt\u00f3ry oznacza wychodzenie lub wyj\u015bcie. <em>K\u00fc<\/em> lub <em>Kui<\/em> mo\u017cna r\u00f3wnie\u017c zdefiniowa\u0107 jako <em>Ku<\/em>, co znaczy upada\u0107, lub jako <em>Nkua<\/em> lub <em>Nkwa<\/em> &#8211; ten, kt\u00f3ry upad\u0142.<\/p>\n<p>Powiedzieli\u015bmy wcze\u015bniej, \u017ce <em>Mvett Ekang<\/em> opowiada histori\u0119 \u015bmiertelnego ludu Ok\u00fc (wyj\u015bcie, upad\u0142y), kt\u00f3ry chce pozna\u0107 sekret nie\u015bmiertelno\u015bci, pilnie strze\u017cony przez nie\u015bmiertelnych Ekang. Zadajemy sobie pytanie, sk\u0105d \u015bmiertelni Ok\u00fc \u201ewy\u0142onili si\u0119 lub upadli\u201d, tak \u017ce musieli b\u0142aga\u0107 Ekang o tajemnic\u0119 nie\u015bmiertelno\u015bci. Czy nie s\u0105 tu oczywiste paralele mi\u0119dzy wyra\u017ceniami \u201enosiciel obrazu\u201d, \u201erasa rdzenna\u201d, czy \u201ewolnomularze i budowniczowie\u201d- terminami, kt\u00f3re s\u0105 dobrze znane w gnostyckim chrze\u015bcija\u0144stwie?<\/p>\n<p>Jeszcze bardziej anegdotyczna jest posta\u0107 Mebegue Me Nkwa, kt\u00f3ry jest prekursorem Mvett.<\/p>\n<p><em>Mebegue <\/em>dos\u0142ownie oznacza \u201enios\u0119\u201d lub fakt niesienia, lub \u201eten, kt\u00f3ry niesie\u201d. Por\u00f3wnuj\u0105c Ekang i Ok\u00fc zauwa\u017camy ide\u0119 dualno\u015bci w sensie ontologicznym. Innymi s\u0142owy, walka mi\u0119dzy Ekang i Ok\u00fc nast\u0119puje na polu bitwy, kt\u00f3re jest \u201eprzenoszone lub niesione\u201d przez pewnego <em>Mebegue<\/em>. Konfrontacja Ekang i Ok\u00fc nie tylko prowadzi do idei dw\u00f3ch antagonistycznych p\u00f3l, ale r\u00f3wnie\u017c do idei cz\u0142owieka &#8211; <em>Ekang<\/em> &#8211; <em>Mebegue <\/em>&#8211; <em>Me<\/em> &#8211; <em>Nkwa<\/em>, kt\u00f3ry niesie w swej piersi dwie diametralnie przeciwne natury \u2013 idei mikrokosmosu, w kt\u00f3rym nie\u015bmiertelny i \u015bmiertelny spotykaj\u0105 si\u0119.<\/p>\n<p>Je\u015bli naszym celem jest przedstawienie Mvett jako drogi, jako wiedzy, jako gnozy, to wa\u017cne jest, aby rozszerzy\u0107 pole analizy. Mvett zosta\u0142a po raz pierwszy objawiona ludowi Beti, obejmuj\u0105cemu grupy j\u0119zykowe Fang, Ntumu i Bulu, kt\u00f3re obecnie zamieszkuj\u0105 ca\u0142\u0105 Afryk\u0119 \u015arodkow\u0105. Dlatego tak wa\u017cne jest, aby my\u015ble\u0107 o Mvett jako o cz\u0119\u015bci kultur Beti oraz aby zintegrowa\u0107 j\u0105 z cyklami migracyjnymi w ich nast\u0119puj\u0105cych fazach:<\/p>\n<p>Amata (migracja)<\/p>\n<p>Odjambogha (drzewo lub przeszkoda)<\/p>\n<p>Koma OYONO Ada Ngono\u2019a czyli objawienie Mvett.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Nast\u0119pny artyku\u0142 na temat Mvett b\u0119dzie dotyczy\u0142 Genezis wed\u0142ug Mvett, czyli misterium OYONO ADA NGONO\u2019A, postaci, poprzez kt\u00f3r\u0105 Mvett zosta\u0142a objawiona ludowi Beti.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<hr \/>\n<p><a href=\"https:\/\/logon.media\/logon_article\/traditions-africaines-et-syncretisme-religieux-introduction-au-mvett\/?lang=fr#_ftnref1\" name=\"_ftn1\" title=\"\">[1]<\/a> Biyogo Gr\u00e9goire, <em>Encyclop<\/em><em>\u00e9<\/em><em>die Du Mvett<\/em>, Pary\u017c, Ed Menaibuc, 2004, s. 124.<\/p>\n","protected":false},"author":922,"featured_media":2806,"template":"","meta":{"_acf_changed":false},"tags":[],"category_":[110081],"tags_english_":[],"class_list":["post-88950","logon_article","type-logon_article","status-publish","has-post-thumbnail","hentry","category_-livingpast-pl"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/logon.media\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/logon_article\/88950","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/logon.media\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/logon_article"}],"about":[{"href":"https:\/\/logon.media\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/logon_article"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/logon.media\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/922"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/logon.media\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2806"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/logon.media\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=88950"}],"wp:term":[{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/logon.media\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=88950"},{"taxonomy":"category_","embeddable":true,"href":"https:\/\/logon.media\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/category_?post=88950"},{"taxonomy":"tags_english_","embeddable":true,"href":"https:\/\/logon.media\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags_english_?post=88950"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}