\u017bycie m\u0142odego Panikkara polega\u0142o na ci\u0105g\u0142ych studiach i gromadzeniu dyplom\u00f3w z dziedziny filozofii, nauki i teologii, kt\u00f3re zapewni\u0142y mu prac\u0119 niezale\u017cnego nauczyciela i wyk\u0142adowcy na wielu uniwersytetach Europy i Stan\u00f3w Zjednoczonych. By\u0142 ju\u017c katolickim ksi\u0119dzem, gdy w wieku 36 lat przeni\u00f3s\u0142 si\u0119 do Varanasi w Indiach, aby pog\u0142\u0119bia\u0107 sw\u0105 wiedz\u0119 dotycz\u0105c\u0105 indyjskich tradycji filozoficznych. Pozosta\u0142a cz\u0119\u015b\u0107 \u017cycia up\u0142yn\u0119\u0142a mu na podr\u00f3\u017cach pomi\u0119dzy Indiami, Kaliforni\u0105 i Traverett – g\u00f3rsk\u0105 wiosk\u0105, po\u0142o\u017con\u0105 u podn\u00f3\u017ca Pirenej\u00f3w, kt\u00f3ra okaza\u0142a si\u0119 by\u0107 ostatni\u0105 stacj\u0105 jego pielgrzymki, pe\u0142nej ci\u0105g\u0142ych studi\u00f3w i medytacji.<\/p>\n
„Dia-logiczny” dialog <\/strong><\/p>\n „Dialog to \u017cycie. Je\u015bli dialog si\u0119 ko\u0144czy, wszystko si\u0119 ko\u0144czy<\/em>” (R. Panikkar, Pok\u00f3j i kulturowe rozbrojenie<\/em>)<\/p>\n R\u00f3\u017cnorodne ludzkie ruchy, przep\u0142yw towar\u00f3w, wszelkiego rodzaju handel, materialny i niematerialny (np. informacj\u0105), odmienne style \u017cycia, zmuszone do wsp\u00f3\u0142istnienia w obecnych czasach globalizacji; wszystko to, na poziomie relacji mi\u0119dzyludzkich, nie koresponduje z harmoni\u0105 r\u00f3\u017cnorodno\u015bci, kt\u00f3ra mo\u017ce si\u0119 rozwin\u0105\u0107 dzi\u0119ki sztuce dialogu.<\/p>\n Zbyt cz\u0119sto tak\u017ce widzimy…”steryln\u0105 pl\u0105tanin\u0119 monolog\u00f3w” (La Mistica en el Siglo XXI<\/em>, \u2013 Mistycy XXI wieku \u2013 Madryd 2002).<\/p>\n Wed\u0142ug Panikkara, kluczem, kt\u00f3ry sprawia, \u017ce relacje mi\u0119dzy lud\u017ami s\u0105 \u017cywe jest „dia-logiczny” dialog. Na czym on polega?<\/p>\n Obserwuj\u0105c w \u017cyciu codziennym tzw. dialogi, widzimy jedynie pe\u0142n\u0105 rywalizacji dialektyk\u0119, zwalczaj\u0105ce si\u0119 opinie – fakt, kt\u00f3ry stwarza pewn\u0105 iluzj\u0119 mnogo\u015bci.<\/p>\n Ta iluzja trwa nieprzerwanie i jest cz\u0119sto bardzo zwodnicza. Aby przetransformowa\u0107 dialog w rzeczywist\u0105 relacj\u0119, wykraczaj\u0105c\u0105 poza ograniczenia w\u0142asnych, przyj\u0119tych z g\u00f3ry za\u0142o\u017ce\u0144, nale\u017cy przekroczy\u0107 dialektyk\u0119 i pobudzi\u0107 kreatywno\u015b\u0107 – psychicznie aktywn\u0105 przestrze\u0144, w kt\u00f3rej mo\u017ce si\u0119 toczy\u0107 dialog.<\/p>\n Co si\u0119 dzieje w tej przestrzeni?<\/p>\n Pojawia si\u0119 „trzecia droga”, kt\u00f3ra godzi dwie poprzednie, bez uciekania si\u0119 do brutalnej anihilacji kt\u00f3rej\u015b z nich.<\/p>\n Za zas\u0142on\u0105 formy, odkrywamy logos, mit, histori\u0119, kt\u00f3ra le\u017cy u podstaw rozmowy, histori\u0119, w kt\u00f3r\u0105 ten, kto m\u00f3wi, naprawd\u0119 wierzy.<\/p>\n I tak oto wy\u0142aniaj\u0105 si\u0119 zas\u0142ony utkane z przekona\u0144 i symboli, kt\u00f3re le\u017c\u0105 u podstaw wierze\u0144 – ale tak\u017ce i uprzedze\u0144.<\/p>\n W tym momencie rezygnujemy z konfrontacji, a tym, co pozostaje, jest wiedza o samym sobie, postrzegaj\u0105cym \u015bwiat oczami drugiego cz\u0142owieka.<\/p>\n Proces ten wymaga zaufania: nie tego formalnego lub b\u0119d\u0105cego odmian\u0105 poprawno\u015bci politycznej, ale autentycznego zawierzenia. Na poziomie filozoficznym przekroczone zostaj\u0105 zar\u00f3wno dualistyczne jak i absolutne wizje, tak aby osi\u0105gn\u0105\u0107 ca\u0142o\u015b\u0107 (holizm), w kt\u00f3rej procesy, zale\u017cno\u015bci i formy s\u0105 czystym \u017cyciem; ca\u0142o\u015bci\u0105, nie b\u0119d\u0105c\u0105 sum\u0105 poszczeg\u00f3lnych cz\u0119\u015bci.<\/p>\n Na poziomie \u017cycia spo\u0142ecznego, pocz\u0105wszy od plac\u00f3wek edukacji szkolnej, na tych kszta\u0142c\u0105cych umiej\u0119tno\u015b\u0107 s\u0142uchania sko\u0144czywszy, \u0142atwo zrozumie\u0107, jak du\u017ce znaczenie ma ten proces dla dialogu.<\/p>\n Kosmoteandryczna wizja<\/strong><\/p>\n „To, co boskie, ludzkie i ziemskie – jakkolwiek to nazwiemy- to trzy niezmienne wymiary konstytuuj\u0105ce rzeczywisto\u015b\u0107” (R. Panikkar, La realt\u00e0 cosmoteandrica<\/em> <\/em>– Kosmoteandryczna rzeczywisto\u015b\u0107). Pannikar pos\u0142uguje si\u0119 grek\u0105, aby m\u00f3wi\u0107 o \u015bwiecie, stw\u00f3rcy i stworzeniu- trzech stanach bytu, dla kt\u00f3rych na przestrzeni dziej\u00f3w wymy\u015blono niesko\u0144czon\u0105 ilo\u015b\u0107 nazw. Nie chcemy tu oczywi\u015bcie dokonywa\u0107 kolejnych wyodr\u0119bnie\u0144, lecz pozna\u0107 jego wizj\u0119 tych trzech aspekt\u00f3w w ich nieustaj\u0105cej, dynamicznej interakcji, w kt\u00f3rej \u017caden z aspekt\u00f3w nie zostaje nigdy przez inny unicestwiony, czy oddzielony. „\u015awi\u0119ta \u015bwiecko\u015b\u0107”, jak to nazywa. Wizja ta jest do\u015b\u0107 niewygodna, zar\u00f3wno dla zwolennik\u00f3w dominacji, jak i zubo\u017cenia sumienia (mo\u017ce zar\u00f3wno dla ludzi religijnych jak i ateist\u00f3w?).<\/p>\n Takie kosmoteandryczne przeb\u0142yski my\u015bli odkrywa Pannikar podczas studiowania tekst\u00f3w wedyjskich. Podobna tradycja jednak istnieje r\u00f3wnie\u017c na Zachodzie; pomy\u015blmy chocia\u017cby o wielowymiarowych koncepcjach tradycji hermetycznej, zanim pojawi\u0142y si\u0119 rezonuj\u0105ce z nimi renesansowe pisma Pico della Mirandolli, dotycz\u0105ce kr\u0119gu mo\u017cliwych zale\u017cno\u015bci pomi\u0119dzy cz\u0142owiekiem, kosmosem i duchem.<\/p>\n Chrystofania<\/strong><\/p>\n „Prawdziwa natura Chrystusa nie ma nic wsp\u00f3lnego z to\u017csamo\u015bci\u0105, kt\u00f3r\u0105 mu przypisali\u015bmy<\/em>„, te s\u0142owa Pannikara, kt\u00f3ry obroni\u0142 dyplom z teologii, wysnuwaj\u0105c tez\u0119, \u017ce Chrystus zosta\u0142 b\u0142\u0119dnie odczytany przez hinduizm, czerpi\u0105 z jego w\u0142asnego \u017cycia i tworz\u0105 okazj\u0119 do por\u00f3wna\u0144 z jednym z chrze\u015bcija\u0144skich tekst\u00f3w z pierwszych wiek\u00f3w naszej ery, szcz\u0119\u015bliwie odnalezionych na egipskiej pustyni w 1945 r., znanych jako Biblioteka Nag Hamadi:<\/p>\n „S\u0142owo tego nie wyrazi, oko tego nie ujrzy, cia\u0142o nie dotknie, z powodu jego nieosi\u0105galnej pot\u0119gi, niesko\u0144czonej g\u0142\u0119bi, wysoko\u015bci przekraczaj\u0105cej jak\u0105kolwiek miar\u0119 i niewyobra\u017calnej szeroko\u015bci<\/em>\u201d (Traktat Trzystronny, 54, vv. 13 ss.). W ten spos\u00f3b m\u00f3wi, lub stara si\u0119 nie m\u00f3wi\u0107 o najbardziej wewn\u0119trznym \u017ar\u00f3dle, b\u0119d\u0105cym Alf\u0105 i Omeg\u0105. Z w\u0142a\u015bciw\u0105 sobie g\u0142\u0119bok\u0105 wnikliwo\u015bci\u0105, zawiera Pannikar w swej przemowie dotycz\u0105cej Chrystusa, zar\u00f3wno aspekt historyczny jak i kosmiczny.<\/p>\n „… Pe\u0142nia ludzko\u015bci, pe\u0142nia bosko\u015bci, pe\u0142nia cielesno\u015bci i materii. Chrystus jest symbolem tego, co w pewnym j\u0119zyku nazywamy absolutem: jest symbolem rzeczywisto\u015bci<\/em>” (R. Panikkar, Ecosofia: la nuova saggezza<\/em> \u2013 <\/em>Ekozofia: Nowa wiedza).<\/em><\/p>\n Realizacj\u0105 takich refleksji, kt\u00f3re Pannikar kieruje bezpo\u015brednio do chrze\u015bcijan trzeciego tysi\u0105clecia, jest „Chrystofania” (znowu greckie s\u0142owo): Misterium inkarnacji i przebudzenia obecno\u015bci Boga w cz\u0142owieku.<\/p>\n Pozwoli\u0107 \u017cy\u0107 Temu Innemu<\/strong><\/p>\n Spotkanie „dialogowe” post\u0119puje na g\u0142\u0119bokim, nieznanym dot\u0105d poziomie – poziomie „niewiedzy”, kt\u00f3ry jednak akceptuje wszystko, co tylko pojawi si\u0119 w polu uwagi. Na tym polega strategia kulturowego rozbrojenia, jak j\u0105 nazywa Pannikar, \u015bcie\u017cka, stanowi\u0105ca istot\u0119 pokoju. Metoda ta sk\u0142ada si\u0119 z trzech cz\u0119\u015bci.<\/p>\n Za\u0142o\u017cenia konkretnej wizji \u015bwiata (np. chrze\u015bcija\u0144skiej) musz\u0105 zosta\u0107 wyra\u017anie sformu\u0142owane, jednak bez uznawania ich za pewnik. Nast\u0119pnie musz\u0105 zosta\u0107 umiejscowione w czasie i przestrzeni, nie po to, by usprawiedliwia\u0107 b\u0142\u0119dy i straszne rzeczy dokonane w przesz\u0142o\u015bci, lub o nich zapomnie\u0107, lecz po to, by odkry\u0107, co stanowi przeszkod\u0119 w naszym dialogu i naszej gotowo\u015bci do przyjmowania i dzielenia si\u0119. Tym czym\u015b jest warstwa strachu, kt\u00f3ry dotkn\u0105\u0142 zachodnie spo\u0142ecze\u0144stwo, d\u0142awi\u0105c pierwotn\u0105 potrzeb\u0119 zrozumienia Tego Innego, zrozumienia Natury i otwarcia si\u0119 na poznanie samego siebie.<\/p>\n „Transformacja, o kt\u00f3rej m\u00f3wimy, nie jest indywidualnym procesem: musimy tu odr\u00f3\u017cni\u0107 izolacj\u0119 od samotno\u015bci. Izolacja jest d\u0142awi\u0105ca, zab\u00f3jcza, egoistyczna, – samotno\u015b\u0107 natomiast, tworzy przestrze\u0144 dla wolno\u015bci – pozostaj\u0105c sob\u0105, mog\u0119 dzieli\u0107 si\u0119 z innymi cz\u0119\u015bci\u0105, kt\u00f3rej im brakuje, a kt\u00f3ra tak naprawd\u0119 jest mn\u0105 – i odwrotnie (…) Musz\u0119 szuka\u0107 towarzyszy, zgromadze\u0144, ruch\u00f3w, grup spo\u0142ecznych, <polis>, ko\u015bcio\u0142\u00f3w, partyzant\u00f3w – wszelkiego rodzaju spo\u0142eczno\u015bci- mniejszych i wi\u0119kszych (…) To jest to, co oczyszcza! Gdy tylko bowiem zamykam si\u0119 w jakiej\u015b grupie, j\u0119zyk ulega degeneracji. Osoba z zewn\u0105trz, kt\u00f3ra si\u0119 przys\u0142uchuje, us\u0142yszy nagle pod swoim adresem okrzyk: „Niewierny!” Pow\u00f3d jest prosty: zawsze rozmawiali\u015bmy jedynie w swoim w\u0142asnym kr\u0119gu (…) W ten spos\u00f3b rodz\u0105 si\u0119 kultury, kt\u00f3re wkraczaj\u0105 na wojenn\u0105 \u015bcie\u017ck\u0119, a kt\u00f3re wszyscy tak bardzo dobrze znamy<\/em>„(R. Panikkar, Ecosofia: la nuova saggezza<\/em> \u2013 <\/em>Ekozofia: Nowa wiedza).<\/em><\/p>\n","protected":false},"author":919,"featured_media":2494,"template":"","meta":{"_acf_changed":false},"tags":[],"category_":[110107],"tags_english_":[],"class_list":["post-88731","logon_article","type-logon_article","status-publish","has-post-thumbnail","hentry","category_-spiritsoul-pl"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/logon.media\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/logon_article\/88731","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/logon.media\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/logon_article"}],"about":[{"href":"https:\/\/logon.media\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/logon_article"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/logon.media\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/919"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/logon.media\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2494"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/logon.media\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=88731"}],"wp:term":[{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/logon.media\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=88731"},{"taxonomy":"category_","embeddable":true,"href":"https:\/\/logon.media\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/category_?post=88731"},{"taxonomy":"tags_english_","embeddable":true,"href":"https:\/\/logon.media\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags_english_?post=88731"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}