{"id":88580,"date":"2017-11-10T22:21:58","date_gmt":"2017-11-10T22:21:58","guid":{"rendered":"https:\/\/logon.media\/logon_article\/o-godnosci-czlowieka-wedlug-pico-della-mirandola-lub-wezwanie-do-nowego-czlowieczenstwa\/"},"modified":"2017-11-10T22:21:58","modified_gmt":"2017-11-10T22:21:58","slug":"o-godnosci-czlowieka-wedlug-pico-della-mirandola-lub-wezwanie-do-nowego-czlowieczenstwa","status":"publish","type":"logon_article","link":"https:\/\/logon.media\/pl\/logon_article\/o-godnosci-czlowieka-wedlug-pico-della-mirandola-lub-wezwanie-do-nowego-czlowieczenstwa\/","title":{"rendered":"O godno\u015bci cz\u0142owieka wed\u0142ug Pico della Mirandola lub wezwanie do nowego cz\u0142owiecze\u0144stwa"},"content":{"rendered":"<h3>Godno\u015b\u0107 cz\u0142owieka i prawa cz\u0142owieka \u2013 kim jest istota ludzka?<\/h3>\n<p>Debata dotycz\u0105ca podstawowych praw cz\u0142owieka i natury godno\u015bci cz\u0142owieka wci\u0105\u017c stanowi wa\u017cny temat wsp\u00f3\u0142czesnego publicznego dyskursu. Czy koncepcja praw cz\u0142owieka jest zakorzeniona w rzeczywisto\u015bci, czy mo\u017ce jest tylko wygodn\u0105 fikcj\u0105 i podobnie jak ca\u0142a matryca systemu prawnego mog\u0142aby by\u0107 postrzegana jako \u201ezwyk\u0142y\u201d ludzki wynalazek?<\/p>\n<p>Czy prawa cz\u0142owieka s\u0105 jedynie ideologicznym konstruktem, \u201cpi\u0119knym k\u0142amstwem\u201d, kt\u00f3re jest jednak fundamentalnie poza wszelk\u0105 mo\u017cliwo\u015bci\u0105 zadowalaj\u0105cej realizacji, czy mo\u017ce prawa cz\u0142owieka s\u0105 w pewnym sensie \u201erealne\u201d, bo przecie\u017c c\u00f3\u017c mog\u0142oby by\u0107 bardziej naturalnego ni\u017c podstawowe prawa realnych istot ludzkich?<\/p>\n<p>Debata dotyczy r\u00f3wnie\u017c pyta\u0144 takich jak, czy korzystne jest chroni\u0107 godno\u015b\u0107 wszystkich istot ludzkich we wszystkich okoliczno\u015bciach w \u201eabsolutnym\u201d sensie \u2013 kt\u00f3ra to absolutna koncepcja implikuje, \u017ce godno\u015b\u0107 cz\u0142owieka postrzegana jest jako najwy\u017csza warto\u015b\u0107, kt\u00f3r\u0105 nale\u017cy stawia\u0107 ponad wszelkimi innymi warto\u015bciami i korzy\u015bciami \u2013 czy mo\u017ce przyj\u0105\u0107 relatywn\u0105 koncepcj\u0119 godno\u015bci cz\u0142owieka, wed\u0142ug kt\u00f3rej godno\u015b\u0107 cz\u0142owieka jest \u201er\u00f3wnym\u201d cz\u0142onkiem grupy innych por\u00f3wnywalnych warto\u015bci. W ten spos\u00f3b inne warto\u015bci mog\u0142yby potencjalnie mie\u0107 pierwsze\u0144stwo przed godno\u015bci\u0105 jednostki, zmniejszaj\u0105c jej ochron\u0119, a nawet ca\u0142kiem j\u0105 likwiduj\u0105c, gdyby takie dzia\u0142anie by\u0142o usprawiedliwione racjonalnym dyskursem.<\/p>\n<p>Pa\u0144stwa i rz\u0105dy r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 w swoim rozumieniu godno\u015bci cz\u0142owieka, ale internacjonalizacja spraw cz\u0142owieka nie pozwala na utrzymanie tego status quo.<\/p>\n<p>Nic dziwnego, \u017ce temat godno\u015bci cz\u0142owieka zdoby\u0142 znacz\u0105c\u0105 pozycj\u0119 po II wojnie \u015bwiatowej i \u017ce to Niemcy ustanowi\u0142y absolutn\u0105 koncepcj\u0119 godno\u015bci cz\u0142owieka jako jedn\u0105 z podstawowych zasad swojej konstytucji. We wsp\u00f3\u0142czesnych Niemczech godno\u015b\u0107 cz\u0142owieka postrzegana jest jako nieodwo\u0142alne \u201esuper-prawo\u201d, wywodz\u0105ce si\u0119 z natury istoty ludzkiej i po\u0142\u0105czone z centralnym statusem cz\u0142owieka w (ka\u017cdym) systemie prawnym.<\/p>\n<p>W dzisiejszych czasach koncepcja ta staje si\u0119 podej\u015bciem mniejszo\u015bciowym, kt\u00f3re musi stawi\u0107 czo\u0142a wielu kontrowersjom i napa\u015bciom, jako \u017ce wsp\u00f3\u0142czesny cz\u0142owiek od dawna \u017cyje w stanie pozornego pokoju. Nie ma czego\u015b takiego jak stabilna prawna i filozoficzna opinia w tej kwestii. Odwa\u017camy si\u0119 jednak zauwa\u017cy\u0107, \u017ce za tym dyskursem kryje si\u0119 wa\u017cna sprawa filozoficzna, mianowicie pytanie: &#8222;Kim jest cz\u0142owiek?&#8221;.<\/p>\n<p>Mogliby\u015bmy r\u00f3wnie\u017c postawi\u0107 to pytanie bardziej aktualnie: &#8222;Kim jest wsp\u00f3\u0142czesny cz\u0142owiek?&#8221;<\/p>\n<p>Mo\u017cemy konceptualizowa\u0107 wsp\u00f3\u0142czesnego cz\u0142owieka jako kultywowan\u0105, subteln\u0105 istot\u0119, kochaj\u0105c\u0105 istot\u0119, obowi\u0105zkowego obywatela, obdarzonego du\u017c\u0105 wiedz\u0105 i posiadaj\u0105cego mn\u00f3stwo umiej\u0119tno\u015bci i zdolno\u015bci do wp\u0142ywania na otaczaj\u0105cy \u015bwiat.<\/p>\n<p>Ale czy to wszystko? Czy ta kultura jest taka sama jak natura ludzka, czy te\u017c jest jedynie zestalon\u0105 &#8222;skorup\u0105&#8221; pokrywaj\u0105c\u0105 i, tak, ukrywaj\u0105c\u0105 natur\u0119 istoty ludzkiej, nie posiadaj\u0105c\u0105 rzeczywistej mocy do zmiany samej natury cz\u0142owieka?<\/p>\n<p>S\u0105 tacy, kt\u00f3rzy przejrzeli zewn\u0119trzne warstwy kultury. Wielu wsp\u00f3\u0142czesnych ludzi mo\u017ce do\u015bwiadcza\u0107 w swoim osobistym \u017cyciu dotkliwej niewoli tych samych starych pragnie\u0144 i po\u017c\u0105da\u0144. Istota ludzka wci\u0105\u017c jest niewolnic\u0105 takich instynkt\u00f3w jak instynkt przetrwania, posiadania rzeczy, w\u0142adzy i wp\u0142yw\u00f3w, oraz pop\u0119d seksualny, by wymieni\u0107 tylko kilka.<\/p>\n<p>\u015awiadomo\u015b\u0107 wsp\u00f3\u0142czesnego m\u0119\u017cczyzny lub kobiety poszerza si\u0119 o do\u015bwiadczenia z komunikacj\u0105 i sieciami spo\u0142ecznymi, a nerwy s\u0105 pod ci\u0105g\u0142ym napi\u0119ciem, rozci\u0105gni\u0119te jak guma przez stresy i presje wsp\u00f3\u0142czesnego, szybkiego rytmu \u017cycia.<\/p>\n<p>Czy zatem wsp\u00f3\u0142czesny cz\u0142owiek jest raczej ot\u0119pia\u0142ym i b\u0119d\u0105cym pod wp\u0142ywem z\u0142udze\u0144 s\u0142abeuszem ni\u017c prawdziwie &#8222;czuj\u0105c\u0105&#8221; istot\u0105? Gdzie znikn\u0119\u0142y g\u0142\u0119bia i spe\u0142nienie? Czy\u017c nie jest on zwyk\u0142ym zwierz\u0119ciem nap\u0119dzanym do maksimum, na si\u0142\u0119 kultywowanym przez najd\u0142u\u017csze okresy wci\u0105\u017c powtarzaj\u0105cego si\u0119 warunkowania, i ot\u0119pia\u0142ym przez do\u015bwiadczenia?<\/p>\n<p>Co sprawia, \u017ce cz\u0142owiek jest &#8230; cz\u0142owiekiem? Co sprawia, \u017ce r\u00f3\u017cni si\u0119 on od zwierz\u0119cia? I czy wsp\u00f3\u0142czesny cz\u0142owiek mo\u017ce zosta\u0107 &#8222;ucz\u0142owieczony&#8221;?<\/p>\n<p>W jaki spos\u00f3b cz\u0142owiek mo\u017ce sta\u0107 si\u0119 &#8222;prawdziw\u0105&#8221; istot\u0105 ludzk\u0105?<\/p>\n<p>W swej g\u0142\u0119bi pytania te wychodz\u0105 nawet poza poziom egzystencjalny, poniewa\u017c dotycz\u0105 one tego, co wykracza poza tymczasowe ludzkie \u017cycie. Rzeczywi\u015bcie, \u017cycie ludzkie mo\u017ce czasami by\u0107 postrzegane jako przemijaj\u0105ce i bez wyra\u017anego znaczenia, ale \u015bredniowieczni i renesansowi my\u015bliciele, jak na przyk\u0142ad Giovanni Pico della Mirandola, znany r\u00f3wnie\u017c jako Princeps Concordiae, kt\u00f3ry jasno stawia\u0142 te pytania, doszli do ca\u0142kowicie przeciwnych wniosk\u00f3w!<\/p>\n<h3>Mowa o godno\u015bci cz\u0142owieka napisana przez Pico<\/h3>\n<p>Giovanni Pico della Mirandola urodzi\u0142 si\u0119 24 lutego 1463 r. w Mirandoli, w p\u00f3\u0142nocnej Italii, a zmar\u0142 w wieku 31 lat w dniu 17 listopada 1494 r. Swoj\u0105 Mow\u0119 o godno\u015bci cz\u0142owieka (Oratio de Dignitate Hominis) napisa\u0142 w wieku lat 24. Jego Mowa by\u0142a wst\u0119pem do 900 Tez (Conclusiones), kt\u00f3re sformu\u0142owa\u0142 jako podsumowanie ca\u0142ej filozofii i teologii, i kt\u00f3re opublikowa\u0142 w grudniu, planuj\u0105c zorganizowanie publicznego dyskursu w Rzymie. 13 z nich zosta\u0142o p\u00f3\u017aniej pot\u0119pionych przez papie\u017ca jako herezja (pod zarzutem \u201emagii\u201d i \u201ekaba\u0142y\u201d).<\/p>\n<p>Pico wprowadza now\u0105 antropologi\u0119 w por\u00f3wnaniu do swoich poprzednik\u00f3w i wsp\u00f3\u0142czesnych (tj Marsilio Ficina). Pico k\u0142adzie nacisk na swobod\u0119 ludzkiego dzia\u0142ania do tego stopnia, \u017ce cz\u0142owiek wed\u0142ug niego tworzy samego siebie i decyduje o swoim miejscu w hierarchii stworzenia. Zatem je\u015bli cz\u0142owiek \u017cyje wed\u0142ug pop\u0119d\u00f3w i zmys\u0142\u00f3w, to prowadzi \u017cycie zwierz\u0119ce, niegodne by\u0107 nazwane ludzkim. Dlatego godno\u015b\u0107 nie odnosi si\u0119 do ca\u0142ej ludzko\u015bci, poniewa\u017c wielu ludzi pozostaje w upokarzaj\u0105cym stanie zwierz\u0119cym. Przeciwnie, godno\u015b\u0107 wi\u0105\u017ce si\u0119 z rozwini\u0119tym stanem cz\u0142owiecze\u0144stwa jako potencja\u0142, ziarno, wyzwanie.<\/p>\n<p>Renesansowa koncepcja Pico nie pasuje do wsp\u00f3\u0142czesnego dyskursu o prawach cz\u0142owieka i ludzkiej godno\u015bci, poniewa\u017c Pico rozwa\u017ca godno\u015b\u0107 prototypu cz\u0142owieka, \u201eAdama\u201d, stworzonego archetypu. Podobnie jak Jan Amos Kome\u0144ski zrobi\u0142 to po nim, Pico zdecydowanie rozr\u00f3\u017cnia dzie\u0142a ziemskie, niebieskie i najwy\u017csze (<em>ultramundanum<\/em>) &#8211; co Comenius nazywa\u0142 fizyk\u0105, metafizyk\u0105 i hiperfizyk\u0105.<\/p>\n<p>Pozw\u00f3lmy teraz, aby Pico sam przem\u00f3wi\u0142 do nas. Rozpoczyna on swoj\u0105 Mow\u0119 tymi s\u0142owami:<\/p>\n<blockquote>\n<p><em>&#8230; co na tej scenie \u015bwiata jest najbardziej godne podziwu i zachwycenia &#8230; nie ma nic bardziej cudownego od cz\u0142owieka! Wielkim cudem&#8230; jest cz\u0142owiek! <\/em><em>Kiedy jednak zacz\u0105\u0142em zastanawia\u0107 si\u0119 nad powodem tych opinii, wszystkie te podawane powody wspania\u0142o\u015bci ludzkiej natury nie przekona\u0142y mnie: \u017ce cz\u0142owiek jest po\u015brednikiem mi\u0119dzy stworzeniami, \u017ce jest blisko bog\u00f3w, panem nad ca\u0142ym ni\u017cszym stworzeniem, posiadaj\u0105cym przenikliwo\u015b\u0107 zmys\u0142\u00f3w, dociekliwo\u015b\u0107 rozumu, b\u0142yskotliwo\u015b\u0107 inteligencji, \u017ce jest t\u0142umaczem natury, punktem w\u0119z\u0142owym mi\u0119dzy wieczno\u015bci\u0105 a czasem&#8230; intymn\u0105 wi\u0119zi\u0105 lub weseln\u0105 pie\u015bni\u0105 \u015bwiata, niewiele ni\u017cszym od anio\u0142\u00f3w&#8230; przyznaj\u0119, \u017ce s\u0105 to wspania\u0142e powody, lecz nie wydaje mi si\u0119, by wnika\u0142y w sam\u0105 istot\u0119 rzeczy, to znaczy, \u017ceby by\u0142y powodami, kt\u00f3re naprawd\u0119 wzbudzaj\u0105 podziw&#8230;<\/em><\/p>\n<p><em>Po d\u0142ugim rozmy\u015blaniu, zrozumia\u0142em dlaczego cz\u0142owiek jest najszcz\u0119\u015bliwszym ze wszystkich stworze\u0144, a co za tym idzie, zas\u0142uguje na najwy\u017cszy podziw i swoj\u0105 pozycj\u0119 w \u0142a\u0144cuchu bytu, kt\u00f3rej zazdroszcz\u0105 mu nie tylko zwierz\u0119ta, ale nawet gwiazdy i duchowe natury poza tym \u015bwiatem i ponad nim.<\/em><\/p>\n<\/blockquote>\n<p>Pico uwa\u017ca nast\u0119puj\u0105ce za g\u0142\u00f3wne przyczyny cudowno\u015bci statusu ludzko\u015bci:<\/p>\n<blockquote>\n<p><em>B\u00f3g Ojciec, Najwy\u017cszy Architekt Wszech\u015bwiata, zbudowa\u0142 ten dom, ten wszech\u015bwiat, kt\u00f3ry widzimy dooko\u0142a nas, czcigodn\u0105 \u015bwi\u0105tyni\u0119 bosko\u015bci, zgodnie z wznios\u0142ymi prawami jego niewys\u0142owionego Umys\u0142u.<\/em><\/p>\n<\/blockquote>\n<p>Ten architekt zape\u0142ni\u0142 ka\u017cdy poziom tego domu swymi stworzeniami. I w ko\u0144cu pomy\u015bla\u0142 o cz\u0142owieku.<\/p>\n<blockquote>\n<p><em>Ale nie mia\u0142 \u017cadnego archetypu, na wz\u00f3r kt\u00f3rego m\u00f3g\u0142by ukszta\u0142towa\u0107 nowe dziecko&#8230; ani nie by\u0142o miejsca we wszech\u015bwiecie, z kt\u00f3rego ca\u0142e stworzenie mog\u0142oby by\u0107 obserwowane. Wszystko by\u0142o udoskonalone, wszystkie rzeczy stworzone znajdowa\u0142y si\u0119 na w\u0142a\u015bciwym miejscu&#8230;<\/em><\/p>\n<p><em>Wtedy Najwy\u017cszy nakaza\u0142, aby stworzenie, kt\u00f3re nie otrzyma nic w\u0142a\u015bciwego dla siebie, b\u0119dzie mia\u0142o wsp\u00f3lnie z innymi stworzeniami to wszystko, co ka\u017cde z nich dosta\u0142o z osobna.<\/em><\/p>\n<p><em>Uczyni\u0142 z cz\u0142owieka stworzenie o nieokre\u015blonej naturze i umie\u015bciwszy go w \u015brodku \u015bwiata, rzek\u0142 do niego: \u201eNie dajemy ci, Adamie, sta\u0142ej siedziby&#8230; w jakim miejscu zapragniesz \u017cy\u0107, takie b\u0119dziesz mia\u0142 i posiada\u0142&#8230; mo\u017cesz sam wybra\u0107 granice swojej<\/em> <em>natury. Umie\u015bcili\u015bmy ci\u0119 w centrum \u015bwiata, aby\u015b &#8230; maj\u0105c wolny wyb\u00f3r i godno\u015b\u0107, ukszta\u0142towa\u0142 siebie w dowoln\u0105 form\u0119. Otrzymujesz moc degradowania si\u0119 w ni\u017csze formy \u017cycia, w zwierz\u0119ta, i dana jest ci moc, zawarta w twoim intelekcie i rozs\u0105dku, odradzania si\u0119 w wy\u017cszych formach, boskich<\/em>.<\/p>\n<\/blockquote>\n<p>Pico w ten spos\u00f3b konkluduje swoje rozwa\u017cania:<\/p>\n<blockquote>\n<p><em>Cz\u0142owiekowi dane jest by\u0107, czym zechce!&#8230; rodz\u0105cemu si\u0119 cz\u0142owiekowi Ojciec da\u0142 nasiona wszelkiego rodzaju i wszelkie mo\u017cliwo\u015bci \u017cycia. Jakie nasiona cz\u0142owiek zasieje i b\u0119dzie uprawia\u0142, takie wzrosn\u0105 i dadz\u0105 mu sw\u00f3j owoc.<\/em><\/p>\n<p><em>Je\u015bli b\u0119d\u0105 to nasiona wegetatywne, b\u0119dzie on jak ro\u015blina. Je\u015bli b\u0119d\u0105 sensytywne, b\u0119dzie jak zwierz\u0119. Je\u015bli intelektualne, stanie si\u0119 anio\u0142em i synem Boga. A je\u015bli, niezadowolony z \u017cadnej rzeczy stworzonej, usunie si\u0119 ku centrum swojej jedno\u015bci, swej duszy duchowej, zjednoczony z Bogiem, samotny w ciemno\u015bci Boga, kt\u00f3ry jest ponad wszystkim, przewy\u017cszy wszystko, co stworzone. Kt\u00f3\u017c m\u00f3g\u0142by nie podziwia\u0107 tego wielkiego zmiennokszta\u0142tnego? W\u0142a\u015bciwie, jak mo\u017cna by podziwia\u0107 cokolwiek innego?<\/em><\/p>\n<\/blockquote>\n<p>Pico s\u0142usznie daje nam nast\u0119puj\u0105c\u0105 rad\u0119:<\/p>\n<blockquote>\n<p><em>&#8230; powinni\u015bmy zrozumie\u0107, \u017ce najbardziej mamy stara\u0107 si\u0119 o to, by nigdy nie powiedziano o nas, \u017ce urodzili\u015bmy si\u0119, by zaj\u0105\u0107 uprzywilejowan\u0105 pozycj\u0119, ale nie zrealizowali\u015bmy tego i stali\u015bmy si\u0119 nierozumnymi zwierz\u0119tami&#8230; niech \u015bwi\u0119ta ambicja wniknie do naszych dusz; nie zadawalajmy si\u0119 tym, co przeci\u0119tne, ale d\u0105\u017cmy do tego, co najwy\u017csze, wyt\u0119\u017caj\u0105c wszystkie si\u0142y dla osi\u0105gni\u0119cia tego.<\/em><\/p>\n<p><em>Uznawajmy za niegodne rzeczy ziemskie i pogardzajmy rzeczami niebieskimi, i niewielkie maj\u0105c mniemanie o tym, co w tym \u015bwiecie, wzle\u0107my ku dziedzi\u0144com poza \u015bwiatem, w pobli\u017ce Boga<\/em>.<\/p>\n<\/blockquote>\n<h3>Wyzwanie do prawdziwego cz\u0142owiecze\u0144stwa jako duchowa \u015bcie\u017cka<\/h3>\n<p>Dalej Pico pokazuje nam wewn\u0119trzn\u0105 \u015bcie\u017ck\u0119, czyli rzeczywisty spos\u00f3b przekszta\u0142cania jego wznios\u0142ych s\u0142\u00f3w w rzeczywisto\u015b\u0107 w naszym w\u0142asnym \u017cyciu. M\u00f3wi on o cz\u0142owieku, kt\u00f3ry zna siebie, o rozpoznaniu dialektycznej (czyli sprzecznej) natury rzeczywisto\u015bci, o oczyszczeniu \u017cycia w sensie moralnym i racjonalnym, oraz o zjednoczeniu Duszy z Duchem.<\/p>\n<p>Niech &#8222;Kr\u00f3l Chwa\u0142y, Ojciec&#8221; wejdzie do Domu Duszy jako go\u015b\u0107 Duszy. Dusza, jako oblubienica, przystrojona z\u0142ot\u0105 sukni\u0105, pojmie go za m\u0119\u017ca i ju\u017c nigdy wi\u0119cej nie b\u0119dzie od niego oddzielona, &#8222;zapominaj\u0105c nawet o sobie samej i pragn\u0105c umrze\u0107, aby \u017cy\u0107 w swym m\u0119\u017cu&#8221;.<\/p>\n<p>Pico pomaga nam zdemaskowa\u0107 nasz w\u0142asny stan bytu, czyli stan upokorzonej upad\u0142ej ludzko\u015bci, ale tak\u017ce pokazuje nam, \u017ce naprawd\u0119 istnieje nasienie prawdziwego cz\u0142owiecze\u0144stwa i \u017ce istnieje do niego droga, dobrze wydeptana, solidna \u015bcie\u017cka! Jest to najwy\u017csze wyzwanie dla wsp\u00f3\u0142czesnego cz\u0142owieka, cz\u0142owieka jako istoty, jako stworzenia we wszech\u015bwiecie.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<hr \/>\n<p>Literatura podstawowa, cytaty:<\/p>\n<ol>\n<li>\n<p class=\"footnote\">Oratio Ioannis Pici Mirandulae Concordieae comitis (De dignitate hominis) in PICO DELLA MIRANDOLA, Giovanni: O d\u016fstojnosti \u010dlov\u011bka. OIKOYMENTH, Praha 2005, 135 p., ISBN: 80-7298-164-1.<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p class=\"footnote\">HOOKER, Richard: Pico Della Mirandola: Oration On the Dignity Of Man (15th C. CE). http:\/\/public.wsu.edu\/~brians\/world_civ\/worldcivreader\/world_civ_reader_1\/pico.html.<\/p>\n<\/li>\n<\/ol>\n<p>Literatura wt\u00f3rna:<\/p>\n<ol>\n<li>\n<p class=\"footnote\">FLAITINGROV\u00c1, Martina: Giovanni Pico della Mirandola. Nov\u00e1 akropolis, o. s., Praha 2011, 31 p., ISBN 978-80-86038-47-6.<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p class=\"footnote\">HER\u016eFEK, Jan: \u201eProces Giovanniho Pica della Mirandola. Ostravsk\u00e1 univerzita v Ostrav\u011b. Ostrava 2014, 105 p., ISBN 978-80-7464-699-7.<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p class=\"footnote\">KOMENSK\u00dd, Jan Amos: Cesta Sv\u011btla (Via Lucis). ALMI, Blansko, 295 p., ISBN978-87494-13-4.<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p class=\"footnote\">KRISTELLER, Paul Oskar: Die Philosophie des Marsilio Ficino. Vittorio Klostermann, Frankfurt am Mein 1972, 452 p.<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p class=\"footnote\">NEJESCHLEBA, Tom\u00e1\u0161: \u201eKn\u00ed\u017ee svornosti\u201c Giovanni Pico della Mirandola. In: PICO DELLA MIRANDOLA, Giovanni: O d\u016fstojnosti \u010dlov\u011bka. OIKOYMENTH, Praha 2005, 135 p., ISBN: 80-7298-164-1.<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p class=\"footnote\">RIJCKENBORGH, Jan, DE PETRI, Catharose: \u010c\u00ednsk\u00e1 gnose. Koment\u00e1\u0159 k Tao-te-\u0165ing od Lao-c\u2019.1. edition, Rozekruis-Pers-Haarlem, Mezin\u00e1rodn\u00ed \u0161kola Zlat\u00e9ho K\u0159\u00ed\u017ee s R\u016f\u017e\u00ed, Lectorium Rosicrucianum, z. s., Praha 2014, 259 p., ISBN 978-80-904590-3-8.<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p class=\"footnote\">STEINER, Rudolf: Mysterijn\u00ed \u0161koly st\u0159edov\u011bku. Fabula, Hranice 2006, 247 p., ISBN: 80-86600-33-5. About Pico on p. 56\u201358.<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p class=\"footnote\">YATESOV\u00c1, Frances: Giordano Bruno a hermetick\u00e1 tradice. Nakladatelstv\u00ed Vy\u0161ehrad, spol. s r. o., Praha 2009, 531 p., ISBN 978-80-7021-908-9. Chapter about Pico: Pico della Mirandola a kabalistick\u00e1 magie, p. 91\u2013127.<\/p>\n<\/li>\n<\/ol>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"author":914,"featured_media":2260,"template":"","meta":{"_acf_changed":false},"tags":[],"category_":[110081],"tags_english_":[],"class_list":["post-88580","logon_article","type-logon_article","status-publish","has-post-thumbnail","hentry","category_-livingpast-pl"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/logon.media\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/logon_article\/88580","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/logon.media\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/logon_article"}],"about":[{"href":"https:\/\/logon.media\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/logon_article"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/logon.media\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/914"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/logon.media\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2260"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/logon.media\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=88580"}],"wp:term":[{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/logon.media\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=88580"},{"taxonomy":"category_","embeddable":true,"href":"https:\/\/logon.media\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/category_?post=88580"},{"taxonomy":"tags_english_","embeddable":true,"href":"https:\/\/logon.media\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags_english_?post=88580"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}