Za ka\u017cdym razem, gdy spogl\u0105damy na jakie\u015b zdj\u0119cie, widzimy je jakby przez dwie pary oczu: swoje w\u0142asne i fotografa. Fotograf pozwala nam ujrze\u0107 to, co sam zobaczy\u0142. W ten spos\u00f3b, do pewnego stopnia, ukierunkowuje nasz wzrok. Jak ukazuj\u0105 prace Hiroshi Sugimoto, wyzwanie stoj\u0105ce przed fotografem, mo\u017ce i\u015b\u0107 znacznie dalej.
\nNasz wzrok odfiltrowuje wiele szczeg\u00f3\u0142\u00f3w, podczas gdy aparat – pi\u0105te oko, precyzyjnie rejestruje wszystko, nawet detale, kt\u00f3re przeoczy\u0142 fotograf. Dlatego nie dziwi fakt, \u017ce pomimo i\u017c Hiroshi Sugimoto fotografuje takie obiekty jak morskie krajobrazy, spektakle teatralne, figury woskowe, dioramy i wy\u0142adowania elektryczne, rzeczywistym obszarem jego poszukiwa\u0144 jest percepcja.<\/p>\n
Na czym w\u0142a\u015bciwie polega patrzenie? I czym jest widzenie? Na wi\u0119kszo\u015bci sfotografowanych przez niego morskich krajobrazach, widzimy jedynie niebo i wod\u0119. Oko szybko zaczyna szuka\u0107 jakich\u015b szczeg\u00f3\u0142\u00f3w – czego\u015b, do czego mo\u017ce dopisa\u0107 histori\u0119, albo czemu mo\u017ce nada\u0107 znaczenie. Horyzont nie oferuje niczego konkretnego,
\nna czym m\u00f3g\u0142by spocz\u0105\u0107 rozbiegany wzrok, poniewa\u017c w jego naturze le\u017cy bycie nieosi\u0105galnym. Jest tylko zupe\u0142na pustka; nie ma \u017cadnej \u0142odzi, ani mewy, ani odznaczaj\u0105cego si\u0119 wybrze\u017ca, nie ma chmur ani fal. Na niekt\u00f3rych zdj\u0119ciach, uj\u0119cia s\u0105 \u015bwiadomie nieostre. Jest tylko to, co jest. Oko ci\u0105gle szuka, a to sprawia, \u017ce nie widzi tego, co jest.<\/p>\n
Ca\u0142y film na jednym zaledwie zdj\u0119ciu<\/strong><\/p>\n Pozostaj\u0105cy pod wp\u0142ywem buddyzmu zen, Sugimoto zadaje pytanie: co si\u0119 stanie, je\u015bli zamieszcz\u0119 ca\u0142y film na tylko jednej fotografii? Na jego zdj\u0119ciu widzimy sal\u0119 teatru i umieszczony w niej ekran w trakcie projekcji. Poniewa\u017c podczas wykonywania tej fotografii, autor trzyma migawk\u0119 aparatu otwart\u0105 przez jedno d\u0142ugie uj\u0119cie, obejmuj\u0105ce ca\u0142y seans, wszystko, co si\u0119 przez ni\u0105 przewin\u0119\u0142o, jest niewidoczne. Tak wi\u0119c, mimo i\u017c ludzie weszli, zobaczyli film i wyszli, jedyne, co si\u0119 zarejestrowa\u0142o to pusty teatr i krzes\u0142a. Z filmu z\u0142o\u017conego z mn\u00f3stwa poruszaj\u0105cych si\u0119 obraz\u00f3w, pozosta\u0142a jedynie o\u015bwietlona bia\u0142a powierzchnia. Poniewa\u017c jest ekran, widzimy \u015bwiat\u0142o, kt\u00f3re umo\u017cliwia projekcj\u0119, a dzi\u0119ki \u015bwiat\u0142u, widzimy tak\u017ce przestrze\u0144 przeznaczon\u0105 dla widz\u00f3w. Nie widzimy jednak ani widz\u00f3w, ani filmu, a jedynie \u015bwiat\u0142o i przestrze\u0144.<\/p>\n W wykonanych przez niego dioramach, ogl\u0105damy imitacj\u0119 naturalnych scen. W czasach wiktoria\u0144skich popularne by\u0142y aran\u017cacje wn\u0119trz zawieraj\u0105ce wypchane zwierz\u0119ta, umieszczone na dekoracjach sugeruj\u0105cych ich naturalne otoczenie. R\u00f3wnie\u017c figury woskowe historycznych postaci przedstawiaj\u0105 \u017cywe istoty, lecz s\u0105 jedynie wiernymi kopiami rzeczywisto\u015bci. Wszystko to jest sztuczne, a my do\u015bwiadczamy zaledwie ogl\u0105du z drugiej r\u0119ki. Patrzymy bowiem na interpretacje i wyobra\u017cenia, dotycz\u0105ce tego, jak co\u015b mog\u0142o wygl\u0105da\u0107, a nie widzimy rzeczywistego \u017cycia tych zwierz\u0105t i ludzi. W centrum uwagi Sagimoto znajduje si\u0119 badanie percepcji; opr\u00f3cz tego, \u017ce ukazuje on jaki\u015b dziwaczny – realistyczny lub niewyra\u017any bezruch na swych zdj\u0119ciach, to jeszcze zdaje si\u0119 nie zwa\u017ca\u0107 zbytnio na ich wychowawcze i rozrywkowe walory.<\/p>\n Pozostawia nam tym samym swobod\u0119 rzeczywistej obserwacji. Z tego powodu obrazy i sceny przedstawione na jego zdj\u0119ciach wywieraj\u0105 podobny efekt jak ten, kt\u00f3ry m\u00f3g\u0142by uzyska\u0107 malarz maj\u0105c przed sob\u0105 \u017cywe zwierz\u0119ta i ludzi.<\/p>\n W serii zatytu\u0142owanej „Pola b\u0142yskawic”, Sugimoto wydaje si\u0119 zupe\u0142nie rezygnowa\u0107 z kierowniczej roli oka. W k\u0105pieli chemicznej, w kt\u00f3rej znajduj\u0105 si\u0119 klisze fotograficzne, powoduje powstanie \u0142adunku elektrycznego. Nast\u0119pnie fotografuje efekty wy\u0142adowa\u0144. Eteryczne struktury zdj\u0119\u0107 zdaj\u0105 si\u0119 ukazywa\u0107 nam wy\u0142aniaj\u0105ce si\u0119 \u017cycie w czystej postaci. Pomimo braku po\u015brednicz\u0105cego wzroku fotografa, mo\u017ce nam si\u0119 ono pokaza\u0107. Sagimoto traktuje siebie jedynie jako narz\u0119dzie umo\u017cliwiaj\u0105ce publikacj\u0119. Wracamy do swej jedynej percepcji, oko w oko z natur\u0105.<\/p>\n Poniewa\u017c na zdj\u0119ciach z teatru, przedstawiaj\u0105cych ca\u0142\u0105 prezentacj\u0119 filmow\u0105 i jej publiczno\u015b\u0107, uchwycony zosta\u0142 jedynie bia\u0142y ekran i pusta przestrze\u0144, widzimy przemijaln\u0105 natur\u0119 \u017cycia tak\u0105, jaka jest. Ruch i ludzkie postrzeganie odbywaj\u0105 si\u0119 w czasie i przestrzeni i ta prawda oraz nasza percepcja zostaj\u0105 teraz poddane w w\u0105tpliwo\u015b\u0107. My\u015blimy, \u017ce nasze oko postrzega neutralnie, podczas gdy tak naprawd\u0119 widzimy jedynie projekcj\u0119 swych w\u0142asnych idei na to, co widzimy. Postrzegaj\u0105cy i to, co zosta\u0142o przez niego postrze\u017cone, utwierdzaj\u0105 si\u0119 wzajemnie w swej tymczasowej i wzgl\u0119dnej egzystencji.<\/p>\n Pocz\u0105tkowo jednak, gdy nadajemy obrazom i postrze\u017ceniom status bytu absolutnego, uwa\u017camy, \u017ce s\u0105 one rzeczywiste. Dopiero potem dostrzegamy, \u017ce to \u017cycie zosta\u0142o utkane z naszych wierze\u0144 i rozpoznajemy, \u017ce podczas patrzenia nasze oczy pozostaj\u0105 \u015blepe. Jeste\u015bmy wi\u0119c uwi\u0119zieni w nieustannej grze przeciwie\u0144stw: dobra i z\u0142a, stresu i odpr\u0119\u017cenia, nienawi\u015bci i mi\u0142o\u015bci. I zaspokajamy swoje emocjonalne potrzeby, patrz\u0105c po swojemu na ten „film, kt\u00f3ry zdaje si\u0119 by\u0107 rzeczywistym”.<\/p>\n Potrzebne jest \u015bwiat\u0142o<\/strong><\/p>\n Zar\u00f3wno zmieniaj\u0105ce si\u0119 obrazy na ekranie filmowym, jak i nasze postrze\u017cenia, mo\u017cliwe s\u0105 jedynie dzi\u0119ki istnieniu \u015bwiat\u0142a. Ca\u0142a manifestacja istnieje tylko dlatego, \u017ce jest \u015bwiat\u0142o. Dla wi\u0119kszo\u015bci ludzi prawd\u0105 jest fakt, \u017ce \u015bwiat\u0142o \u015bwiadomo\u015bci o\u015bwietla \u015bcie\u017ck\u0119 filmow\u0105 ich pami\u0119ci. Projektuje ono historie i obrazy na nasz m\u00f3zg, a nasze po\u017c\u0105dania i l\u0119ki deformuj\u0105 ich odbi\u00f3r. Dlatego tam, gdzie nie ma widz\u00f3w i filmu, istnieje tylko \u015bwiat\u0142o, a bez obserwatora, nie ma filmu. Publiczno\u015b\u0107 i film, obserwator i to, co obserwowane, podmiot i przedmiot s\u0105 tak naprawd\u0119 nierealne. Tylko \u015bwiat\u0142o jest wieczne i prawdziwe.<\/p>\n Na fotografiach Sugimoto, \u015bwiat\u0142o projektora filmowego zdaje si\u0119 by\u0107 oddzielone od obserwatora i przedmiotu obserwacji i zajmowa\u0107 miejsce samej obserwacji. Dyktatura uwarunkowanego, subiektywnego oka wydaje si\u0119 na moment znika\u0107. Oko postrzega dzi\u0119ki istnieniu \u015bwiat\u0142a, jednak nie widzimy samego \u015bwiat\u0142a, poniewa\u017c widzenie i \u015bwiat\u0142o s\u0105 w rzeczywisto\u015bci jednym i tym samym. Wzrok i przejrzysto\u015b\u0107 \u015bwiat\u0142a, kt\u00f3re nie rzuca cienia, u\u017cywaj\u0105 oka, gdy konieczne jest ukazanie „tego, co jest”. Jest to wyzwolone \u015bwiat\u0142o \u015bwiadomo\u015bci w duszy, kt\u00f3ra wszystko wie i nadaje wszystkim rzeczom \u017cycie. Znika ten, kt\u00f3ry pozna\u0142, znika to, co zosta\u0142o poznane; istnieje jedynie Poznanie w czystej postaci. Wszystko manifestuje si\u0119 w pe\u0142nej wolno\u015bci.<\/p>\n Mo\u017cliwe, \u017ce tym, co zainspirowa\u0142o Sugimoto w jego badaniach nad percepcj\u0105, by\u0142y jakie\u015b do\u015bwiadczenia z dzieci\u0144stwa, kt\u00f3re dostarczy\u0142y mu jakich\u015b przeb\u0142ysk\u00f3w, a tak\u017ce nauki Zen i do\u015bwiadczenia wyj\u015bcia z cia\u0142a (OOBE), kt\u00f3re mia\u0142 jako doros\u0142y. Gdy my\u015blisz, \u017ce co\u015b wiesz, sprowadzasz to z powrotem do koncepcji. Nadawanie nazw i tworzenie koncepcji takich jak „morze” czy „powietrze”, jest oczywi\u015bcie praktyczne w naszej wzgl\u0119dnej egzystencji. Tworzy jednak wci\u0105\u017c horyzont, kt\u00f3ry oddziela nas od istoty. Ponad i poza t\u0105 rzeczywisto\u015bci\u0105, przestaje istnie\u0107 fotografia, przedstawiaj\u0105ca nasz\u0105 wizj\u0119. Istnieje tylko \u015bwiat\u0142o, jedynie „to, co jest”.<\/p>\n <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2078,"template":"","meta":{"_acf_changed":false},"tags":[],"category_":[110068],"tags_english_":[],"class_list":["post-88442","logon_article","type-logon_article","status-publish","has-post-thumbnail","hentry","category_-art-pl"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/logon.media\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/logon_article\/88442","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/logon.media\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/logon_article"}],"about":[{"href":"https:\/\/logon.media\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/logon_article"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/logon.media\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/logon.media\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2078"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/logon.media\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=88442"}],"wp:term":[{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/logon.media\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=88442"},{"taxonomy":"category_","embeddable":true,"href":"https:\/\/logon.media\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/category_?post=88442"},{"taxonomy":"tags_english_","embeddable":true,"href":"https:\/\/logon.media\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags_english_?post=88442"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}