{"id":130479,"date":"2026-10-21T04:53:10","date_gmt":"2026-10-21T04:53:10","guid":{"rendered":"https:\/\/logon.media\/?post_type=logon_article&p=130479"},"modified":"2026-10-21T04:53:10","modified_gmt":"2026-10-21T04:53:10","slug":"jawna-tajemnica","status":"publish","type":"logon_article","link":"https:\/\/logon.media\/pl\/logon_article\/jawna-tajemnica\/","title":{"rendered":"Jawna tajemnica"},"content":{"rendered":"

Czy potrafimy postrzega\u0107 rzeczy i \u015bwiat takimi, jakie s\u0105 naprawd\u0119, a nie takimi, jak je sobie wyobra\u017camy? Czy potrafimy odsun\u0105\u0107 na bok w\u0142asne zas\u0142ony?<\/em><\/p>\n

Nie ma \u017cadnych tajemnic jako takich, s\u0105 jedynie niewtajemniczeni na r\u00f3\u017cnych poziomach.<\/em><\/p><\/blockquote>\n

Trudno chyba pro\u015bciej ni\u017c w tym zdaniu Christiana Morgensterna wyrazi\u0107, o co chodzi w \u017cyciu: to nie prawda jest skomplikowana, lecz my nie potrafimy dotrze\u0107 do jej prostoty. To my gubimy si\u0119 w r\u00f3\u017cnorodno\u015bci. Nie potrafimy odszyfrowa\u0107 prawdy, poniewa\u017c nie jeste\u015bmy w stanie porzuci\u0107 w\u0142asnych punkt\u00f3w widzenia i projekcji. Brakuje nam \u015bwiadomo\u015bci. Dlatego z wszystkich naszych rozmy\u015bla\u0144 wynika zawsze tylko powielanie tego, co znane, co ju\u017c zosta\u0142o przemy\u015blane.<\/p>\n

Trudno o prostsze uj\u0119cie sensu \u017cycia ni\u017c to zawarte w zdaniu Christiana Morgensterna: to nie prawda jest skomplikowana, lecz my nie potrafimy dotrze\u0107 do jej prostoty. To my gubimy si\u0119 w tej r\u00f3\u017cnorodno\u015bci. Nie potrafimy rozszyfrowa\u0107 prawdy, poniewa\u017c nie jeste\u015bmy w stanie porzuci\u0107 w\u0142asnych punkt\u00f3w widzenia i projekcji. Brakuje nam \u015bwiadomo\u015bci. Tak wi\u0119c z wszystkich naszych rozmy\u015bla\u0144 wynika zawsze tylko powielanie tego, co znane, co ju\u017c zosta\u0142o przemy\u015blane.<\/p>\n

Ale czy rzeczywi\u015bcie mo\u017cemy po prostu odsun\u0105\u0107 zas\u0142on\u0119 skrywaj\u0105c\u0105 prost\u0105 prawd\u0119? Czy to w og\u00f3le mo\u017cliwe, skoro kochamy t\u0119 zas\u0142on\u0119, kurczowo si\u0119 jej trzymamy, ozdabiamy j\u0105, czynimy coraz ci\u0119\u017csz\u0105, a by\u0107 mo\u017ce sami jeste\u015bmy jej cz\u0119\u015bci\u0105? Bez w\u0105tpienia nie jest to takie proste. Potrzebowaliby\u015bmy metody, jakiego\u015b triku, dzi\u0119ki kt\u00f3remu mogliby\u015bmy przechytrzy\u0107 w\u0142asne ograniczenia. Brzmi to jak jedna z opowie\u015bci barona M\u00fcnchhausena, kt\u00f3ry potrafi\u0142 wyci\u0105gn\u0105\u0107 si\u0119 z bagna za w\u0142asne w\u0142osy.<\/p>\n

Jednak nawet je\u015bli stoimy bezradni przed zas\u0142on\u0105, warto poszuka\u0107 sposobu, by j\u0105 otworzy\u0107. Nie chodzi tu o \u201eproste \u017cycie\u201d, o ograniczanie naszego my\u015blenia czy odczuwania ani o medytacyjne zanurzanie si\u0119 w czym\u015b nieznanym lub porzucanie tego, co jest nam drogie i bliskie. Nic z tego nie pomog\u0142oby nam posun\u0105\u0107 si\u0119 naprz\u00f3d.<\/p>\n

By\u0107 mo\u017ce najpierw musimy przyzwyczai\u0107 si\u0119 do sprzeczno\u015bci polegaj\u0105cej na tym, \u017ce wszystkie zjawiska s\u0105 pozorne, ale prawda jest mimo to dost\u0119pna. To, co og\u00f3lnie rozumiemy pod poj\u0119ciem obiektywizacji lub postrzegania \u201eobiektywnego\u201d, oznacza w gruncie rzeczy nic innego, jak uczynienie wszystkich rzeczy przedmiotami, przedmiotami naszej percepcji, wagonami na stacji rozrz\u0105dowej naszego \u201eja\u201d, kt\u00f3re konstruuje dok\u0142adnie to, co sami chcemy<\/em> widzie\u0107, kt\u00f3re wmawia nam, \u017ce ta oscyluj\u0105ca r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 jest ju\u017c samym \u017ar\u00f3d\u0142em. Z zewn\u0105trz staje przed nami to, co w\u0142asne, odbite w niezliczonych zwierciad\u0142ach.<\/p>\n

Cho\u0107 obserwacja ta mo\u017ce by\u0107 wstrz\u0105saj\u0105ca, jest zarazem uzdrawiaj\u0105ca, poniewa\u017c poszukiwanie jest tego warte.<\/p>\n

Lao Tse nazwa\u0142 t\u0119 prost\u0105 prawd\u0119 Tao<\/em> i wielokrotnie powtarza\u0142, \u017ce Tao<\/em> jest pierwotnym \u017ar\u00f3d\u0142em wszystkiego, ale jest niepoj\u0119te. Niepoj\u0119te dla kogo? Dla wszystkich ludzi? Dla \u201eniewtajemniczonych\u201d Morgensterna? Wielu ludzi s\u0142ysza\u0142o teksty Lao Tse setki razy, a tak\u017ce czerpa\u0142o z nich przyjemno\u015b\u0107. Nie ma w tym nic z\u0142ego. Jednak najwyra\u017aniej nie wystarcza to, by uchyli\u0107 zas\u0142on\u0119 skrywaj\u0105c\u0105 prost\u0105 prawd\u0119.<\/p>\n

Przyjrzyjmy si\u0119 nieco bli\u017cej chi\u0144skiej wersji tej \u201ezas\u0142ony s\u0142ownej\u201d:<\/p>\n

W Tao Te King<\/em> znajduje si\u0119 s\u0142ynny fragment, pojawiaj\u0105cy si\u0119 w tek\u015bcie w r\u00f3\u017cnych kontekstach. Najcz\u0119\u015bciej przywo\u0142uje si\u0119 rozdzia\u0142 25, kt\u00f3rego ostatni wers brzmi: \u201eDao Fa Zi Ran<\/em>\u201d.<\/p>\n

Pewien Chi\u0144czyk przet\u0142umaczy\u0142 mi kiedy\u015b te s\u0142owa w bardzo prosty spos\u00f3b: \u201eTao jest prawem natury<\/em>\u201d. Najwyra\u017aniej chcia\u0142 dobrze i nie zamierza\u0142 wprowadza\u0107 mnie w zak\u0142opotanie. Doda\u0142 jeszcze: \u201eTo takie proste\u201d.<\/p>\n

Fa<\/em> oznacza \u201emetod\u0119\u201d, \u201espos\u00f3b post\u0119powania\u201d albo po prostu \u201eprawo\u201d.<\/p>\n

Ale czy nie upraszczamy zbytnio sprawy, t\u0142umacz\u0105c Zi Ran<\/em> wy\u0142\u0105cznie jako \u201enatur\u0119\u201d? Podobnie jak wiele innych chi\u0144skich poj\u0119\u0107, termin ten ma bowiem r\u00f3\u017cnorodne znaczenia na wielu poziomach. I w\u0142a\u015bnie tutaj zaczyna si\u0119 owe \u201edziesi\u0119\u0107 tysi\u0119cy przejaw\u00f3w\u201d, kt\u00f3re wy\u0142aniaj\u0105 si\u0119 z Jednego \u2014 i na naszej zas\u0142onie si\u0119 zatrzymuj\u0105.<\/p>\n

Zi Ran<\/em> oznacza nie tylko \u201enatur\u0119\u201d, lecz tak\u017ce \u201enaturalno\u015b\u0107\u201d, \u201eprostot\u0119\u201d, \u201epierwotno\u015b\u0107\u201d, \u201elekko\u015b\u0107\u201d, \u201ewolno\u015b\u0107 od przywi\u0105zania\u201d, a r\u00f3wnie\u017c \u201eto, co wy\u0142ania si\u0119 samo z siebie\u201d i tak dalej\u2026<\/p>\n

Mogliby\u015bmy zastanowi\u0107 si\u0119, o jak\u0105 natur\u0119 chodzi w poj\u0119ciu Zi Ran<\/em>. By\u0107 mo\u017ce nie tylko o \u201ezewn\u0119trzn\u0105\u201d przyrod\u0119, kt\u00f3r\u0105 cz\u0142owiek dzieli z innymi istotami \u017cywymi. Ale o jak\u0105 w takim razie? Ol\u015bniewaj\u0105ca r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 t\u0142umacze\u0144 nie u\u0142atwia sprawy.<\/p>\n

Wr\u00f3\u0107my wi\u0119c na chwil\u0119 do Morgensterna. Mo\u017cemy za\u0142o\u017cy\u0107, \u017ce \u201ewtajemniczony\u201d w rozumieniu Morgensterna widzi rzeczy (i \u015bwiat) po prostu<\/em> takimi, jakie s\u0105 naprawd\u0119, a nie takimi, jak je sobie wyobra\u017ca. Wtajemniczenie oznacza\u0142oby zatem odsuni\u0119cie w\u0142asnych zas\u0142on. Brak wtajemniczenia to ozdabianie tych zas\u0142on.<\/p>\n

Pomijaj\u0105c fakt, \u017ce s\u0142owa Lao Tse s\u0105 cz\u0119sto zagadkowe i trudne do zrozumienia, przeczuwamy jednak ich g\u0142\u0119bi\u0119. Je\u015bli potraktujemy je powa\u017cnie, wywo\u0142uj\u0105 wstrz\u0105s, kt\u00f3ry wywraca nasz\u0105 istot\u0119 do g\u00f3ry nogami i wprawia nasz umys\u0142 w zak\u0142opotanie.<\/p>\n

Czy odsuni\u0119cie zas\u0142on nie oznacza\u0142oby r\u00f3wnie\u017c ods\u0142oni\u0119cia w\u0142asnej istoty \u2014 tego, co stanowi o naszej to\u017csamo\u015bci? Zwr\u00f3ciliby\u015bmy si\u0119 ku Nico\u015bci albo ku temu, co \u201eistnieje samo z siebie\u201d (jak niekiedy t\u0142umaczy si\u0119 Zi Ran<\/em>) – i to jeszcze \u201ewolni od przywi\u0105zania\u201d, jak m\u00f3wi Lao Tse! Szalone, niewykonalne wezwanie, prawda?<\/p>\n

Najwyra\u017aniej chodzi o co\u015b wi\u0119cej ni\u017c tylko o to, by nie przywi\u0105zywa\u0107 do siebie zbytniej wagi, o co\u015b wi\u0119cej ni\u017c tylko o to, by mniej je\u015b\u0107 i pi\u0107, mniej m\u00f3wi\u0107 czy rezygnowa\u0107 z wyg\u00f3d. Chodzi o inne \u017cycie, a nie jedynie o wy\u017csz\u0105 oktaw\u0119 \u017cycia, kt\u00f3re ju\u017c znamy. Ostatecznie chodzi wi\u0119c o inn\u0105 \u015bwiadomo\u015b\u0107 \u2014 tak\u0105, kt\u00f3rej centrum nie znajduje si\u0119 ju\u017c w niej samej.<\/p>\n

Ka\u017cdy, kto pracuje \u2014 bez wzgl\u0119du na to, czym si\u0119 zajmuje \u2014 i ca\u0142kowicie anga\u017cuje si\u0119 w t\u0119 czynno\u015b\u0107, zapomina o swoim otoczeniu, wy\u0142\u0105cza sam siebie. W pewnym sensie przestaje by\u0107 obecny. Wielu z nas to zna.<\/p>\n

Jest to s\u0142abe odzwierciedlenie tego, co Lao Tse i Morgenstern pr\u00f3buj\u0105 nam wskaza\u0107. Pokazuje jednak przynajmniej, \u017ce zdolno\u015b\u0107 ta jest w cz\u0142owieku obecna.<\/p>\n

Kto jest w tym stanie, jest wtajemniczony w\u0142a\u015bnie dlatego, \u017ce nie skupia si\u0119 ju\u017c wy\u0142\u0105cznie na sobie.<\/p>\n

Do\u015bwiadczenie to pozwala nam przypuszcza\u0107, \u017ce za r\u00f3\u017cnorodno\u015bci\u0105 \u2014 lub wewn\u0105trz niej \u2014 kt\u00f3r\u0105 sami jeste\u015bmy i kt\u00f3ra nas otacza, istnieje pewien rodzaj natury innego porz\u0105dku: owo \u201eto, co istnieje samo z siebie\u201d.<\/p>\n

Uznanie tego faktu mog\u0142oby by\u0107 pierwszym krokiem<\/em>. Wymaga on od nas pewnego wysi\u0142ku, ale dzi\u0119ki niemu opuszczamy widowni\u0119 i lekko podnosimy zas\u0142on\u0119 skrywaj\u0105c\u0105 osza\u0142amiaj\u0105c\u0105 r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107.<\/p>\n

Pozwolenie, by nas to ogarn\u0119\u0142o, jest drugim krokiem<\/em>. Wymaga to wi\u0119cej odwagi i wi\u0119kszego przezwyci\u0119\u017cenia samego siebie. Dzi\u0119ki niemu otwieramy w zas\u0142onie w\u0105sk\u0105 szczelin\u0119. Dostrzegamy pierwsze kontury, s\u0142yszymy dobiegaj\u0105c\u0105 zza niej muzyk\u0119 \u2014 i zaczynamy si\u0119 zmienia\u0107.<\/p>\n

A trzecim krokiem<\/em> jest ca\u0142kowite odsuni\u0119cie zas\u0142ony.<\/p>\n

To z pewno\u015bci\u0105 krok decyduj\u0105cy, a zarazem najtrudniejszy. Wymaga od nas wszystkiego.<\/p>\n

Jednak ka\u017cdy z tych trzech krok\u00f3w wymaga, by\u015bmy fizycznie weszli na scen\u0119 \u2014 na scen\u0119 naszego w\u0142asnego \u017cycia. Nie da si\u0119 unikn\u0105\u0107 tego wysi\u0142ku, poniewa\u017c je\u015bli pozostaniemy przyklejeni do swojego fotela na widowni, nic nigdy si\u0119 nie zmieni.<\/p>\n

W ten spos\u00f3b przemierzamy wszystkie \u201estopnie niewtajemniczonych\u201d, o kt\u00f3rych m\u00f3wi Morgenstern.<\/p>\n

A kiedy w ko\u0144cu otwieramy zas\u0142on\u0119, odkrywamy, \u017ce za ni\u0105 jest \u2014 NIC.<\/p>\n

Nic, a jednak WSZYSTKO.<\/p>\n

Nic, co znamy lub co potrafimy sobie wyobrazi\u0107.<\/p>\n

A jednak przenika wszystko.<\/p>\n","protected":false},"author":917,"featured_media":113174,"template":"","meta":{"_acf_changed":false},"tags":[],"category_":[110107],"tags_english_":[],"class_list":["post-130479","logon_article","type-logon_article","status-publish","has-post-thumbnail","hentry","category_-spiritsoul-pl"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/logon.media\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/logon_article\/130479","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/logon.media\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/logon_article"}],"about":[{"href":"https:\/\/logon.media\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/logon_article"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/logon.media\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/917"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/logon.media\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/113174"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/logon.media\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=130479"}],"wp:term":[{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/logon.media\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=130479"},{"taxonomy":"category_","embeddable":true,"href":"https:\/\/logon.media\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/category_?post=130479"},{"taxonomy":"tags_english_","embeddable":true,"href":"https:\/\/logon.media\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags_english_?post=130479"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}