{"id":129996,"date":"2026-09-22T14:46:05","date_gmt":"2026-09-22T14:46:05","guid":{"rendered":"https:\/\/logon.media\/?post_type=logon_article&p=129996"},"modified":"2026-09-22T14:46:05","modified_gmt":"2026-09-22T14:46:05","slug":"zwierze-przywiazane-do-nawyku-czy-ciekawski-nos","status":"publish","type":"logon_article","link":"https:\/\/logon.media\/pl\/logon_article\/zwierze-przywiazane-do-nawyku-czy-ciekawski-nos\/","title":{"rendered":"Zwierz\u0119 przywi\u0105zane do nawyku czy \u201eciekawski nos\u201d?"},"content":{"rendered":"

Na pocz\u0105tku by\u0142o drzewo \u017cycia, potem pojawi\u0142o si\u0119 drzewo poznania dobra i z\u0142a.<\/em><\/p>\n

Zacznijmy od cudu, bo na pocz\u0105tku by\u0142 cud, a potem pojawi\u0142a si\u0119 nauka. Na pocz\u0105tku by\u0142o drzewo \u017cycia, potem pojawi\u0142o si\u0119 drzewo poznania dobra i z\u0142a.<\/p>\n

Dziecko w kochaj\u0105cych ramionach matki ze zdumieniem patrzy na \u015bwiat, dorasta w cieple jej silnych ramion i odzwierciedla pe\u0142en mi\u0142o\u015bci u\u015bmiech matki. Z tego \u017cyje \u015bwiat, a Maria nazywana jest Matk\u0105 Boga. Na pocz\u0105tku jest mi\u0142o\u015b\u0107 matki i odbicie jej u\u015bmiechu na twarzy dziecka. Rozgl\u0105daj\u0105c si\u0119 za symbolem, mo\u017cna dostrzec kwiaty \u2013 to one zachowa\u0142y ten u\u015bmiech.<\/p>\n

Jak ksi\u0119\u017cniczka z ba\u015bni \u201e\u017babi Kr\u00f3l\u201d, bawili\u015bmy si\u0119 w kr\u00f3lewskim ogrodzie z\u0142ot\u0105 kul\u0105 ducha, a\u017c ta wpad\u0142a do ciemnej studni. Si\u0142a duszy zagubi\u0142a si\u0119 w g\u0142\u0119binach wszech\u015bwiata. Kiedy stracili\u015bmy po\u0142\u0105czenie z Duchem, pojawi\u0142a si\u0119 \u017caba. Przynios\u0142a nam kul\u0119 z powrotem, ale tylko dlatego, \u017ce obiecali\u015bmy jej pozwoli\u0107 usi\u0105\u015b\u0107 przy naszym stole i je\u015b\u0107 z naszego z\u0142otego talerzyka. By\u0107 mo\u017ce nie pami\u0119tasz, by\u015b kiedykolwiek tego do\u015bwiadczy\u0142, a jednak czasami zdarza ci si\u0119, \u017ce masz do czynienia z \u017cab\u0105, z \u201e\u017cabimi\u201d sytuacjami, kt\u00f3re wydaj\u0105 ci si\u0119 obce, nieprzyjemne, obrzydliwe, natarczywe, jakby zak\u0142\u00f3caj\u0105ce spok\u00f3j.<\/p>\n

Ksi\u0119\u017cniczka odm\u00f3wi\u0142a spe\u0142nienia obietnicy, jednak ojciec przypomnia\u0142 jej o obowi\u0105zku. W ten spos\u00f3b \u017caba znalaz\u0142a si\u0119 w \u0142\u00f3\u017cku ksi\u0119\u017cniczki, a ona cisn\u0119\u0142a ni\u0105 o \u015bcian\u0119 \u2013 i wtedy \u017caba przemieni\u0142a si\u0119 w ksi\u0119cia.<\/p>\n

Bo nie wiemy, co czynimy<\/strong><\/h3>\n

Daniel Kahneman w swojej demaskuj\u0105cej ksi\u0105\u017cce Pu\u0142apki my\u015blenia. O my\u015bleniu szybkim i wolnym<\/em> zebra\u0142 eksperymenty naukowe pokazuj\u0105ce, jak nasze \u201emy\u015blenie automatyczne\u201d, dzia\u0142aj\u0105c niejako w ukryciu, podejmuje wi\u0119kszo\u015b\u0107 naszych decyzji oraz jak nasze \u201emy\u015blenie racjonalne\u201d zazwyczaj porusza si\u0119 w ramach tego automatycznego, instynktownego my\u015blenia.<\/p>\n

Kahneman u\u017cywa okre\u015blenia System 1 dla \u201emy\u015blenia automatycznego\u201d oraz System 2 dla \u201esystemu \u015bwiadomego, intencjonalnego\u201d. Kompetencje Systemu 1 opieraj\u0105 si\u0119 na subiektywnych do\u015bwiadczeniach, nawykach, selektywnej percepcji, uwarunkowaniach, a tak\u017ce wp\u0142ywach genetycznych i spo\u0142ecznych. System 1 b\u0142yskawicznie wytwarza instynktowne reakcje i s\u0105dy, korzystaj\u0105c z pnia m\u00f3zgu i uk\u0142adu limbicznego, bez konieczno\u015bci anga\u017cowania w tym celu kory nowej, co \u2013 z powodu wygody lub przeci\u0105\u017cenia \u2013 jest dla niej zazwyczaj korzystne. Koty potrafi\u0105 polowa\u0107 na myszy, cho\u0107 nikt im tego nie t\u0142umaczy\u0142.<\/p>\n

Nasz System 1 my\u015bli niejako \u201ena o\u015blep\u201d. Wierzy w to, co jest cz\u0119sto powtarzane. Woli zaufa\u0107 optymistycznemu, dominuj\u0105cemu i elokwentnemu m\u00f3wcy ni\u017c sumiennemu badaczowi, kt\u00f3ry przedstawia fakty w ca\u0142ej ich z\u0142o\u017cono\u015bci i wielowymiarowo\u015bci i by\u0107 mo\u017ce sam podaje w w\u0105tpliwo\u015b\u0107 w\u0142asne pogl\u0105dy. Narcyzi wydaj\u0105 si\u0119 bardziej godni zaufania i bardziej wiarygodni ni\u017c sumienni sceptycy. Kiedy nasze przeczucie, przebrane za intuicj\u0119, m\u00f3wi nam, \u017ce wszystko jest w porz\u0105dku, nasz rozum cieszy si\u0119 przyjemno\u015bci\u0105 \u0142atwego my\u015blenia i pozwalamy, by wp\u0142ywa\u0142y na nas wyobra\u017cenia, obrazy, przekazy podprogowe, po\u015brednie i manipulacyjne. System 1 potrzebuje mniej energii do podejmowania decyzji, poniewa\u017c porusza si\u0119 utartymi \u015bcie\u017ckami. Czuje si\u0119 bezpiecznie, gdy w grupie znajduje si\u0119 po stronie wi\u0119kszo\u015bci. Je\u015bli cztery osoby na pi\u0119\u0107 maj\u0105 takie samo zdanie, jest ono instynktownie uznawane za udowodnione i prawdziwe. Galileo Galilei do\u015bwiadczy\u0142 tego na w\u0142asnej sk\u00f3rze, podobnie jak wielu innych geniuszy i heretyk\u00f3w. Wielu z nas zapewne do\u015bwiadczy\u0142o sytuacji, w kt\u00f3rej udowodniony fakt zosta\u0142 przez wi\u0119kszo\u015b\u0107 po prostu odrzucony. Nowe rzeczy s\u0105 m\u0119cz\u0105ce i niewygodne.<\/p>\n

Przejd\u017amy teraz do naszego Systemu 2, systemu poznawczego: ka\u017cdy s\u0105d jest uprzedzeniem, poniewa\u017c nigdy nie znamy ca\u0142ego kontekstu danego wydarzenia. Kontekst, jaki stanowi nasz wielowymiarowy wszech\u015bwiat, jest nam w 99,999 procentach nieznany.<\/p>\n

System 2 interpretuje i wyci\u0105ga wnioski, konstruuje historie i \u0142a\u0144cuchy przyczynowo-skutkowe, teorie i filozofie, aby poradzi\u0107 sobie z ogromem tego, co nieznane. Podczas gdy niekt\u00f3rzy ludzie zdobywaj\u0105 dzi\u0119ki temu s\u0142aw\u0119 i uznanie, inni mog\u0105 oszcz\u0119dzi\u0107 sobie tego wysi\u0142ku, co wydaje si\u0119 rozs\u0105dne, poniewa\u017c m\u00f3zg spala bardzo du\u017co kalorii. Je\u015bli jednak mimo wszystko korzystamy z Systemu 2, ch\u0119tnie porusza si\u0119 on w bezpiecznych ramach kryteri\u00f3w i obszar\u00f3w \u015bwiadomo\u015bci sprawdzonych spo\u0142ecznie, kulturowo i historycznie.<\/p>\n

W ten spos\u00f3b jeste\u015bmy uwi\u0119zieni w naszej subiektywno\u015bci.<\/p>\n

I tak w\u0142a\u015bnie w\u015br\u00f3d ludzi wybuchaj\u0105 wojny albo od czasu do czasu w naszym \u017cyciu pojawia si\u0119 \u017caba.<\/p>\n

Jeste\u015bmy zwierz\u0119tami przywi\u0105zanymi do nawyku i ciekawskimi nosami \u2013 potrzebujemy obu tych strategii \u017cyciowych. \u017b\u0105dza przyg\u00f3d i duch pionierski pozwalaj\u0105 nam przekracza\u0107 granice i \u0142\u0105czy\u0107 si\u0119 z coraz wi\u0119ksz\u0105 ca\u0142o\u015bci\u0105. Jeste\u015bmy ch\u0119tni do nauki, pe\u0142ni wyobra\u017ani i empatii, a jednocze\u015bnie niezawodni i mamy co\u015b, co zbudowali\u015bmy \u2013 w pracy i rodzinie, w rzemio\u015ble i sztuce. Nawyk i przygoda nale\u017c\u0105 do naszego \u017cycia, jednak, jak pokazuje Kahneman, zwierz\u0119 przywi\u0105zane do nawyku mo\u017ce \u0142atwo przej\u0105\u0107 nad nami kontrol\u0119.<\/p>\n

Je\u015bli, podobnie jak niemowl\u0119, wszystko jest dla mnie nieznane i ka\u017cda chwila jawi si\u0119 jako nowa, mog\u0119 sta\u0107 si\u0119 \u201eciekawskim nosem\u201d, otwartym na cud. Zachwyca\u0107 si\u0119. S\u0142owo \u201eobce\u201d jeszcze nie istnieje.<\/p>\n

Wi\u0119\u017a<\/strong><\/h3>\n

Ba\u015b\u0144 m\u00f3wi nam o czym\u015b niezwykle wa\u017cnym: Nie zapominaj, \u017ce twoja dusza jest ksi\u0119\u017cniczk\u0105, c\u00f3rk\u0105 kr\u00f3lewskiego ojca. Twoja dusza \u017cyje w zamku. A je\u015bli o tym zapomnia\u0142e\u015b, przypomnij sobie. Mo\u017cesz sobie przypomnie\u0107. A je\u015bli sobie tego nie przypomnisz, g\u0142os kr\u00f3lewskiego ojca zabrzmi w twoim sumieniu. A je\u015bli nie us\u0142yszysz Jego g\u0142osu, kwiaty i kamienie, anio\u0142y i \u017caby b\u0119d\u0105 ci wci\u0105\u017c na nowo pokazywa\u0107: Nie jeste\u015b sam. Jeste\u015b cz\u0119\u015bci\u0105 \u017cywego wszech\u015bwiata. Ciesz si\u0119 miejscem, kt\u00f3re w nim zajmujesz.<\/p>\n

Integracja tego, co obce<\/strong><\/h3>\n

Z eksperyment\u00f3w Kahnemana rozumiemy, jak trudno radzimy sobie z tym, co nieznane i niezwyk\u0142e. Dlatego w naszym \u017cyciu pojawiaj\u0105 si\u0119 \u017caby. Jednak nasze sumienie, g\u0142\u0119boko w sercu, iskra tw\u00f3rczej pierwotnej si\u0142y, m\u00f3wi nam, \u017ce ten cudowny wszech\u015bwiat jest dobry. A wi\u0119c poddajemy si\u0119. Pozwalamy, aby to, co nieprzyjemne, zbli\u017cy\u0142o si\u0119 do nas, wesz\u0142o do naszego zamku duszy. Integrujemy projekcj\u0119, widoczn\u0105 manifestacj\u0119 karmy, kochamy naszych wrog\u00f3w \u2013 ma\u0142ymi krokami, w codziennych dzia\u0142aniach. Rozumiemy, \u017ce sami jeste\u015bmy \u017cab\u0105. \u015awiadomo\u015b\u0107 \u201eja\u201d rozwija si\u0119 z g\u0142\u0119bi studni, z nie\u015bwiadomo\u015bci, a\u017c do komnat zamku. Wydobywa si\u0119 z ziemskiego b\u0142ota ku kr\u00f3lewskim wy\u017cynom tw\u00f3rczej \u015bwiadomo\u015bci i trafia do \u0142\u00f3\u017cka ksi\u0119\u017cniczki, pierwotnej si\u0142y duszy. I zostaje rzucona o \u015bcian\u0119. Projekcja, kt\u00f3ra nazywa siebie \u201eja\u201d, roztrzaskuje si\u0119 o \u015bcian\u0119 przestrzeni i czasu \u2013 i bum! \u2013 \u017cycie ukazuje si\u0119 jako jedno\u015b\u0107 si\u0142 duszy i ducha. Ksi\u0105\u017c\u0119 i ksi\u0119\u017cniczka odnajduj\u0105 si\u0119.<\/p>\n

Rozpuszczenie na \u015bcianie czasu i przestrzeni<\/strong><\/h3>\n

Stosunkowo \u0142atwo jest odrzuca\u0107 to, co nieprzyjemne: niesprawiedliwo\u015b\u0107, brutalno\u015b\u0107, nieprawd\u0119 \u2013 w polityce, w spo\u0142ecze\u0144stwie, u innych ludzi. Ale odpuszczenie w\u0142asnych iluzji, upodoba\u0144, wyg\u00f3d, nawyk\u00f3w, koncepcji, idei, my\u015bli, sukces\u00f3w, przesz\u0142o\u015bci i przysz\u0142o\u015bci, bezpiecze\u0144stwa i niepewno\u015bci jest drog\u0105, kt\u00f3r\u0105 mo\u017cemy pod\u0105\u017ca\u0107 i kt\u00f3r\u0105 pokazuje nam \u017cycie. Droga ta prowadzi do tego, \u017ce w \u017cywej tera\u017aniejszo\u015bci jeste\u015bmy po\u0142\u0105czeni ze wszystkim: promienni i p\u0142ynni, ciemni i ja\u015bni, pe\u0142ni d\u017awi\u0119ku i niesko\u0144czenie cisi.<\/p>\n

By\u0107 niczym, nikim, nigdzie.<\/p>\n

Uczy\u0107 si\u0119 albo cierpie\u0107<\/strong><\/h3>\n

Odpuszczamy perfekcj\u0119 i rozw\u00f3j, kontrol\u0119 i wiedz\u0119, plany i zamiary, poniewa\u017c prowadz\u0105 one do por\u00f3wna\u0144, os\u0105d\u00f3w, rywalizacji i przemocy, kt\u00f3re przywi\u0105zuj\u0105 nas do czasu. Rzeczy te powoduj\u0105 z\u0142udzenie cierpienia. Mo\u017cemy je pu\u015bci\u0107, je\u015bli b\u0119dziemy \u017cy\u0107, ucz\u0105c si\u0119 \u2013 bez iluzji, \u017ce jeste\u015bmy lepsi albo \u017ce mamy si\u0119 sta\u0107 lepsi, poniewa\u017c jeste\u015bmy zar\u00f3wno \u017cab\u0105, jak i ksi\u0119\u017cniczk\u0105. Wiedza wyklucza uczenie si\u0119. Wiedza porusza si\u0119 w subiektywnej przesz\u0142o\u015bci, por\u00f3wnuje i d\u0105\u017cy do czego\u015b wi\u0119cej. Uczenie si\u0119 jest czystym byciem \u2013 obecnym, otwartym na wszystko, na nieznane, wolnym od uprzedze\u0144.<\/p>\n

Cud<\/strong><\/h3>\n

Proponujemy wam wi\u0119c, aby\u015bcie z promieniuj\u0105c\u0105 aparatur\u0105 serca stan\u0119li w \u015awietle powszechnego S\u0142o\u0144ca oraz aby\u015bcie zwi\u0105zali si\u0119 ze \u015awiat\u0142em tego S\u0142o\u0144ca. \u2026 Musicie zrozumie\u0107, \u017ce nie da si\u0119 ot tak sobie zadecydowa\u0107 o zapaleniu w sercu uzdrawiaj\u0105cego p\u0142omienia i o postepowaniu \u015bcie\u017ck\u0105. Mo\u017cecie wprawdzie to postanowi\u0107, lecz nie przetrzymacie, a to z powodu zupe\u0142nego braku wytrwa\u0142o\u015bci. Tym, co si\u0119 p\u00f3\u017aniej ujawni, b\u0119dzie namiastka, karykatura i beczka prochu wypartych si\u0142 natury. Nie, pochodni\u0119 Ognia trzeba zdoby\u0107. Wymagana czysto\u015b\u0107 serca mo\u017cliwa jest dopiero po zupe\u0142nej kl\u0119sce tej natury. Wed\u0142ug d\u0105\u017c\u0105cego do utrzymania si\u0119 \u201eja\u201d musicie zosta\u0107 rozbici. Nikt nie mo\u017ce tu zwyci\u0119\u017cy\u0107, kto wpierw nie do\u015bwiadczy\u0142 iluzji cierpienia. I wtedy gdy zniknie ostatni p\u0142omyk ziemskiego pragnienia \u201eja\u201d, i gdy pozostanie tylko wypatrywanie g\u00f3r zbawienia, przy takim oczyszczeniu serca ofiara b\u0119dzie mog\u0142a by\u0107 przyj\u0119ta.<\/em><\/p><\/blockquote>\n

J. van Rijckenborgh[1]<\/p>\n

\u017baba, rzucona o \u015bcian\u0119, przemienia si\u0119. Nie ma \u015bmierci. Pami\u0119taj, \u017ce twoja dusza jest ksi\u0119\u017cniczk\u0105, a tw\u00f3j ojciec jest dobrym kr\u00f3lem. \u017be mieszkasz w zamku, nawet je\u015bli sytuacje z \u017cab\u0105 lub \u017cabami bywaj\u0105 czasami trudne do zniesienia. Naucz si\u0119 kocha\u0107 \u017caby. By\u0107 mo\u017ce przez ca\u0142e \u017cycie nie zdo\u0142asz si\u0119 z nimi upora\u0107, ale to jest w porz\u0105dku. Wi\u0119\u017a, integracja, rozpuszczenie, cud mi\u0142o\u015bci.<\/p>\n

________________________________<\/strong><\/p>\n

[1] J. van Rijckenborgh, Nadchodz\u0105cy Nowy Cz\u0142owiek<\/em>, wyd. III popr., Wielu\u0144 2023, s. 192, 193.<\/p>\n

 <\/p>\n","protected":false},"author":917,"featured_media":112036,"template":"","meta":{"_acf_changed":false},"tags":[],"category_":[110107],"tags_english_":[],"class_list":["post-129996","logon_article","type-logon_article","status-publish","has-post-thumbnail","hentry","category_-spiritsoul-pl"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/logon.media\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/logon_article\/129996","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/logon.media\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/logon_article"}],"about":[{"href":"https:\/\/logon.media\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/logon_article"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/logon.media\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/917"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/logon.media\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/112036"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/logon.media\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=129996"}],"wp:term":[{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/logon.media\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=129996"},{"taxonomy":"category_","embeddable":true,"href":"https:\/\/logon.media\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/category_?post=129996"},{"taxonomy":"tags_english_","embeddable":true,"href":"https:\/\/logon.media\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags_english_?post=129996"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}