Nasruddin jest cz\u0142owiekiem, kt\u00f3ry z jednej strony jest \u015bwiadomy swojego pochodzenia z Wieczno\u015bci i dzi\u0119ki temu ma dost\u0119p do pierwotnej m\u0105dro\u015bci, a z drugiej odczuwa siebie jako cz\u0119\u015b\u0107 przemijaj\u0105cej natury \u2013 ze wszystkimi jej b\u0142\u0119dami i s\u0142abo\u015bciami.<\/p>\n
Anegdoty o Nasrudinie maj\u0105 g\u0142\u0119boki sens. \u015amiejemy si\u0119 z tych opowie\u015bci i bawimy si\u0119 g\u0142upot\u0105 i prostot\u0105 bohater\u00f3w, a\u017c w ko\u0144cu zdajemy sobie spraw\u0119, \u017ce \u015bmiejemy si\u0119 r\u00f3wnie\u017c z samych siebie.<\/p>\n
\u2014 Ile masz lat, Mulla?<\/p>\n
\u2014 Czterdzie\u015bci.<\/p>\n
\u2014 Ale przecie\u017c to samo powiedzia\u0142e\u015b, kiedy pyta\u0142em ci\u0119 o to dwa lata temu.<\/p>\n
\u2014 Oczywi\u015bcie. Zawsze pozostaj\u0119 wierny temu, co raz powiedzia\u0142em.<\/p>\n
Czy to tylko \u017cart? Europejczyk zapewne w\u0142a\u015bnie tak by go odebra\u0142. Zupe\u0142nie inaczej jest na Wschodzie, a szczeg\u00f3lnie w sufizmie. Tam tego rodzaju opowie\u015bci bardzo ch\u0119tnie wykorzystuje si\u0119 jako historie pouczaj\u0105ce.<\/p>\n
Jedn\u0105 z najbardziej lubianych postaci tych legend jest Mulla Nasruddin (znany te\u017c jako Nasrudin lub Nasreddin). Wyst\u0119puje on w ca\u0142ym \u015bwiecie arabskim, perskim i \u015brodkowoazjatyckim, a niemal ka\u017cdy muzu\u0142manin \u2013 od Marakeszu po Pekin \u2013 zna jego anegdoty.<\/p>\n
Na ok\u0142adce ksi\u0105\u017ceczki Cudowne przygody m\u0105drego b\u0142azna Mulli Nasrudina<\/em> autorstwa Idriesa Shaha czytamy:<\/p>\n \u201eMistrz u\u015bmiechni\u0119tej m\u0105dro\u015bci i jedna z najbardziej ujmuj\u0105cych postaci \u0142otrzykowskich \u015bwiatowej literatury. Pe\u0142ne humoru i ukrytych znacze\u0144 opowie\u015bci o najpi\u0119kniejszych g\u0142upstwach wielkiego mistrza zakrytej duchowo\u015bci, kt\u00f3re z przymru\u017ceniem oka stawiaj\u0105 czytelnikowi lustro przed twarz\u0105, otwieraj\u0105c mu oczy na to, co istotne.\u201d[i]<\/a><\/p>\n Tak r\u00f3wnie\u017c w przytoczonej historii odkrywamy cz\u0142owieka uwi\u0119zionego w przesz\u0142o\u015bci, kt\u00f3ry nie potrafi odpowiedzie\u0107 na wymagania chwili obecnej. Umyka mu prawda tera\u017aniejszego momentu, poniewa\u017c nie potrafi uwolni\u0107 si\u0119 od dawnych pogl\u0105d\u00f3w, kt\u00f3re ju\u017c dawno utraci\u0142y swoj\u0105 aktualno\u015b\u0107.<\/p>\n Wszystkie anegdoty o Nasruddinie maj\u0105 taki w\u0142a\u015bnie g\u0142\u0119bszy wymiar. \u015amiejemy si\u0119 z nich, z g\u0142upoty i prostoduszno\u015bci innych ludzi, a\u017c nagle u\u015bwiadamiamy sobie, \u017ce \u015bmiejemy si\u0119 tak\u017ce z w\u0142asnej g\u0142upoty.<\/p>\n Je\u017celi potrafimy zareagowa\u0107 na to pogodnym u\u015bmiechem, jest to ju\u017c znak, \u017ce umiemy spojrze\u0107 na siebie z pewnego dystansu. Nie traktujemy siebie a\u017c tak \u015bmiertelnie powa\u017cnie i potrafimy przyzna\u0107, \u017ce pope\u0142niamy b\u0142\u0119dy i nie jeste\u015bmy doskonali.<\/p>\n Cz\u0142owiek, kt\u00f3ry z wielk\u0105 ambicj\u0105 realizuje swoje egoistyczne cele, zazwyczaj nie ma poczucia humoru. Gdy kto\u015b stawia przed nim lustro, odpowiada z\u0142o\u015bci\u0105 i oporem.<\/p>\n W sufizmie osio\u0142 jest symbolem upartego ego, kt\u00f3re za wszelk\u0105 cen\u0119 chce postawi\u0107 na swoim i cz\u0119sto nie robi tego, czego pragnie jego pan. Nie ma jednak sensu zabija\u0107 ego, poniewa\u017c jest ono potrzebne, aby\u015bmy mogli istnie\u0107 w tym \u015bwiecie.<\/p>\n Dobrze ilustruje to nast\u0119puj\u0105ca historia.<\/p>\n Mulla Nasruddin opowiada s\u0105siadowi, \u017ce w\u0142a\u015bnie odzwyczaja swojego os\u0142a od jedzenia.<\/p>\n \u2014 Wyobra\u017a sobie tylko, ile dzi\u0119ki temu mo\u017cna zaoszcz\u0119dzi\u0107. Wkr\u00f3tce stan\u0119 si\u0119 bogatym cz\u0142owiekiem.<\/p>\n Po kilku dniach spotyka s\u0105siada na ulicy.<\/p>\n \u2014 I co, Mulla? Oduczy\u0142e\u015b ju\u017c os\u0142a jedzenia?<\/p>\n \u2014 Ach, mia\u0142em strasznego pecha \u2014 odpowiada Nasruddin. \u2014 W\u0142a\u015bnie wtedy, gdy ju\u017c to zrozumia\u0142, zdech\u0142.<\/p>\n Istniej\u0105 setki opowie\u015bci o o\u015ble Mulli Nasruddina, w kt\u00f3rych w niezwykle trafny spos\u00f3b ukazane zostaj\u0105 rozmaite cechy naszego ego.<\/p>\n Chcia\u0142bym przytoczy\u0107 jeszcze jedn\u0105.<\/p>\n Pewnego dnia Mulla Nasruddin jecha\u0142 na swoim o\u015ble ty\u0142em, siedz\u0105c twarz\u0105 do jego zadu.<\/p>\n Mieszka\u0144cy wioski przygl\u0105dali mu si\u0119 ze zdumieniem.<\/p>\n \u2014 Ale\u017c Mulla, dlaczego jedziesz na o\u015ble ty\u0142em? \u2014 zapytali z ciekawo\u015bci\u0105.<\/p>\n Na to Nasruddin odpowiedzia\u0142:<\/p>\n \u2014 To wy si\u0119 mylicie! Ja jad\u0119 we w\u0142a\u015bciwym kierunku. To tylko osio\u0142 idzie w niew\u0142a\u015bciw\u0105 stron\u0119.<\/p>\n Je\u015bli spojrzymy na t\u0119 histori\u0119 w \u015bwietle tego, co zosta\u0142o wcze\u015bniej powiedziane, dostrze\u017cemy, \u017ce \u2013 wbrew wszelkim zewn\u0119trznym pozorom \u2013 to w\u0142a\u015bnie nasze ego zmierza w niew\u0142a\u015bciwym kierunku. Natomiast nasza wewn\u0119trzna duchowa istota, Mulla, mistrz, zawsze patrzy we w\u0142a\u015bciw\u0105 stron\u0119.<\/p>\n Dlatego cz\u0142owiek krocz\u0105cy \u015bcie\u017ck\u0105 duchow\u0105 cz\u0119sto zachowuje si\u0119 w spos\u00f3b paradoksalny, spotykaj\u0105c si\u0119 z niezrozumieniem i nieufno\u015bci\u0105 ze strony innych.<\/p>\n W\u0142a\u015bnie dlatego derwisz bywa uwa\u017cany za g\u0142upca. Nie przejmuje si\u0119 jednak tym, co my\u015bl\u0105 o nim inni. Czyni to, do czego w danej chwili pobudza go Duch, nawet je\u015bli z zewn\u0119trznego punktu widzenia wydaje si\u0119 to ca\u0142kowicie absurdalne.<\/p>\n Dobrze ukazuje to historia o Nasruddinie jako \u017cebraku.<\/p>\n W dni targowe Nasruddin cz\u0119sto stawa\u0142 przy wej\u015bciu do meczetu i \u017cebra\u0142. Gdy ludzie dawali mu do wyboru dwie monety \u2014 wi\u0119ksz\u0105 i mniejsz\u0105 \u2014 zawsze wybiera\u0142 t\u0119 mniejsz\u0105.<\/p>\n Po pewnym czasie kto\u015b powiedzia\u0142 do niego:<\/p>\n \u2014 Mulla, dlaczego nie bierzesz wi\u0119kszej monety? W kr\u00f3tszym czasie zarobi\u0142by\u015b dwa razy tyle.<\/p>\n \u2014 To prawda \u2014 odpar\u0142 Nasruddin. \u2014 Ale gdybym za ka\u017cdym razem bra\u0142 wi\u0119ksz\u0105 monet\u0119, ludzie przestaliby mi cokolwiek dawa\u0107. Przecie\u017c chc\u0105 sobie udowodni\u0107, \u017ce jestem bardziej szalony od nich. Wtedy nie dosta\u0142bym ju\u017c \u017cadnych pieni\u0119dzy.<\/p>\n Spos\u00f3b my\u015blenia i motywacje cz\u0142owieka pod\u0105\u017caj\u0105cego duchow\u0105 \u015bcie\u017ck\u0105 pozostaj\u0105 nieprzeniknione i niezrozumia\u0142e dla tego, kto jest skierowany wy\u0142\u0105cznie ku \u015bwiatu materialnemu.<\/p>\n Dlatego derwisz cz\u0119sto przyjmuje rol\u0119 cz\u0142owieka nieo\u015bwieconego, aby tym wyra\u017aniej ukaza\u0107 pewn\u0105 prawd\u0119.<\/p>\n Jest te\u017c pi\u0119kna anegdota, kt\u00f3ra podwa\u017ca powierzchowne przekonanie o prostym zwi\u0105zku przyczyny i skutku.<\/p>\n Pewnego dnia Mulla szed\u0142 w\u0105sk\u0105 uliczk\u0105. W tym samym momencie z dachu spad\u0142 cz\u0142owiek \u2014 prosto na jego g\u0142ow\u0119. Cz\u0142owiekowi nic si\u0119 nie sta\u0142o, natomiast Nasruddina trzeba by\u0142o odwie\u017a\u0107 do szpitala.<\/p>\n \u2014 Jak\u0105 nauk\u0119, Mistrzu, wyci\u0105gasz z tego zdarzenia? \u2014 zapyta\u0142 go ucze\u0144.<\/p>\n \u2014 Strze\u017c si\u0119 wiary w to, co rzekomo nieuniknione, nawet je\u015bli zwi\u0105zek przyczyny i skutku wydaje si\u0119 oczywisty. I uwa\u017caj na teoretyczne pytania w rodzaju: \u201eJe\u015bli cz\u0142owiek spadnie z dachu, to czy z\u0142amie kark?\u201d<\/p>\n \u2014 On spad\u0142, ale kark z\u0142ama\u0142em ja.[ii]<\/a><\/p>\n Dlaczego tak bardzo podobaj\u0105 mi si\u0119 historie o Nasruddinie?<\/p>\n Nasruddin z pogod\u0105 ducha patrzy zar\u00f3wno na w\u0142asne b\u0142\u0119dy, jak i na b\u0142\u0119dy innych. Nie zale\u017cy mu na tym, aby cokolwiek zmienia\u0107; chodzi mu jedynie o poznanie samego siebie. Potrafi spojrze\u0107 na wydarzenia z pewnego dystansu i podchodzi do nich z lekko\u015bci\u0105.<\/p>\n Dzi\u0119ki temu otwieraj\u0105 si\u0119 mo\u017cliwo\u015bci dalszego rozwoju, kt\u00f3rych wcze\u015bniej nie dostrzega\u0142, poniewa\u017c patrzy\u0142 zbyt jednostronnie. Nic nie musi by\u0107 takie czy inne \u2014 wszystko mo\u017ce po prostu by\u0107.<\/p>\n Nasruddin nie odczuwa \u017cadnego poczucia winy z powodu swojej g\u0142upoty i nikogo nie pot\u0119pia. Nie pr\u00f3buje niczego ukrywa\u0107, lecz otwarcie pokazuje \u015bwiatu w\u0142asn\u0105 niewiedz\u0119. Bawi go, gdy u siebie i u innych odkrywa zachowania, kt\u00f3re wydaj\u0105 mu si\u0119 ca\u0142kowicie niedorzeczne.<\/p>\n Nasruddin jest cz\u0142owiekiem, kt\u00f3ry z jednej strony jest \u015bwiadomy swojego pochodzenia z Wieczno\u015bci i dzi\u0119ki temu ma dost\u0119p do pierwotnej m\u0105dro\u015bci, z drugiej za\u015b odczuwa siebie jako cz\u0119\u015b\u0107 przemijaj\u0105cej natury \u2014 ze wszystkimi jej b\u0142\u0119dami i s\u0142abo\u015bciami. Oczami Wieczno\u015bci potrafi z u\u015bmiechem spogl\u0105da\u0107 na niedoskona\u0142o\u015b\u0107 i szale\u0144stwo materialnego \u015bwiata, przyjmuj\u0105c je z mi\u0142o\u015bci\u0105 i cierpliwo\u015bci\u0105.<\/p>\n Potrafi wszystko zaakceptowa\u0107 i niczego nie chce unika\u0107. Rado\u015b\u0107 i cierpienie maj\u0105 dla niego t\u0119 sam\u0105 warto\u015b\u0107. Nie jest ju\u017c niewolnikiem swojego ego, ze wszystkimi jego \u017c\u0105daniami i potrzebami, i nie traktuje go ju\u017c tak powa\u017cnie.<\/p>\n W ten spos\u00f3b wznosi si\u0119 ponad ci\u0119\u017car \u017cycia ku pogodzie ducha i mi\u0142o\u015bci dzieci Bo\u017cych, kt\u00f3re wiedz\u0105, \u017ce s\u0105 bezpiecznie niesione przez nurt \u017cycia.<\/p>\n ___________________________________________<\/p>\n