{"id":121133,"date":"2025-09-22T12:38:54","date_gmt":"2025-09-22T12:38:54","guid":{"rendered":"https:\/\/logon.media\/?post_type=logon_article&p=121133"},"modified":"2025-09-22T12:38:54","modified_gmt":"2025-09-22T12:38:54","slug":"taniec-jako-wyraz-praw-uniwersalnych","status":"publish","type":"logon_article","link":"https:\/\/logon.media\/pl\/logon_article\/taniec-jako-wyraz-praw-uniwersalnych\/","title":{"rendered":"Taniec jako wyraz praw uniwersalnych"},"content":{"rendered":"

Nie tylko s\u0142ynni nauczyciele i filozofowie \u201epoga\u0144skiej\u201d staro\u017cytno\u015bci \u2013 Sokrates, Platon i Pitagoras \u2013 wykonywali ta\u0144ce rytualne ze swoimi uczniami. Wed\u0142ug przekazu z apokryficznych Dziej\u00f3w Jana<\/em>, tzw. \u201eTa\u0144ca Jezusa\u201d, Jezus ta\u0144czy\u0142 ze swoimi uczniami podczas Ostatniej Wieczerzy. Ich indywidualne do\u015bwiadczenie rozszerza si\u0119 w prze\u017cycie wsp\u00f3lnotowe i transcendentne, prowadz\u0105ce do objawienia praw uniwersalnych.<\/p>\n

<\/p>\n

PODCAST<\/p>\n\n

 <\/p>\n

Ca\u0142e nasze \u017cycie jest rytmem i d\u017awi\u0119kiem. Rytm i d\u017awi\u0119k przenikaj\u0105 wszech\u015bwiat i na wiele sposob\u00f3w wyznaczaj\u0105 nasze istnienie na ziemi. \u201e\u2026 gdy \u015bwi\u0119te stopy doskona\u0142ych tancerzy wzbi\u0142y py\u0142, powsta\u0142a ziemia\u2026\u201d, g\u0142osi Rygweda<\/em>, najstarsza \u015bwi\u0119ta ksi\u0119ga Indii.<\/p>\n

Wedy podaj\u0105, \u017ce \u015bwiat powsta\u0142 z pra-d\u017awi\u0119ku i \u017ce wszelka materia drga w okre\u015blonych rytmach. Wed\u0142ug greckiego filozofa Pitagorasa \u015bwiat zosta\u0142 wy\u0142oniony z chaosu poprzez d\u017awi\u0119k, a w\u0142a\u015bciwie poprzez harmoni\u0119. Wzajemne relacje planet odni\u00f3s\u0142 on do proporcji odpowiadaj\u0105cych interwa\u0142om muzycznym. Ka\u017cde cia\u0142o niebieskie emituje w\u0142a\u015bciwy sobie ton i w ten spos\u00f3b wsp\u00f3\u0142tworzy harmoni\u0119 sfer.<\/p>\n

W te kosmiczne prawa wpisany jest cz\u0142owiek jako mikrokosmos. Odzwierciedlaj\u0105 si\u0119 one w nim a\u017c po proporcje ludzkiego cia\u0142a. Podobnie jak planety, tak\u017ce ka\u017cdy cz\u0142owiek wysy\u0142a w\u0142a\u015bciwy sobie, archetypiczny d\u017awi\u0119k. Filozofowie dawnych epok por\u00f3wnywali cz\u0142owieka do monochordu \u2013 instrumentu muzycznego z jedn\u0105 strun\u0105, rozci\u0105gni\u0119t\u0105 od ziemi a\u017c po najdalszy kraniec zodiaku.<\/p>\n

Ludzie, kt\u00f3rzy \u2013 mniej lub bardziej \u015bwiadomie \u2013 zyskuj\u0105 dost\u0119p do okre\u015blonych obszar\u00f3w \u015bwiata duchowego, gdzie do\u015bwiadczaj\u0105 wra\u017ce\u0144 i inspiracji dotycz\u0105cych praw i harmonii duchowych, mog\u0105 to, co tam postrzegaj\u0105, wyra\u017ca\u0107 nie tylko poprzez muzyk\u0119, ale tak\u017ce poprzez odpowiednie formy ruchu w \u015bwiecie materialnym \u2013 niejako \u201esprowadza\u0107 to na ziemi\u0119\u201d. Cia\u0142o ludzkie okazuje si\u0119 przy tym cudownie odpowiednim instrumentem. To, co Ludwig van Beethoven wyrazi\u0142 w swoich rozwa\u017caniach o muzyce skierowanych do Goethego, odnosi si\u0119 w r\u00f3wnym stopniu do sztuki ta\u0144ca:<\/p>\n

\u201eAby uchwyci\u0107 muzyk\u0119 w jej istocie, potrzebny jest rytm ducha; przekazuje on przeczucie, inspiracj\u0119 niebia\u0144skich nauk, a to, czego duch do\u015bwiadcza z tego poprzez zmys\u0142y, jest uciele\u015bnieniem duchowego poznania.\u201d<\/p>\n

R\u00f3wnie\u017c przedstawienia taneczne mog\u0105, podobnie jak muzyka, oddzia\u0142ywa\u0107 na cz\u0142owieka bardzo silnie. W dzisiejszym \u015bwiecie zachodnim mamy sk\u0142onno\u015b\u0107 zapomina\u0107, \u017ce taniec nie s\u0142u\u017cy jedynie rozrywce i zmys\u0142owej przyjemno\u015bci, lecz mo\u017ce r\u00f3wnie\u017c prowadzi\u0107 do wznios\u0142o\u015bci ducha i uszlachetnienia zdolno\u015bci odczuwania. Ta archaiczna wiedza by\u0142a we wszystkich epokach historii ludzko\u015bci wykorzystywana przez r\u00f3\u017cne kultury i religie do cel\u00f3w rytualnych.<\/p>\n

Taniec mo\u017ce wyra\u017ca\u0107 i wzbudza\u0107 czyst\u0105 rado\u015b\u0107 \u017cycia, mo\u017ce otworzy\u0107 dost\u0119p do zatwardzia\u0142ych i rozczarowanych serc, pocieszy\u0107 dusz\u0119 dotkni\u0119t\u0105 cierpieniem i obudzi\u0107 w niej przeczucie wy\u017cszego planu dla \u017cycia i \u015bwiata.<\/p>\n

Intuicyjne wnikanie w tajemnice \u015bwiata<\/strong><\/p>\n

Poza swoimi zmiennymi, subiektywnymi stanami cia\u0142o ludzkie odzwierciedla kosmogramy i archetypiczne struktury. W ta\u0144cu sakralnym tancerz lub tancerka odtwarza figury geometryczne, a wraz z nimi porz\u0105dek i harmoni\u0119 kosmosu. Takimi figurami s\u0105 na przyk\u0142ad ta\u0144ce w kr\u0119gu wok\u00f3\u0142 \u015brodka, r\u00f3\u017cne formy krzy\u017ca czy spirala. Kosmiczne prawa nie s\u0105 jednak jedynie przedstawiane \u2013 formy taneczne staj\u0105 si\u0119 \u017cywymi symbolami duchowego potencja\u0142u. Pozwalaj\u0105 one nie tylko na bardziej intuicyjne wnikni\u0119cie w tajemnice \u015bwiata i istoty cz\u0142owieka, lecz mog\u0105 tak\u017ce \u2013 zar\u00f3wno w tancerzu, jak i w obserwatorze \u2013 wywo\u0142a\u0107 g\u0142\u0119boki proces wewn\u0119trznej przemiany.<\/p>\n

Najbardziej znane przedstawienie sakralnego aktu tanecznego ukazuje indyjskie b\u00f3stwo \u015aiw\u0119 jako kosmicznego tancerza. Posta\u0107 tancerza wpisana jest w obracaj\u0105ce si\u0119 ko\u0142o. Ko\u0142o to symbolizuje prawo przemiany, le\u017c\u0105ce u podstaw porz\u0105dku natury \u2013 nieustanny cykl stawania si\u0119 i przemijania, nast\u0119puj\u0105cych po sobie reinkarnacji.[1] Aur\u0119 boga \u015aiwy otacza pot\u0119\u017cny kr\u0105g ognia. Jego taniec ukazuje drog\u0119 przezwyci\u0119\u017cenia przestrzeni i czasu. Jest to taniec \u015bmierci ni\u017cszej natury, taniec przemiany w \u015bwietle boskiej natury. Jest wyrazem odwiecznej duchowej prawdy, \u017ce ni\u017csza natura, ego w swojej egocentryczno\u015bci, musi umrze\u0107, zanim boski cz\u0142owiek b\u0119dzie m\u00f3g\u0142 zmartwychwsta\u0107 w pe\u0142nym blasku.<\/p>\n

Prawa stopa \u015aiwy spoczywa na demonie zniewolenia i nie\u015bwiadomo\u015bci, co wskazuje na zwyci\u0119stwo nad Maj\u0105 \u2013 si\u0142\u0105 iluzji, kt\u00f3ra wi\u0119zi dusz\u0119 w przemijaj\u0105cym \u015bwiecie zjawisk. Sam \u015aiwa ukazany jest jako zwyci\u0119zca: na wysoko\u015bci jego g\u0142owy wida\u0107 skrzyd\u0142a lub promienist\u0105 aureol\u0119 \u2013 symbol duszy o\u015bwieconej przez ducha.<\/p>\n

\u015aiwa pozostaje nietkni\u0119ty przez nieustann\u0105 gr\u0119 narodzin i \u015bmierci. Jego taniec zniszczenia s\u0142u\u017cy ocaleniu i odnowie \u015bwiata. W dw\u00f3ch ze swych czterech r\u0105k \u015aiwa Natarad\u017ca (= \u015aiwa, Kr\u00f3l Ta\u0144ca) trzyma symboliczne przedmioty: klepsydrowy b\u0119benek (jego podw\u00f3jny d\u017awi\u0119k stwarza \u015bwiat przeciwie\u0144stw) oraz p\u0142omie\u0144 (symbolizuj\u0105cy moc tw\u00f3rczej ekspresji rozpalonej przez ducha). Trzecia r\u0119ka skierowana jest ku niebu, czwarta wskazuje w d\u00f3\u0142 na uniesion\u0105 lew\u0105 stop\u0119, kt\u00f3ra pokazuje wyj\u015bcie z niewoli cyklu przemijania. Tak\u017ce Kryszna jest w mitologii indyjskiej bogiem ta\u0144cz\u0105cym i muzykuj\u0105cym.<\/p>\n

Zar\u00f3wno Hindusi, jak i staro\u017cytni Grecy wierzyli, \u017ce to bogowie wynale\u017ali taniec i nauczyli go ludzi. Ta\u0144ce wykonywano ku ich czci. W misteriach orfickich nabo\u017ce\u0144stwo by\u0142o \u015bwi\u0119tym aktem sprawowanym poprzez muzyk\u0119 i taniec. Patrz\u0105c na akt taneczny, widzowie do\u015bwiadczali wewn\u0119trznie obecno\u015bci b\u00f3stwa.[2]<\/p>\n

W odr\u00f3\u017cnieniu od tradycji chrze\u015bcija\u0144skiej, Grecy byli zdania, \u017ce bosko\u015b\u0107 staje si\u0119 najbardziej dost\u0119pna ludziom poprzez odwr\u00f3cenie si\u0119 od cierpienia i zwr\u00f3cenie ku rado\u015bci, muzyce i rytua\u0142om tanecznym. W ten spos\u00f3b ludzie mog\u0105 \u0142\u0105czy\u0107 si\u0119 ze \u015bwiatem boskim i z Bogiem obecnym w nich samych. Kosmiczne energie i wibracje mog\u0105 zosta\u0107 prze\u0142o\u017cone na ludzkie formy ruchu.<\/p>\n

Nawet najpi\u0119kniejsza i najbardziej wznios\u0142a sztuka nigdy nie jest doskona\u0142ym wyrazem bosko\u015bci. Mo\u017ce jednak otworzy\u0107 w cz\u0142owieku przestrze\u0144 dla boskich si\u0142.<\/p>\n

Od mistyka sufickiego Rumiego pochodz\u0105 nast\u0119puj\u0105ce s\u0142owa:<\/p>\n

Gdyby mi kiedy\u015b by\u0142o dane,
\ncho\u0107 przez chwil\u0119 by\u0107 z Tob\u0105, o Panie,
\ni mia\u0142bym \u015bwiat u moich st\u00f3p,
\nzacz\u0105\u0142bym ta\u0144czy\u0107 z zachwytu.<\/em><\/p><\/blockquote>\n

Celem wiruj\u0105cego ta\u0144ca derwisz\u00f3w jest czysto\u015b\u0107 serca i zjednoczenie z Bogiem. Wykonuje si\u0119 go w kierunku przeciwnym do ruchu wskaz\u00f3wek zegara, obracaj\u0105c si\u0119 wok\u00f3\u0142 w\u0142asnej osi. Ramiona, pocz\u0105tkowo skrzy\u017cowane, rozk\u0142adaj\u0105 si\u0119 na boki – prawa otwarta d\u0142o\u0144 skierowana ku g\u00f3rze przyjmuje si\u0142y nieba, kt\u00f3re przechodz\u0105c przez serce i palce lewej, skierowanej ku do\u0142owi d\u0142oni, s\u0105 przekazywane ziemi. D\u0142ugie czarne p\u0142aszcze, symbolizuj\u0105ce ciemno\u015b\u0107 przemijaj\u0105cego \u015bwiata, zrzuca si\u0119 na pocz\u0105tku ta\u0144ca, a spod nich ukazuj\u0105 si\u0119 l\u015bni\u0105co bia\u0142e szaty \u2013 barwa boskiego \u015bwiat\u0142a. Wed\u0142ug sufich \u015bwi\u0119te akty ta\u0144ca s\u0105 g\u0142\u0119bokim wewn\u0119trznym do\u015bwiadczeniem \u2013 zar\u00f3wno dla tancerza, jak i dla widza oraz s\u0142uchacza towarzysz\u0105cej muzyki. Po rytualnym wyst\u0119pie uczestnicy opuszczaj\u0105 u\u015bwi\u0119cone miejsce oczyszczeni i przemienieni, nios\u0105c to, co otrzymali, w \u015bwiat.<\/p>\n

Zachodnie chrze\u015bcija\u0144stwo a taniec rytualny<\/strong><\/p>\n

Ko\u015bcio\u0142y chrze\u015bcija\u0144skiego Zachodu mia\u0142y w minionych stuleciach niewiele zrozumienia dla duchowego potencja\u0142u ta\u0144ca rytualnego. Reagowa\u0142y najcz\u0119\u015bciej ostr\u0105 odmow\u0105 i zakazami. Podczas gdy u Izraelit\u00f3w i w pierwotnych gminach chrze\u015bcija\u0144skich, pod wp\u0142ywem kult\u00f3w anatolijskich, ta\u0144ce sakralne by\u0142y szeroko rozpowszechnione, Ko\u015bci\u00f3\u0142 chcia\u0142 si\u0119 p\u00f3\u017aniej zdystansowa\u0107 od praktyk poga\u0144skich i od \u201eheretyk\u00f3w\u201d, chrze\u015bcijan gnostyckich, kt\u00f3rzy praktykowali taniec kultowy wed\u0142ug antycznych wzor\u00f3w. Taneczne przedstawienia czy obrazowe ukazywanie scen tanecznych pozostawa\u0142y zatem w chrze\u015bcija\u0144skim Zachodzie raczej wyj\u0105tkiem.<\/p>\n

Jezus tak\u017ce ta\u0144czy\u0142 ze swoimi uczniami<\/strong><\/p>\n

Jednak nie tylko s\u0142ynni nauczyciele i filozofowie \u201epoga\u0144skiej\u201d staro\u017cytno\u015bci \u2013 Sokrates, Platon i Pitagoras \u2013wykonywali ta\u0144ce rytualne ze swoimi uczniami. Wed\u0142ug przekazu z apokryficznych Dziej\u00f3w Jana<\/em>, tzw. \u201eTa\u0144ca Jezusa\u201d, Jezus ta\u0144czy\u0142 ze swoimi uczniami podczas Ostatniej Wieczerzy. Poleci\u0142 im utworzy\u0107 kr\u0105g, sam stan\u0105\u0142 po\u015brodku i zacz\u0105\u0142 \u015bpiewa\u0107 hymn:<\/p>\n

\u0141aska ta\u0144czy.
\nZagram na flecie,
\nta\u0144czcie wszyscy. \u2013 Amen.
\nPodnios\u0119 lament,
\nwykonajcie wszyscy
\ngest \u017ca\u0142oby. \u2013 Amen.<\/em><\/p>\n

\u00d3semka
\n\u015bpiewa z nami chwa\u0142\u0119. \u2013 Amen.
\nDwunastka
\nta\u0144czy w g\u00f3rze. \u2013 Amen.<\/em><\/p>\n

Do Wszystkiego
\nnale\u017cy taniec w g\u00f3rze. \u2013 Amen.<\/em><\/p>\n

Kto nie ta\u0144czy, nie pozna,
\nco si\u0119 dzieje. \u2013 Amen.
\nLecz je\u015bli pod\u0105\u017cacie
\nza moim ta\u0144cem w kr\u0119gu, ujrzyjcie siebie
\nwe mnie, m\u00f3wi\u0105cym.
\nA gdy zobaczycie, co czyni\u0119,
\nzamilknijcie o moich tajemnicach.
\nWy, kt\u00f3rzy ta\u0144czycie, wiecie,
\nco czyni\u0119, albowiem wasze jest
\nto cierpienie cz\u0142owieka,
\nkt\u00f3re ja musz\u0119 cierpie\u0107. [\u2026]<\/em><\/p>\n

A na zako\u0144czenie ceremonii ta\u0144ca:<\/p>\n

Ja podskoczy\u0142em,
\nlecz to wam rozumie\u0107 ca\u0142o\u015b\u0107,
\na gdy zrozumiecie, powiedzcie:
\nChwa\u0142a Tobie, Ojcze! \u2013 Amen.<\/em><\/p><\/blockquote>\n

Po tym, jak Jezus ta\u0144czy\u0142 z uczniami, odszed\u0142 od nich.<\/p>\n

Rytualny taniec przedstawiony jest tutaj jako droga przekazania uniwersalnych prawd i wznios\u0142ych misteri\u00f3w tym, kt\u00f3rzy pod\u0105\u017caj\u0105 drog\u0105 Chrystusa, aby mogli je rozpozna\u0107 i do\u015bwiadczy\u0107 zgodnie ze swoim stanem bytu i \u015bwiadomo\u015bci, nie profanuj\u0105c boskiej tajemnicy ani nie pozbawiaj\u0105c jej ostatecznej niezg\u0142\u0119bionej natury.<\/p>\n

Podczas ukrzy\u017cowania Jezus \u2013 wed\u0142ug Dziej\u00f3w Jana<\/em> \u2013 objawia si\u0119 Janowi na G\u00f3rze Oliwnej w wewn\u0119trznej wizji \u015bwietlistego krzy\u017ca i m\u00f3wi mu:
\n\u201e\u017badnej z rzeczy, o kt\u00f3rych powiedz\u0105, \u017ce je cierpia\u0142em, nie cierpia\u0142em; lecz r\u00f3wnie\u017c to cierpienie, kt\u00f3re ci w ta\u0144cu ukaza\u0142em, chc\u0119, by by\u0142o nazwane misterium. Albowiem to, czym ty jeste\u015b, ukaza\u0142em ci; lecz czym Ja jestem, tylko Ja wiem, nikt inny.\u201d<\/p>\n

Dzi\u0119ki temu ta\u0144cowi uczniowie mog\u0105 ostatecznie do\u015bwiadczy\u0107 jedynie prawdy w\u0142asnej, prze\u017cytej drogi duchowej i ewentualnie zainspirowa\u0107 innych do podobnego do\u015bwiadczenia. W tym \u015bpiewanym i ta\u0144czonym hymnie uczniowie kr\u0105\u017c\u0105 wok\u00f3\u0142 Chrystusa jako swojego centrum. Pod\u0105\u017caj\u0105 za melodi\u0105 jego fletu i jego wskazanymi ruchami. Ich indywidualne do\u015bwiadczenie rozszerza si\u0119 w prze\u017cycie wsp\u00f3lnotowe i transcendentne, prowadz\u0105ce do objawienia praw uniwersalnych. Albowiem ta\u0144czy \u201e\u0142aska\u201d i ta\u0144czy \u201e\u00f3semka\u201d (symbol wieczno\u015bci), a w g\u00f3rze ta\u0144czy wraz z nimi \u201edwunastka\u201d (symbol kosmicznego zodiaku). Tylko ci, kt\u00f3rzy ta\u0144cz\u0105 i jednocz\u0105 si\u0119 z Chrystusem w centrum, staj\u0105 si\u0119 uczestnikami tego objawienia boskiej tajemnicy. Wa\u017cno\u015b\u0107 tego transformuj\u0105cego do\u015bwiadczenia uczniowie potwierdzaj\u0105, powtarzaj\u0105c ch\u00f3ralnie \u201eAmen\u201d: Niech tak si\u0119 stanie.<\/p>\n

Rytualny taniec jest, oczywi\u015bcie, przypowie\u015bci\u0105. Stanowi on przedstawienie misterium zbawienia, procesu przemiany wewn\u0105trz duszy \u2013 impuls, ale nie sam proces. Dlatego Jan nawo\u0142uje braci, po tym jak opowiedzia\u0142 im o swojej wizji na G\u00f3rze Oliwnej:<\/p>\n

\u201eSkoro wi\u0119c, bracia, ujrzeli\u015bmy \u0142ask\u0119 Pana i Jego mi\u0142o\u015b\u0107 ku nam, czcijmy Go, nie palcami i ustami, ani j\u0119zykiem ani \u017cadnym cielesnym organem, lecz postaw\u0105 duszy. [\u2026]\u201d [3]<\/p>\n

Odrodzenie pradawnej tradycji<\/strong><\/p>\n

Wiedza o formach duchowej muzyki i tradycjach ta\u0144ca sakralnego coraz bardziej ulega\u0142a zapomnieniu. Na pocz\u0105tku XX wieku nauczyciele ezoteryczni pr\u00f3bowali nawi\u0105za\u0107 do archaicznych tradycji ta\u0144ca rytualnego. Rudolf Steiner szuka\u0142 poprzez eurytmi\u0119 \u201eodnowy dawnej sztuki ta\u0144ca \u015bwi\u0105tynnego poprzez now\u0105 sztuk\u0119 ruchu w przestrzeni\u201d, aby w ten spos\u00f3b \u201ewnie\u015b\u0107 w \u015bwiat co\u015b, co pochodzi bezpo\u015brednio z duchowo\u015bci, z duchowych praw istnienia \u015bwiata.\u201d (R. Steiner w wyk\u0142adzie z okazji przedstawienia eurytmicznego w 1918 r.).<\/p>\n

Gurd\u017cijew poprzez swoje \u015awi\u0119te Ta\u0144ce <\/em>[4] d\u0105\u017cy\u0142 do znalezienia nowych dr\u00f3g, dzi\u0119ki kt\u00f3rym wsp\u00f3\u0142czesny cz\u0142owiek m\u00f3g\u0142by poprzez odpowiednie formy wyrazu cielesnego uczyni\u0107 okre\u015blone prawdy kosmiczne i duchowe bardziej dost\u0119pnymi i do\u015bwiadczalnymi. Peter Deunow w latach 1934\u20131942 rozwin\u0105\u0142 w Bu\u0142garii form\u0119 ta\u0144ca zwan\u0105 Paneurytmi\u0105, kt\u00f3rej celem by\u0142o, poprzez specjalnie do tego skomponowan\u0105 muzyk\u0119 i rytmiczne ruchy, wprowadzi\u0107 cz\u0142owieka w harmoni\u0119 z natur\u0105, wszech\u015bwiatem i Bogiem. Poprzez rozw\u00f3j swych wewn\u0119trznych si\u0142 i \u015bwiadomo\u015bci cz\u0142owiek mia\u0142 zosta\u0107 poprowadzony ze \u015bwiata materialnego do \u015bwiata duchowego. Na przyk\u0142ad w cyklu \u201ePentagram\u201d tancerze tworz\u0105 symbol \u201ecz\u0142owieka kosmicznego\u201d.<\/p>\n

O ile dawniej sztuk\u0119 postrzegano jako bezpo\u015bredni wyraz dzia\u0142ania wiecznych, boskich praw w naturze, kt\u00f3rych zg\u0142\u0119bianie i do\u015bwiadczanie nape\u0142nia\u0142o artyst\u0119 \u2013 odtwarzaj\u0105cego je w swoich dzie\u0142ach \u2013 g\u0142\u0119bok\u0105 wdzi\u0119czno\u015bci\u0105 i pokor\u0105, o tyle w dzisiejszym rozumieniu i praktyce sztuka jest przede wszystkim wyrazem subiektywnego stanu jednostki \u2013 samotnego tw\u00f3rcy, kt\u00f3ry staje wobec \u015bwiata pe\u0142nego niezliczonych, fragmentarycznych zjawisk i informacji, cz\u0119sto odbieranych jako bezsensowne i zagra\u017caj\u0105ce.<\/p>\n

Wsp\u00f3\u0142czesne przedstawienia taneczne, kt\u00f3re ograniczaj\u0105 si\u0119 do ukazywania cz\u0142owieka jako istoty bezdusznej, przypominaj\u0105cej maszyn\u0119, otoczonej zimnym, anonimowym kolektywem, kt\u00f3rego ruchy nap\u0119dzane s\u0105 przez mechaniczne b\u0105d\u017a cyfrowo sterowane urz\u0105dzenia, mog\u0105 ukaza\u0107 jedynie bardzo ograniczony aspekt rzeczywisto\u015bci i z pewno\u015bci\u0105 nie otworz\u0105 przed ludzko\u015bci\u0105 wyzwalaj\u0105cych i odnawiaj\u0105cych dr\u00f3g. [5]<\/p>\n

Stoimy u progu nowej epoki. Dawne pewniki wiary, ideologie i instytucje spo\u0142eczne, kt\u00f3re obowi\u0105zywa\u0142y przez stulecia, a tak\u017ce idea\u0142y estetyczne, chwiej\u0105 si\u0119 i coraz mniej odpowiadaj\u0105 wymogom wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci. W dziedzinach sztuki, nauki i religii prowadzone s\u0105 wr\u0119cz gor\u0105czkowe poszukiwania nowych wgl\u0105d\u00f3w i form wyrazu, kt\u00f3re lepiej odpowiada\u0142yby \u015bwiadomo\u015bci, wra\u017cliwo\u015bci i cielesnym potrzebom wsp\u00f3\u0142czesnego cz\u0142owieka. W ramach tych poszukiwa\u0144 odkrywane i na nowo oceniane s\u0105 tak\u017ce pradawne nauki o uzdrawianiu, dawne metody leczenia oraz archaiczne formy sztuki.<\/p>\n

Nasze czasy cechuj\u0105 si\u0119 z jednej strony \u015blepym upojeniem \u017cyciem i pogoni\u0105 za przyjemno\u015bci\u0105, przesadnym kultem cia\u0142a, egocentryzmem i wielkim l\u0119kiem egzystencjalnym. W obliczu dyskomfortu zwi\u0105zanego ze wsp\u00f3\u0142czesnym \u017cyciem wielu ludzi ucieka w skrajne pogl\u0105dy i zachowania. W tym \u015bwietle mo\u017cna podda\u0107 w w\u0105tpliwo\u015b\u0107, czy cz\u0142owiek dzisiejszego \u015bwiata zachodniego, kt\u00f3rego \u015bwiadomo\u015b\u0107 w znacznym stopniu uto\u017csamia si\u0119 z cielesno\u015bci\u0105, potrafi jeszcze uchwyci\u0107 staro\u017cytn\u0105 ide\u0119 ta\u0144ca sakralnego jako wyrazu prawdziwego \u017cycia duchowego w s\u0142u\u017cbie boskiej zasady ukrytej w nim samym.<\/p>\n

Z drugiej jednak strony, u wielu os\u00f3b mo\u017cna zaobserwowa\u0107 bardzo powa\u017cne zainteresowanie holistycznymi formami \u017cycia i duchowo\u015bci, w kt\u00f3rych cielesno\u015b\u0107 cz\u0142owieka nie pozostaje oddzielona ani wykluczona, lecz mo\u017ce zosta\u0107 harmonijnie zintegrowana. Jednocze\u015bnie daje si\u0119 zauwa\u017cy\u0107 odchodzenie od biernego trwania i bezkrytycznego przyjmowania dogmatycznych system\u00f3w nauczania, a rosn\u0105ca potrzeba indywidualnej, tw\u00f3rczej konfrontacji i wsp\u00f3\u0142uczestnictwa staje si\u0119 coraz wyra\u017aniejsza.<\/p>\n

Taniec, muzykowanie i r\u00f3\u017cne formy tw\u00f3rczego wyrazu mog\u0105 by\u0107 traktowane jako wyraz wgl\u0105d\u00f3w i do\u015bwiadcze\u0144 zdobytych na \u015bcie\u017cce duchowej i z pewno\u015bci\u0105 mog\u0105 prowadzi\u0107 do wi\u0119kszej rado\u015bci \u017cycia, autentyczno\u015bci oraz do o\u017cywienia do\u015bwiadcze\u0144 we wsp\u00f3lnocie. Istot\u0105 jednak nie s\u0105 same tw\u00f3rcze formy, z kt\u00f3rymi mo\u017cna eksperymentowa\u0107, kt\u00f3re mog\u0105 si\u0119 sprawdzi\u0107 lub zosta\u0107 odrzucone. Istot\u0105 jest rozw\u00f3j nowej duszy, kt\u00f3r\u0105 mo\u017cna dzi\u0119ki tym formom pobudzi\u0107.<\/p>\n

___________________________<\/p>\n

Literatura<\/strong><\/p>\n