{"id":116671,"date":"2025-03-27T08:42:08","date_gmt":"2025-03-27T08:42:08","guid":{"rendered":"https:\/\/logon.media\/?post_type=logon_article&p=116671"},"modified":"2025-03-27T08:42:08","modified_gmt":"2025-03-27T08:42:08","slug":"poza-brzegi-poza-horyzont","status":"publish","type":"logon_article","link":"https:\/\/logon.media\/pl\/logon_article\/poza-brzegi-poza-horyzont\/","title":{"rendered":"Poza brzegi – poza horyzont"},"content":{"rendered":"

Dlaczego wci\u0105\u017c pragn\u0119 powraca\u0107 nad morze i wpatrywa\u0107 si\u0119 w szare fale, kt<\/em>\u00f3<\/em>re bez ko\u0144ca nadp\u0142ywaj\u0105 z bezkresu?<\/em><\/p>\n

<\/p>\n

PODCAST<\/p>\n\n

 <\/p>\n

Jakie historie przynosz\u0105, jakie pie\u015bni o niegasn\u0105cym szcz\u0119\u015bciu, wielkiej m\u0105dro\u015bci i \u015bwietle nieznaj\u0105cym ciemno\u015bci? Jest w tym wielka g\u0142\u0119bia, s\u0142ysz\u0119 j\u0105, ale dla mnie brzmi ona jak j\u0119zyk z odleg\u0142ej przesz\u0142o\u015bci, j\u0119zyk, kt\u00f3rego nie rozumiem. Mo\u017ce moje ksi\u0105\u017cki zaprowadz\u0105 mnie dalej.<\/p>\n

J.R.R. Tolkien<\/strong><\/p>\n

J.R.R. Tolkien (1892-1973) by\u0142 celtyck\u0105 dusz\u0105, kt\u00f3rej ksi\u0105\u017cki wywar\u0142y na wielu czytelnikach niezapomniane wra\u017cenie. Stworzy\u0142 cudowny wszech\u015bwiat, pe\u0142en fantastycznych, a zarazem niezwykle rozpoznawalnych postaci. W \u201eSilmarillionie\u201d znajduje si\u0119 wzmianka o wyspie Numenor, po\u0142o\u017conej na dalekim zachodzie, kt\u00f3r\u0105 zamieszkiwa\u0142a – w wielkiej m\u0105dro\u015bci i chwale – rasa ludzi Dunedain. T\u0119sknota za krainami le\u017c\u0105cymi daleko poza zachodnimi brzegami jest \u017cywa w wielu postaciach Tolkiena. Pragnienie to \u017cyje g\u0142\u00f3wnie w elfach wysokiego pochodzenia – stworzeniach, kt\u00f3re nie s\u0105 tak bardzo obci\u0105\u017cone brzemieniem materii.<\/p>\n

W ksi\u0105\u017cce \u201eW\u0142adca Pier\u015bcieni\u201d opisana jest dru\u017cyna znajduj\u0105ca si\u0119 w podr\u00f3\u017cy, kt\u00f3rej celem jest wype\u0142nienie wielkiej misji maj\u0105cej zawa\u017cy\u0107 o losie \u015ar\u00f3dziemia. W pewnym momencie dru\u017cyna ta spotyka na swojej drodze elfy. Przytaczamy cytat z tego spotkania:<\/p>\n

Kto jestes\u0301cie i kto wami dowodzi? – spyta\u0142 <\/em>Frodo.<\/em>
\n<\/em>– Nazywam sie\u0328 Gildor – powiedzia\u0142 przyw<\/em>\u00f3<\/em>dca elf<\/em>\u00f3<\/em>w, ten sam, kt<\/em>\u00f3<\/em>ry pierwszy zagadna\u0328\u0142 <\/em>hobbit<\/em>\u00f3<\/em>w. – Gildor Inglorion z rodu Finroda. Jestes\u0301my Wygnan\u0301cami, wie\u0328kszos\u0301c\u0301 naszych rodak<\/em>\u00f3<\/em>w dawno temu opus\u0301ci\u0142a te strony, a my takz\u0307e nie zabawimy tutaj d\u0142ugo, wr<\/em>\u00f3<\/em>cimy za Wielkie Morze. Ale garstka naszych wsp\u00f3\u0142plemien\u0301c<\/em>\u00f3<\/em>w nadal mieszka spokojnie w Rivendell. <\/em>[1]<\/p><\/blockquote>\n

Grupa w\u0119drowc\u00f3w ruszy\u0142a dalej i ponownie spotka\u0142a elfy.<\/p>\n

Wzi\u0119li ostry zakr\u0119t rzeki i zobaczyli dumnie p\u0142yn\u0105cego z nurtem na ich spotkanie ogromnego \u0142ab\u0119dzia. Pod wygi\u0119t\u0105, d\u0142ug\u0105 szyj\u0105, bia\u0142a pier\u015b ptaka pru\u0142a wod\u0119, znacz\u0105c \u015blad drobnymi falami. Dzi\u00f3b l\u015bni\u0142 ciemnym z\u0142otem, oczy b\u0142yszcza\u0142y niby dwa w\u0119gle w oprawie bursztynu, wielkie bia\u0142e skrzyd\u0142a by\u0142y na p\u00f3\u0142 rozpostarte. Kiedy si\u0119 przybli\u017cy\u0142, nad wod\u0105 pop\u0142yn\u0119\u0142a muzyka i nagle w\u0119drowcy zrozumieli, \u017ce to nie \u0142ab\u0119d\u017a, lecz statek, misternie wyrze\u017abiony przez elf\u00f3w na kszta\u0142t ptaka. Elfy w bia\u0142ych ubraniach pracowa\u0142y czarnymi wios\u0142ami. Po\u015brodku \u0142odzi siedzia\u0142 Keleborn, a przy nim sta\u0142a Galadriela, smuk\u0142a, w bieli od st\u00f3p do g\u0142\u00f3w, tylko we w\u0142osach mia\u0142a wianek ze z\u0142otych kwiat\u00f3w, w r\u0119ku za\u015b harf\u0119, na kt\u00f3rej sobie wt\u00f3rowa\u0142a \u015bpiewaj\u0105c. Smutno i s\u0142odko brzmia\u0142 jej g\u0142os w \u015bwie\u017cym, czystym powietrzu.<\/em><\/p>\n

\u00a0<\/em>O z\u0142otych li\u015bciach \u015bpiewam pie\u015b\u0144 –<\/em><\/p>\n

I oto na drzewie si\u0119 z\u0142oc\u0105,<\/em><\/p>\n

O wietrze \u015bpiewam – i oto wiatr –<\/em><\/p>\n

Patrz, jak ga\u0142\u0105zki \u0142opoc\u0105.<\/em><\/p>\n

Za s\u0142o\u0144cem s\u0142o\u0144c, za lun\u0105 lun,<\/em><\/p>\n

Gdzie morze mi\u0142e jest mewom,<\/em><\/p>\n

Gdzie Ilmarinu piaszczysty brzeg –<\/em><\/p>\n

Z\u0142ociste wyros\u0142o drzewo\u2026<\/em><\/p>\n

Pod wiecznej nocy rojem gwiazd<\/em><\/p>\n

Z\u0142oci\u0142o si\u0119 w Eldamarze,<\/em><\/p>\n

Tam gdzie wysoki kryje mur<\/em><\/p>\n

Tirionu srebrzyst\u0105 pla\u017c\u0119\u2026<\/em><\/p>\n

\u00a0<\/em><\/p>\n

Z\u0142ociste listki b\u0142yska\u0142y wci\u0105\u017c <\/em><\/p>\n

Na ga\u0142\u0119zistych latach –<\/em><\/p>\n

A tu, za dzia\u0142em rozleg\u0142ych m\u00f3rz,<\/em><\/p>\n

\u0141za elf\u00f3w z \u0142z\u0105 morza si\u0119 brata\u2026<\/em><\/p>\n

A zima idzie – o, Lorien,<\/em><\/p>\n

Bezlistne dni niby pr\u0119ty,<\/em><\/p>\n

Padaj\u0105 z\u0142ote listki w to\u0144 –<\/em><\/p>\n

A rzeka gna je w odm\u0119ty\u2026<\/em><\/p>\n

O Lorien, za d\u0142ugo ju\u017c<\/em><\/p>\n

Zwiedza\u0142am obc\u0105 t\u0119 ziemi\u0119,<\/em><\/p>\n

Wplataj\u0105c elanoru kwiat<\/em><\/p>\n

W wi\u0119dn\u0105cy z\u0142oty m\u00f3j wieniec\u2026<\/em><\/p>\n

Lecz je\u015bli mam opiewa\u0107 \u0142\u00f3d\u017a –<\/em><\/p>\n

Jaka\u017c tu po mnie przyp\u0142ynie?<\/em><\/p>\n

O jaka\u017c mnie zawiezie w dom<\/em><\/p>\n

Po m\u00f3rz dalekich g\u0142\u0119binie? <\/em>[2]<\/p><\/blockquote>\n

Gdy bohater opowie\u015bci, Frodo, po licznych k\u0142opotach i wielkich przygodach wykona\u0142 zadanie zniszczenia pier\u015bcienia przykuwaj\u0105cego go do Ziemi, m\u00f3g\u0142 pod\u0105\u017cy\u0107 za swoim ostatecznym przeznaczeniem. Na ko\u0144cu eposu czytamy [3]:<\/p>\n

Frodo <\/em>(\u2026) wsta\u0328pi\u0142 na pok\u0142ad; wcia\u0328gnie\u0328to z\u0307agle, dmuchna\u0328\u0142 wiatr i z wolna statek zacza\u0328\u0142 <\/em>sie<\/em>\u0328 oddalac\u0301 po szarej wodzie Zatoki; szkie\u0142ko Galadrieli w re\u0328ku Froda rozb\u0142ys\u0142o i znikne\u0328\u0142o. Statek wyp\u0142yna\u0328\u0142 <\/em>na pe<\/em>\u0142ne Morze i z\u0307eglowa\u0142 ku zachodowi, az\u0307 wreszcie pewnej dz\u0307dz\u0307ystej nocy Frodo poczu\u0142 s\u0142odki zapach w powietrzu i us\u0142ysza\u0142 s\u0301piew dolatuja\u0328cy nad woda\u0328. Wyda\u0142o mu sie\u0328, jak we s\u0301nie tamtej nocy w domu Bombadila, z\u0307e szara zas\u0142ona deszczu przemienia sie\u0328 w srebrne szk\u0142o i rozsuwa ukazuja\u0328c bia\u0142e wybrzez\u0307e, a za nim daleko zielony kraj w blasku wschodza\u0328cego szybko s\u0142on\u0301<\/em>ca.<\/em><\/p><\/blockquote>\n

Frodo powr\u00f3ci\u0142 do domu.<\/p>\n

A my, kt\u00f3rzy \u017cyjemy na tej Ziemi,<\/p>\n

pod gor\u0105cym S\u0142o\u0144cem i zimnymi chmurami,<\/p>\n

czy us\u0142yszeli\u015bmy pie\u015b\u0144?<\/p>\n

Czy udali\u015bmy si\u0119 w drog\u0119?<\/p>\n

Adriaan Roland Holst<\/strong><\/p>\n

Jednym z najwybitniejszych poet\u00f3w holenderskich by\u0142 Adriaan Roland Holst (1888-1976). W m\u0142odo\u015bci studiowa\u0142 literatur\u0119 celtyck\u0105 na Uniwersytecie Oksfordzkim. Tam zainspirowa\u0142 go obraz Wysp B\u0142ogos\u0142awionych, po\u0142o\u017conych na zachodzie, daleko od brzegu. Wyspy te to\u00a0 kraina wolna od wszelkich niedoskona\u0142o\u015bci, z kt\u00f3rymi musimy si\u0119 zmaga\u0107 w naszej sferze \u017cycia. Adriaan przez ca\u0142e \u017cycie t\u0119skni\u0142 za tymi wyspami i opiewa\u0142 je w wielu swoich wierszach. Jednym z nich jest utw\u00f3r \u201eZimowy wiecz\u00f3r\u201d, kt\u00f3rego fragment przytaczamy poni\u017cej. Nie zra\u017cajcie si\u0119 uroczystym j\u0119zykiem sprzed prawie stu lat. Dajcie si\u0119 ponie\u015b\u0107 d\u017awi\u0119kom, obrazom i atmosferze, jak\u0105 niesie ze sob\u0105 ten wiersz.<\/p>\n

Zimowy wiecz\u00f3r<\/em><\/strong><\/p>\n

Z\u0142ote, ciche brzegi, morza wieczne b\u0142\u0119kity,<\/em><\/p>\n

beztroskich fal radosne pl\u0105sanie na wodzie,<\/em><\/p>\n

bia\u0142e mewy eksploruj\u0105ce niebios szczyty,<\/em><\/p>\n

ko\u0142uj\u0105ce w oczyszczaj\u0105cym ch\u0142odzie.<\/em><\/p>\n

\u00a0<\/em><\/p>\n

K\u0142\u0119bi\u0105ce si\u0119 jak burza, jak \u015bnieg uskrzydlony,<\/em><\/p>\n

nad moj\u0105 g\u0142ow\u0105 raz po raz krzykliwy ich \u015bpiew;<\/em><\/p>\n

czy\u017c wierzy\u0107 kiedy\u015b mog\u0142em w innej pie\u015bni tony<\/em><\/p>\n

tu na Ziemi, ni\u017c zab\u0142\u0105kany krzyk mew<\/em>?<\/em><\/p>\n

\u00a0<\/em><\/p>\n

Pojawiaj\u0105 si\u0119 i znikaj\u0105, robi\u0105 zwody<\/em><\/p>\n

jest cicho, z\u0142ota godzina zn\u00f3w mi ucieka,<\/em><\/p>\n

a ja id\u0119 dalej zagubiony wzd\u0142u\u017c wody<\/em><\/p>\n

samotnej tajemnicy wszystkich wiek\u00f3w.<\/em><\/p>\n

\u00a0<\/em><\/p>\n

Zapada zmrok i wybrze\u017ce szare si\u0119 staje,<\/em><\/p>\n

szarzeje nagle r\u00f3wnie\u017c morze niezmierzone<\/em><\/p>\n

i przedziwn\u0105 pie\u015b\u0144 \u015bpiewa\u0107 zaczynaj\u0105 fale, <\/em><\/p>\n

och, pie\u015b\u0144 dziwn\u0105 o \u015bwiecie wyt\u0119sknionym.<\/em><\/p>\n

\u00a0<\/em><\/p>\n

Pie\u015b\u0144 ta jest coraz bli\u017csza i dr\u017cy serce moje,<\/em><\/p>\n

udr\u0119czone niezmiernie ziemskim \u0142ez pado\u0142em,<\/em><\/p>\n

dryfuj\u0119 wyniesiony ponad \u017cycia znoje<\/em><\/p>\n

ku kr<\/em>\u00f3<\/em>lestwu, kt<\/em>\u00f3<\/em>rego tak pragn\u0105\u0142em.<\/em><\/p>\n

 <\/p>\n

Lustrzany obraz jego z morza si\u0119 wy\u0142ania;<\/em><\/p>\n

kraj to zachodni, poza \u015bmierci\u0105 po\u0142o\u017cony.<\/em><\/p>\n

S\u0142ysz\u0119 jego mieszka\u0144c\u00f3w \u015bpiew, nawo\u0142ywania,<\/em><\/p>\n

\u015bpiewa te\u017c morze, blaskiem roz\u015bwietlone.<\/em><\/p>\n

\u00a0<\/em><\/p>\n

O Wieczna Wyspo \u2013 kraino b\u0142ogos\u0142awionych,<\/em><\/p>\n

do kt\u00f3rej pod \u017caglami ich ostatnich marze\u0144<\/em><\/p>\n

przenosi si\u0119 jedynie dusze konaj\u0105cych \u2013<\/em><\/p>\n

kt\u00f3re jedno\u015b\u0107 i czysto\u015b\u0107 nios\u0105 w darze.<\/em><\/p>\n

\u00a0<\/em><\/p>\n

I <\/em>sam nie wiem, czy to nostalgia, czy t\u0119sknota,<\/em><\/p>\n

czy to wspomnienie jest, czy mo\u017ce przeczuwanie<\/em>?<\/em><\/p>\n

\u017byj\u0119, celu nie znaj\u0105c swojego \u017cywota,<\/em><\/p>\n

w lochu t\u0119sknoty cierpi\u0119 jak skazaniec.<\/em><\/p>\n

\u00a0<\/em>\u00a0<\/em><\/p>\n

Och, i na c\u00f3\u017c mi ta pami\u0119\u0107 kraju, z kt\u00f3rego <\/em><\/p>\n

anim wydziedziczon, anim mieszka\u0144cem jego?<\/em><\/p>\n

C\u00f3\u017c mog\u0119 wi\u0119cej zrobi\u0107, \u017cyj\u0105c z tym wspomnieniem –<\/em><\/p>\n

tu\u0142a\u0107 si\u0119, by odnale\u017a\u0107 w ko\u0144cu swe korzenie.<\/em><\/p>\n

\u00a0<\/em><\/p>\n

I w\u0142\u00f3cz\u0119 si\u0119 bezdomny, bez celu zrodzony<\/em><\/p>\n

po beznadziejnej stronie dziwnej tej agonii,<\/em><\/p>\n

oddali\u0142em zwyczajne cz\u0142owiecze zmartwienia,<\/em><\/p>\n

i id\u0119 obleczony w p\u0142aszcz mego marzenia.<\/em><\/p>\n

(\u2026)<\/p>\n

_______________________________________<\/em><\/p>\n

[1] J.R.R. Tolkien, \u201eW\u0142adca Pier\u015bcieni\u201d, \u201eDru\u017cyna pier\u015bcienia\u201d,\u00a0\u201cTrzech to ju\u017c kompania\u201d.<\/p>\n

[2] Ibid., \u201ePo\u017cegnanie z Lorien\u201d.<\/p>\n

[3] Ibid., \u201ePowr\u00f3t kr\u00f3la\u201d, Ksi\u0119ga VI, rozdzia\u0142 9, \u201eSzara Przysta\u0144\u201d.<\/p>\n

[4] W: Holst, A. Roland,\u00a0 \u201eGedichten 1911-1976\u201d [Wiersze 1911-1976] , Meulenhoff\/Manteau, str. 205-207, t\u0142um. Emilia Wr\u00f3blewska-\u0106wiek.<\/p>\n","protected":false},"author":917,"featured_media":99405,"template":"","meta":{"_acf_changed":false},"tags":[],"category_":[111060],"tags_english_":[],"class_list":["post-116671","logon_article","type-logon_article","status-publish","has-post-thumbnail","hentry","category_-art-pl-2"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/logon.media\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/logon_article\/116671","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/logon.media\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/logon_article"}],"about":[{"href":"https:\/\/logon.media\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/logon_article"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/logon.media\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/917"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/logon.media\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/99405"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/logon.media\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=116671"}],"wp:term":[{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/logon.media\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=116671"},{"taxonomy":"category_","embeddable":true,"href":"https:\/\/logon.media\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/category_?post=116671"},{"taxonomy":"tags_english_","embeddable":true,"href":"https:\/\/logon.media\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags_english_?post=116671"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}