Czy odwieczna gra tocz\u0105ca si\u0119 pomi\u0119dzy dobrem i z\u0142em ma jaki\u015b sens? Rozmy\u015blaj\u0105c nad tym pytaniem, mo\u017cemy uzyska\u0107 wgl\u0105d, kt\u00f3ry wyprowadzi nas poza granice naszego \u015bwiata.<\/p>\n
Istniej\u0105 ludzie, kt\u00f3rzy cz\u0119sto m\u00f3wi\u0105, \u017ce \u201ewszystko jest dobrze<\/em>\u201d. Wliczaj\u0105 w to wieczorny relaks, czytanie lub ogl\u0105danie thriller\u00f3w. Na ok\u0142adce krymina\u0142u, b\u0119d\u0105cego ostatnio najwi\u0119kszym bestsellerem, przeczyta\u0142em: \u201ePo prostu dobre: perfidne, g\u0142\u0119bokie i z\u0142o\u017cone\u201d. Cechy te zdaj\u0105 si\u0119 by\u0107 zatem gwarancj\u0105 sukcesu. Co nas fascynuje w tego typu reklamach? Dlaczego tak nas intryguj\u0105 krymina\u0142y? Czy m\u00f3wi\u0105 nam co\u015b o nas samych? Czy mo\u017cemy odnale\u017a\u0107 w sobie jakie\u015b analogie? Czy nie\u015bwiadomie chcemy za ich po\u015brednictwem pozna\u0107 to, co sami odczuwamy?<\/p>\n Nie istnieje chyba zbrodnia, kt\u00f3rej nie pope\u0142ni\u0142bym w swoich my\u015blach <\/em>– to zdanie przypisywane jest Goethemu. Z\u0142e rzeczy obecne s\u0105 w my\u015blach i uczuciach nas wszystkich.<\/p>\n W Nowym Testamencie Jezus poucza cz\u0142owieka, kt\u00f3ry nazwa\u0142 go \u201edobrym nauczycielem\u201d: Nikt nie jest dobry; tylko sam B\u00f3g<\/em> (Mk 10:17).<\/p>\n Atakowanie innych, ingerencja w cudze \u017cycie ma miejsce od zawsze. Cz\u0119sto zaczyna si\u0119 niewinnie. Cz\u0142owiek chce dobrze lub pragnie jedynie za\u017cartowa\u0107.\u00a0 Lecz nagle wszystko si\u0119 zmienia. Kogo\u015b poniesie i dokonuje rzeczy tak potwornych, \u017ce nie ma s\u0142\u00f3w, aby je opisa\u0107. Co takiego jest w nas, \u017ce zaczynamy si\u0119 nagle obawia\u0107 siebie nawzajem? Jeste\u015bmy przyjaci\u00f3\u0142mi, potem co\u015b si\u0119 wydarza i zaczynamy si\u0119 siebie wzajemnie ba\u0107.<\/p>\n Siedziba z\u0142a<\/strong><\/p>\n \u00a0<\/strong>Po okresie panowania nazist\u00f3w, Hannah Arendt, filozof XX w., zaj\u0119\u0142a si\u0119 intensywnie pytaniem, czym tak w\u0142a\u015bciwie jest z\u0142o. Dosz\u0142a do wa\u017cnego i niesamowitego wniosku, \u017ce \u201enajwi\u0119ksze z\u0142o nie jest radykalne, nie ma korzeni, a zatem nie ma ogranicze\u0144, mo\u017ce kroczy\u0107 ku niewyobra\u017calnym skrajno\u015bciom i rozlewa\u0107 si\u0119 na ca\u0142y \u015bwiat\u201d[1]<\/a>.<\/p>\n To, \u017ce z\u0142o nie jest radykalne i \u017ce nie posiada korzeni oznacza, i\u017c nie dociera ono do najg\u0142\u0119bszych g\u0142\u0119bin cz\u0142owieka. Pomimo swej potworno\u015bci, pozostaje w obszarze zewn\u0119trznym, do kt\u00f3rego nale\u017c\u0105 r\u00f3wnie\u017c nasze my\u015bli i uczucia. Tam mo\u017ce przybiera\u0107 monstrualne formy. Mo\u017ce pochwyci\u0107 ka\u017cdego, lecz mimo to nie ma dost\u0119pu do najg\u0142\u0119bszego rdzenia cz\u0142owieka, do jego prawdziwej to\u017csamo\u015bci.<\/p>\n W pierwszym Li\u015bcie do Koryntian znajduje si\u0119 zdanie, kt\u00f3re chcieliby\u015bmy w tym kontek\u015bcie przytoczy\u0107: \u201eMi\u0142o\u015b\u0107 nie liczy z\u0142a<\/em>\u201d (1 Kor, 13: 5 – Nowa Biblia Gda\u0144ska). Mi\u0142o\u015b\u0107, o kt\u00f3rej tu mowa to boska mi\u0142o\u015b\u0107, b\u0119d\u0105ca moc\u0105 ludzkiego centrum. Jest tam r\u00f3wnie\u017c powiedziane: \u201ewszystko znosi, wszystkiemu wierzy, we wszystkim pok\u0142ada nadziej\u0119, wszystko przetrzyma<\/em>\u201d (1 Kor, 13: 7 – Biblia Tysi\u0105clecia)[2]<\/a>. Oznacza to, \u017ce mi\u0142o\u015b\u0107 jest wyrozumia\u0142a wobec z\u0142a, i nigdy nie przypisuje go najg\u0142\u0119bszemu rdzeniu cz\u0142owieka, poniewa\u017c tam nie ma z\u0142a.<\/p>\n W naszym codziennym \u017cyciu, sprawy maj\u0105 si\u0119 nieco inaczej. Przypisujemy z\u0142y czyn danej osobie. Musimy tak robi\u0107, poniewa\u017c tam w\u0142a\u015bnie ma on miejsce. Ka\u017cdy musi wzi\u0105\u0107 odpowiedzialno\u015b\u0107 za swoje post\u0119powanie.<\/p>\n Sk\u0105d bior\u0105 si\u0119 impulsy do czynienia z\u0142a?<\/strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n Istnieje tu bardzo wa\u017cny czynnik: na to, co dzieje si\u0119 w \u017cyciu ka\u017cdego cz\u0142owieka i co wydarza si\u0119 na \u015bwiecie, wp\u0142yw wywiera przesz\u0142o\u015b\u0107. W \u017cyciu kieruj\u0105 nami pewne wzorce. Wiele z nich pochodzi z do\u015bwiadcze\u0144 zgromadzonych w naszej pami\u0119ci. Wszystko, co si\u0119 kiedy\u015b sta\u0142o, wci\u0105\u017c na nas oddzia\u0142uje. Nic nigdy definitywnie si\u0119 nie ko\u0144czy. Przesz\u0142o\u015b\u0107 jest wci\u0105\u017c obecna jako nierozpuszczony cie\u0144, niewidzialny i niejasny. Odbija si\u0119 w nim nasza samo\u015bwiadomo\u015b\u0107, nasza walka o rozw\u00f3j ego. Dotyczy to zar\u00f3wno jednostek, jak i ca\u0142ej ludzko\u015bci. Zag\u0119szczenie tych si\u0142 jest cz\u0119sto tak wielkie, \u017ce ich roz\u0142adowanie przypomina ulewne burze, spadaj\u0105ce na pojedynczych ludzi, grupy i wielkie zbiorowo\u015bci. Dzieje si\u0119 to na masow\u0105 skal\u0119 r\u00f3wnie\u017c w chwili obecnej,<\/p>\n Pawe\u0142 widzi w nich niewidzialne, lecz rzeczywiste si\u0142y, kt\u00f3re nazywa \u201educhowymi pierwiastkami z\u0142a<\/em>\u201d. M\u00f3wi: \u201eNie toczymy bowiem walki przeciw krwi i cia\u0142u, lecz przeciw Zwierzchno\u015bciom, przeciw W\u0142adzom, przeciw rz\u0105dcom \u015bwiata tych ciemno\u015bci, przeciw pierwiastkom duchowym z\u0142a na wy\u017cynach niebieskich\u201d.<\/em> (Ef 6: 12 \u2013 Biblia Tysi\u0105clecia)<\/p>\n Dlaczego s\u0105 one z\u0142em? Przecie\u017c w przesz\u0142o\u015bci uczyniono r\u00f3wnie\u017c wiele dobra. Wszystko, co pochodzi z dawnych czas\u00f3w i co trwa nadal, zwi\u0105zuje nas z Ziemi\u0105, je\u015bli jest ci\u0105gle powtarzane. Powstrzymuje nas to przed dzia\u0142aniem z chwili obecnej i jej inspiracji. Przesz\u0142o\u015b\u0107 musi zosta\u0107 przetworzona, przekszta\u0142cona i odkupiona. Nasza Ziemia jest ogromnym polem pracy i ka\u017cdy ma tu swoje zadanie do wykonania, z kt\u00f3rego sobie przewa\u017cnie nie zdaje sprawy.<\/p>\n Manichejczycy (duchowa spo\u0142eczno\u015b\u0107 powsta\u0142a w trzecim wieku naszej ery, kt\u00f3ra rozprzestrzeni\u0142a si\u0119 na znaczne obszary Azji, p\u00f3\u0142nocnej Afryki i Europy), zdawali sobie spraw\u0119 z tego zadania i jednoczyli si\u0119 z mi\u0142o\u015bci\u0105 boskiego \u017ar\u00f3d\u0142a. Z jego inspiracji nawo\u0142ywali do przemieniania z\u0142a w dobro si\u0142\u0105 mi\u0142o\u015bci. Ich droga wykracza\u0142a poza granice tego \u015bwiata. Nie bez powodu ci, kt\u00f3rzy sprawowali w\u0142adz\u0119, zwalczali ich ogniem i mieczem.<\/p>\n O tym, co absolutne i wzgl\u0119dne<\/strong><\/p>\n Czym zatem jest dobro? I czym jest z\u0142o? Oba te poj\u0119cia s\u0105 ze sob\u0105 \u015bci\u015ble zwi\u0105zane, spokrewnione i definiuj\u0105 si\u0119 wzajemnie. Mo\u017cemy rozpozna\u0107, co jest z\u0142e jedynie wtedy, gdy wiemy, co jest dobre. Dobro i z\u0142o, jakimi je znamy, s\u0105 czym\u015b wzgl\u0119dnym. To, co jest dobre dla jednego, mo\u017ce by\u0107 z\u0142e lub szkodliwe dla drugiego. Ze swojej perspektywy nie mo\u017cemy wiarygodnie rozstrzygn\u0105\u0107, co jest dobre, a co z\u0142e.<\/p>\n Przyjrzyjmy si\u0119 fragmentowi Koranu: 18 sura m\u00f3wi nam o cz\u0142owieku obdarzonym \u0142ask\u0105, pope\u0142niaj\u0105cym czyny, kt\u00f3re z naszego punktu widzenia, s\u0105 z\u0142e. Robi bowiem dziur\u0119 w statku, \u017ceby ten zaton\u0105\u0142 i zabija cz\u0142owieka (sura 18:71 i nn.). Towarzyszy mu Moj\u017cesz, kt\u00f3ry sprzeciwia si\u0119 jego poczynaniom. Jego oczy jednak pozostaj\u0105 otwarte i rozpoznaje, \u017ce czyny te stanowi\u0105 podstaw\u0119 przysz\u0142ego rozwoju.<\/p>\n Obok tego, co wzgl\u0119dne, istnieje tak\u017ce to, co absolutne. Oznacza to, \u017ce istnieje wy\u017csza, nadrz\u0119dna perspektywa. Mamy zwi\u0105zek r\u00f3wnie\u017c z absolutem. Jego cz\u0119\u015bci\u0105 jest tajemnicze centrum cz\u0142owieka. Stanowi ono boski pierwiastek ukryty w istocie ludzkiej. Jest ono, jak g\u0142osi m\u0105dro\u015b\u0107 lud\u00f3w, dobrem absolutnym, jedynym dobrem, o kt\u00f3rym naucza Jezus. Nasze sumienie jest jego dalekim echem, pod warunkiem, \u017ce nadal mamy jaki\u015b dost\u0119p do tego, co absolutne.<\/p>\n Ze swojej perspektywy nie dostrzegamy g\u0142\u0119bszego sensu z\u0142a. Z perspektywy absolutu wszystko wygl\u0105da inaczej.<\/p>\n Id\u017a do cz\u0119\u015bci 2<\/a><\/p>\n _________________________________<\/p>\n