Jaki\u015b czas temu s\u0142ucha\u0142em wywiadu radiowego z autorem Johannem Hari, kt\u00f3ry opowiada\u0142 o swojej ksi\u0105\u017cce „Z\u0142odzieje. Co okrada nas z uwagi”* i zauwa\u017cy\u0142em, \u017ce interesuje mnie i przyci\u0105ga wiele z tego, co m\u00f3wi\u0142. Zakupi\u0142em wi\u0119c egzemplarz jego ksi\u0105\u017cki i zabra\u0142em si\u0119 za czytanie.<\/p>\n
Najpierw jednak chcia\u0142bym zaznaczy\u0107, \u017ce je\u015bli jeste\u015b poszukiwaczem i interesuj\u0105 ci\u0119 r\u00f3\u017cnego rodzaju sprawy ezoteryczne i duchowe, to ta ksi\u0105\u017cka nie b\u0119dzie numerem jeden na twojej li\u015bcie lektur obowi\u0105zkowych. Ale je\u015bli tak jak jest w moim przypadku, twoje duchowe zainteresowania rozci\u0105gaj\u0105 si\u0119 na zdobywanie informacji o tym, co dzieje si\u0119 w otaczaj\u0105cym ci\u0119 \u015bwiecie, a zw\u0142aszcza o wp\u0142ywie, jaki mo\u017ce to mie\u0107 na twoje osobiste \u017cycie, wtedy znajdziesz w tej ksi\u0105\u017cce wiele cennych spostrze\u017ce\u0144 do rozwa\u017cenia.<\/p>\n
W skr\u00f3cie, tematem tej ksi\u0105\u017cki jest to, co autor identyfikuje jako stopniow\u0105, ale definiowaln\u0105 i wymiern\u0105 utrat\u0119 naszej zdolno\u015bci do skupiania uwagi. Czyni to, badaj\u0105c wp\u0142yw, jaki pewne aspekty naszego \u015brodowiska wywieraj\u0105 na nasz\u0105 psychiczn\u0105 zdolno\u015b\u0107 do koncentracji my\u015bli. Odwa\u017cny temat rzeczywi\u015bcie, i nale\u017cy doceni\u0107 to, \u017ce autorowi uda\u0142o si\u0119 unikn\u0105\u0107 d\u0142ugich osobistych opinii, a na poparcie swoich wniosk\u00f3w zacytowa\u0142 pogl\u0105dy licznych autorytet\u00f3w w pokrewnych dziedzinach.<\/p>\n
Dochodz\u0105c do swoich wniosk\u00f3w, porusza on takie tematy jak wzrost „tempa \u017cycia” i to, jak cz\u0119sto jeste\u015bmy zmuszani do prze\u0142\u0105czania naszej uwagi z jednego tematu na drugi, a tak\u017ce wp\u0142yw, jaki to ma na nasz\u0105 zdolno\u015b\u0107 do konstruktywnego „filtrowania” informacji. Sporo miejsca po\u015bwi\u0119ca na om\u00f3wienie rozwoju technologicznego (w szczeg\u00f3lno\u015bci telefon\u00f3w kom\u00f3rkowych i oprogramowania komputerowego) i na to, jak ich programowanie jest zaprojektowane, tak aby przyku\u0107 nasz\u0105 uwag\u0119, a ich funkcjonalno\u015b\u0107 (algorytmy) zaprojektowane s\u0105 tak, aby „karmi\u0107” nasze zainteresowanie.<\/p>\n
Nast\u0119pnie autor \u0142\u0105czy zwi\u0105zany z tym wzrost poziomu stresu z jego wp\u0142ywem na og\u00f3lne samopoczucie wielu ludzi, pokazuj\u0105c jak to prowadzi do wzrostu fizycznego i psychicznego wyczerpania. Dalej m\u00f3wi o pogarszaj\u0105cej si\u0119 jako\u015bci naszej \u017cywno\u015bci, diety, czyli naszego stanu zdrowia, po raz kolejny \u0142\u0105cz\u0105c te aspekty \u017cycia z wp\u0142ywem, jaki maj\u0105 na nasz\u0105 ostro\u015b\u0107 umys\u0142u.<\/p>\n
Rozdzia\u0142 na temat wzrostu liczby przypadk\u00f3w ADHD (zesp\u00f3\u0142 nadpobudliwo\u015bci psychoruchowej z deficytem uwagi) podaje kilka alarmuj\u0105cych statystyk, m\u00f3wi\u0105cych o tym, u jak wiele dzieci diagnozuje si\u0119 dzisiaj t\u0119 „chorob\u0119”. Tym dzieciom przepisywane s\u0105 leki, kt\u00f3re niczego nie lecz\u0105, ale po prostu maj\u0105 „uspokoi\u0107” zachowanie, kt\u00f3rego efektem ubocznym jest r\u00f3wnie\u017c zmniejszenie zdolno\u015bci do koncentracji. Wreszcie autor m\u00f3wi o zamkni\u0119ciu naszych dzieci, o wzro\u015bcie i nasileniu bezpodstawnych l\u0119k\u00f3w, kt\u00f3re doprowadzi\u0142y do tego, \u017ce rodzice odmawiaj\u0105 swoim dzieciom czasu na „zabaw\u0119” na zewn\u0105trz i z innymi, co tylko zwi\u0119ksza czas, jaki sp\u0119dzaj\u0105 one „zalogowane”. Autor dochodzi do wniosku, \u017ce wszystkie te czynniki maj\u0105 skumulowany efekt „kradzie\u017cy naszej zdolno\u015bci do koncentracji”.<\/p>\n
Ksi\u0105\u017cka jest pe\u0142na alarmuj\u0105cych (przynajmniej dla mnie) statystyk i komentarzy uznanych badaczy i ekspert\u00f3w, kt\u00f3re maj\u0105 wspiera\u0107 wnioski autora, a robi on to, wed\u0142ug mnie, przekonuj\u0105co i w przyjaznym dla czytelnika stylu. Ta ksi\u0105\u017cka powinna co najmniej nak\u0142oni\u0107 nas do przyjrzenia si\u0119 naszemu w\u0142asnemu \u017cyciu i temu, jak bardzo poruszane w niej kwestie wp\u0142ywaj\u0105 na nasz\u0105 osobist\u0105 zdolno\u015b\u0107 do koncentracji.<\/p>\n
Nie jest naszym zamiarem dodanie kolejnego „osobistego poparcia” dla tej ksi\u0105\u017cki, cho\u0107by by\u0142o ono jak najbardziej zas\u0142u\u017cone, ale raczej przyjrzenie si\u0119 wnioskom, do jakich ona dochodzi, z g\u0142\u0119bszej perspektywy. Bo w\u0142a\u015bciwie dlaczego w og\u00f3le mieliby\u015bmy si\u0119 tym martwi\u0107, dlaczego ta stopniowa utrata naszej zdolno\u015bci do koncentracji jest warta naszej uwagi? \u015awiat ma obecnie do rozwi\u0105zania wiele kwestii, kt\u00f3re s\u0105 znacznie bardziej alarmuj\u0105ce i wymagaj\u0105 naszej natychmiastowej i koniecznej reakcji: przemoc, choroby, ub\u00f3stwo, zanieczyszczenie \u015brodowiska! Dlaczego wi\u0119c pozornie niewinna sprawa, taka jak utrata koncentracji, mia\u0142aby nas w jakimkolwiek stopniu niepokoi\u0107?<\/p>\n
C\u00f3\u017c, podejd\u017amy do tego pytania po pierwsze rozumiej\u0105c, \u017ce cz\u0142owiek jest istot\u0105 o ogromnej wewn\u0119trznej g\u0142\u0119bi i potencjale. Je\u015bli zbadamy t\u0119 g\u0142\u0119bi\u0119 w nas samych poprzez nasz\u0105 wyobra\u017ani\u0119, inspiracj\u0119, intuicj\u0119 lub sumienie, zobaczymy, \u017ce nasze umys\u0142y i nasze emocje s\u0105 tylko tymi cz\u0119\u015bciami nas, kt\u00f3re mieszkaj\u0105 na powierzchni. By\u0107 mo\u017ce nie potrafimy \u0142atwo znale\u017a\u0107 tego cz\u0119sto niejasnego „po\u0142\u0105czenia” z nasz\u0105 g\u0142\u0119bsz\u0105 ja\u017ani\u0105, ale znamy jej intymn\u0105 rzeczywisto\u015b\u0107 poprzez te g\u0142osy, kt\u00f3re przemawiaj\u0105 z ukrytych zakamark\u00f3w naszych nadziei i t\u0119sknot.<\/p>\n
Je\u015bli zbadamy te „wewn\u0119trzne g\u0142osy”, mo\u017cemy zidentyfikowa\u0107 wsp\u00f3lny „j\u0119zyk”, kt\u00f3rego wszyscy do\u015bwiadczamy i kt\u00f3ry rozumiemy; taki, kt\u00f3ry m\u00f3wi do nas o mo\u017cliwo\u015bciach, o potencjalnym spe\u0142nieniu, o osi\u0105ganiu wy\u017cyn, kt\u00f3re mog\u0105 wznie\u015b\u0107 nas na nowe poziomy wewn\u0119trznego rozwoju. Gdyby tylko … to mogliby\u015bmy osi\u0105gn\u0105\u0107 doskona\u0142o\u015b\u0107; gdyby tylko … to mogliby\u015bmy mie\u0107 absolutn\u0105 w\u0142adz\u0119 i kontrol\u0119; gdyby tylko … to mogliby\u015bmy pozby\u0107 si\u0119 wszelkiego oporu i pokona\u0107 go; gdyby tylko … to mogliby\u015bmy, w istocie, sta\u0107 si\u0119 wszechwiedz\u0105cy i nie\u015bmiertelni oraz cieszy\u0107 si\u0119 wiecznym pokojem i harmoni\u0105! Gdyby tylko …!<\/p>\n
Ale te „g\u0142osy”, te pop\u0119dy, wydaj\u0105 si\u0119 przemawia\u0107 najg\u0142o\u015bniej w obliczu tego, czego do\u015bwiadczamy jako przeszk\u00f3d, barier, opor\u00f3w – ogranicze\u0144, kt\u00f3re zagra\u017caj\u0105 naszym nadziejom. Poprzez nasz\u0105 kreatywno\u015b\u0107, nasza wewn\u0119trzna istota jest przyci\u0105gana do wprowadzania w \u017cycie tych aspiracji i wyobra\u017ce\u0144, kt\u00f3re s\u0105 pod wp\u0142ywem idea\u0142\u00f3w, kt\u00f3re chc\u0105 pokona\u0107 i usun\u0105\u0107 te postrzegane ograniczenia. Dlaczego, na przyk\u0142ad, poci\u0105ga nas ch\u0119\u0107 latania jak ptak lub komunikowania si\u0119 ze sob\u0105 bez wzgl\u0119du na dziel\u0105c\u0105 nas odleg\u0142o\u015b\u0107, posiadania pe\u0142nej wiedzy i m\u0105dro\u015bci, kontrolowania naturalnych praw, kt\u00f3re definiuj\u0105 nasz \u015bwiat, lub do\u015bwiadczania absolutnej jedno\u015bci, kt\u00f3ra nie wi\u0105\u017ce si\u0119 z napi\u0119ciami dysharmonii lub oporu?<\/p>\n
W odpowiedzi na te nadzieje, by sta\u0107 si\u0119 bardziej „kompletn\u0105” i „doskona\u0142\u0105” istot\u0105 ludzk\u0105, na\u015bladowali\u015bmy na przyk\u0142ad wolno\u015b\u0107 lotu, buduj\u0105c samoloty, lotnie, balony na gor\u0105ce powietrze i wszelkiego rodzaju urz\u0105dzenia, dzi\u0119ki kt\u00f3rym mo\u017cemy unosi\u0107 si\u0119 w powietrzu. Rozpaczliwie t\u0119sknimy za absolutn\u0105 wolno\u015bci\u0105; pod\u015bwiadomie czujemy, \u017ce jest to co\u015b, co mo\u017cemy osi\u0105gn\u0105\u0107, i dlatego skierowali\u015bmy nasz\u0105 kreatywno\u015b\u0107 na „uwolnienie” naszych cia\u0142. Dali\u015bmy si\u0119 porwa\u0107 odurzeniu tym, co oferuje nam wolno\u015b\u0107 lotu; wolno\u015b\u0107 od ogranicze\u0144 i ci\u0105\u017cenia powszechnego; u\u017cyli\u015bmy naszej wyobra\u017ani, kreatywno\u015bci i woli, i sprawili\u015bmy, \u017ce latamy.<\/p>\n
Kierowani g\u0142\u0119bok\u0105 wewn\u0119trzn\u0105 potrzeb\u0105 posiadania absolutnej wiedzy i m\u0105dro\u015bci, uformowali\u015bmy nasze spo\u0142ecze\u0144stwa tak, by wysoko ceni\u0107 „wykszta\u0142conych”. Aby pokona\u0107 nasz\u0105 ludzk\u0105 s\u0142abo\u015b\u0107, je\u015bli chodzi o pami\u0119\u0107 i funkcje poznawcze, stworzyli\u015bmy og\u00f3lno\u015bwiatowy Internet. \u0141atwo dost\u0119pny dla wszystkich, otwarty dla wszystkich, kt\u00f3rzy mog\u0105 go wsp\u00f3\u0142tworzy\u0107, i zbudowany tak, by przechowywa\u0107 i udost\u0119pnia\u0107 wszystkie nasze zgromadzone dane, informacje i wiedz\u0119, jest on naszym zewn\u0119trznym wyrazem wewn\u0119trznego pragnienia absolutnej m\u0105dro\u015bci.<\/p>\n
Czy wynalezienie telefonu kom\u00f3rkowego by\u0142o spowodowane tym, \u017ce zareagowali\u015bmy na to wewn\u0119trzne pragnienie komunikowania si\u0119 ze sob\u0105 bez potrzeby fizycznej obecno\u015bci? Z natury rzeczy reagujemy na przekonanie, \u017ce telepatia, komunikowanie si\u0119 wy\u0142\u0105cznie za pomoc\u0105 my\u015bli, jest nie tylko mo\u017cliwe, ale wr\u0119cz nieod\u0142\u0105czne jako aspekt „doskona\u0142o\u015bci”. Usun\u0119li\u015bmy wi\u0119c ograniczenia i granice komunikacji twarz\u0105 w twarz i stworzyli\u015bmy technologi\u0119, kt\u00f3ra daje nam mo\u017cliwo\u015b\u0107 natychmiastowego komunikowania si\u0119, gdziekolwiek i kiedykolwiek.<\/p>\n
Poniewa\u017c nasze po\u017cywienie jest tak wa\u017cne dla \u017cycia (musimy je\u015b\u0107), sta\u0142o si\u0119 przedmiotem naszej wewn\u0119trznej potrzeby „kontroli”. Bo jak natura \u015bmie mie\u0107 plan, kt\u00f3ry nie jest zgodny z naszymi oczekiwaniami! Karmimy nasze uprawy sztucznymi nawozami, spryskujemy je, by chroni\u0107 przed szkodnikami, traktujemy je chemikaliami, by dojrzewa\u0142y wtedy, kiedy chcemy, dodajemy wi\u0119cej chemikali\u00f3w, by nie psu\u0142y si\u0119 zbyt szybko, dodajemy inne chemikalia, by „znormalizowa\u0107” ich smak, barwniki spo\u017cywcze, by zachowa\u0107 „wygl\u0105d”, konserwanty, by nada\u0107 im trwa\u0142o\u015b\u0107, i opakowania, by je zaprezentowa\u0107 – wszystko to w pogoni za wewn\u0119trzn\u0105 potrzeb\u0105 pokonania ogranicze\u0144 natury i posiadania kontroli nad procesem.<\/p>\n
No i oczywi\u015bcie jest jeszcze nasze zdrowie. Kierowana potrzeb\u0105 zaprzeczenia chorobie i \u015bmierci jako 'naturalnej’ konsekwencji \u017cycia, nasza profesja medyczna robi wszystko, aby to \u017cycie przed\u0142u\u017cy\u0107. 'Doskona\u0142o\u015b\u0107’ nie powinna obejmowa\u0107 'choroby lub \u015bmierci’, ale by\u0107 absolutna, kompletna i ca\u0142a, wi\u0119c ogromna ilo\u015b\u0107 ludzkiej energii skupia si\u0119 na przed\u0142u\u017ceniu \u017cycia zdrowego, zr\u00f3wnowa\u017conego cia\u0142a. I ogromne post\u0119py zosta\u0142y osi\u0105gni\u0119te w tym zakresie, a wsp\u00f3\u0142czesny cz\u0142owiek czerpie korzy\u015bci z \u017cycia d\u0142u\u017cej ni\u017c kt\u00f3rykolwiek z jego poprzednik\u00f3w. Jednak, pomimo wszystkich naszych stara\u0144, choroby wymykaj\u0105 si\u0119 naszym pr\u00f3bom „leczenia”, a \u015bmier\u0107 nadal puka do naszych tylnych drzwi.<\/p>\n
W odniesieniu do tego ca\u0142ego osi\u0105gni\u0119cia, ca\u0142ej tej energii i czasu po\u015bwi\u0119conego na osi\u0105gni\u0119cie „doskona\u0142o\u015bci”, nasz \u015bwiat, nasze \u017cycie zawsze ma swoj\u0105 cen\u0119! A t\u0105 cen\u0105 jest cena ignorancji. To jest to, co autor tej ksi\u0105\u017cki wnosi do naszej \u015bwiadomo\u015bci – cena wielu naszych przedsi\u0119wzi\u0119\u0107 – cena, kt\u00f3ra odzwierciedla nasze w\u0142asne ograniczenia i niedoskona\u0142o\u015bci.<\/p>\n
Przy ca\u0142ej swojej warto\u015bci Internet jest nadu\u017cywany poprzez oszustwa, fa\u0142sz i osobiste korzy\u015bci, cz\u0119sto prowadz\u0105c do emocjonalnego okrucie\u0144stwa i krzywdy poprzez przest\u0119pczo\u015b\u0107. Przy ca\u0142ej wiedzy, do kt\u00f3rej Internet daje nam dost\u0119p, wci\u0105\u017c nie uda\u0142o nam si\u0119 wykluczy\u0107 naszej fundamentalnej ignorancji czy naszej sk\u0142onno\u015bci do oszustwa, k\u0142amstwa i perwersyjnych fantazji. Nap\u0119dzana przez erozj\u0119 moraln\u0105, ta etyczna pr\u00f3\u017cnia oddala nas od „doskona\u0142o\u015bci”, a rzeczywisto\u015b\u0107 jest taka, \u017ce Internet nie przybli\u017cy\u0142 nas do m\u0105dro\u015bci!<\/p>\n
\u201cUzale\u017cnili\u015bmy si\u0119\u201d od naszych telefon\u00f3w kom\u00f3rkowych, pozwalaj\u0105c sobie na przekonanie, \u017ce bez nich b\u0119dziemy w jaki\u015b spos\u00f3b ca\u0142kowicie odizolowani, wykluczeni. Ci\u0105g\u0142e u\u017cywanie, a nawet nadu\u017cywanie, powodowane strachem przed „przegapieniem”, zast\u0105pi\u0142o warto\u015b\u0107 osobistego kontaktu twarz\u0105 w twarz. T\u0119sknimy za doskona\u0142\u0105 komunikacj\u0105 i jedno\u015bci\u0105 z innymi, jak\u0105 nam ona daje, ale nasze wewn\u0119trzne l\u0119ki i ludzka sk\u0142onno\u015b\u0107 do nadu\u017cywania jego pozytywnych cech dla osobistych korzy\u015bci sprawi\u0142y, \u017ce telefon kom\u00f3rkowy z atutu sta\u0142 si\u0119 uzale\u017cniaj\u0105c\u0105 trucizn\u0105. I tak, ma on wp\u0142yw na nasz\u0105 \u015bwiadomo\u015b\u0107. Da\u0142 nam natychmiastow\u0105 komunikacj\u0119, ale odebra\u0142 jako\u015b\u0107 naszej komunikacji i nie zbli\u017cy\u0142 nas do siebie.<\/p>\n
Mamy przemys\u0142 spo\u017cywczy, kt\u00f3ry ma\u0142o dba o zdrowie, i przemys\u0142 zdrowotny, kt\u00f3ry ignoruje wp\u0142yw naszej \u017cywno\u015bci. Mamy przemys\u0142 chemiczny, kt\u00f3ry wierzy, \u017ce ca\u0142e \u017cycie to nic innego jak reakcja chemiczna, kt\u00f3rego nadmierne dzia\u0142ania spowodowa\u0142y zanieczyszczenie naszego \u015brodowiska i naszych cia\u0142 w stopniu, kt\u00f3ry nigdy wcze\u015bniej nie wyst\u0105pi\u0142 w historii ludzko\u015bci. Przez swoj\u0105 fundamentaln\u0105 ignorancj\u0119 i desperacj\u0119, zaw\u00f3d lekarza wsp\u00f3\u0142pracuje z przemys\u0142em chemicznym i podchodzi do ludzkich chor\u00f3b jako do niczego wi\u0119cej jak do braku r\u00f3wnowagi, kt\u00f3ry mo\u017ce by\u0107 mechanicznie i chemicznie skorygowany. Ale nic z tego nie przynios\u0142o nam trwa\u0142ego zdrowia, r\u00f3wnowagi, harmonii, ani nie zlikwidowa\u0142o rzeczywisto\u015bci choroby i \u015bmierci!<\/p>\n
Chcemy „doskona\u0142o\u015bci”, d\u0105\u017cymy do „perfekcji”, nie chcemy wierzy\u0107 w to, \u017ce nasze ograniczenia nie s\u0105 nie do pokonania, a jednak jeste\u015bmy nieustannie konfrontowani z tymi ograniczeniami w naszej rzeczywisto\u015bci. I cz\u0119\u015b\u0107 tej rzeczywisto\u015bci zosta\u0142a nam ukazana w tej ksi\u0105\u017cce. Jest to w istocie pr\u00f3ba cz\u0142owieka, kt\u00f3ry chce nam powiedzie\u0107: „Hej, obud\u017acie si\u0119, nie wszystko jest takie, jak si\u0119 wydaje lub jak by\u015bmy chcieli. Istniej\u0105 tu niebezpiecze\u0144stwa, kt\u00f3rych powinni\u015bmy by\u0107 \u015bwiadomi!”<\/p>\n
Musimy te\u017c przyj\u0105\u0107 do wiadomo\u015bci, \u017ce te d\u0105\u017cenia, te wynalazki i twory, kt\u00f3re nazywamy 'post\u0119pem’, maj\u0105 na celu r\u00f3wnie\u017c opanowanie \u015bwiata fizycznego. I cho\u0107 gonimy za idea\u0142ami osi\u0105gni\u0119cia absolutnej harmonii, pokoju, mi\u0142o\u015bci itp., to nasz obecny stan bycia, kt\u00f3ry 'zamieszkuje’ te wynalazki, doprowadza do ograniczenia ich funkcjonalno\u015bci – samoloty spadaj\u0105 z nieba; telefony kom\u00f3rkowe psuj\u0105 si\u0119; Internet jest nadu\u017cywany na wszystkich poziomach; nasza \u017cywno\u015b\u0107 jest tak przetworzona, \u017ce sta\u0142a si\u0119 zagro\u017ceniem dla zdrowia; nasz przemys\u0142 zdrowotny przegrywa walk\u0119 z chorobami i \u015bmierci\u0105; a strach przed przysz\u0142o\u015bci\u0105 zast\u0119puje nadziej\u0119 na przysz\u0142o\u015b\u0107.<\/p>\n
Jednak idea osi\u0105gni\u0119cia doskona\u0142o\u015bci, t\u0119sknota za ubraniem si\u0119 i zanurzeniem w \u017cyciu „doskona\u0142ym” jest tak silna jak nigdy dot\u0105d. A pokazywanie ogranicze\u0144 naszych wysi\u0142k\u00f3w, co czyni autor w tej ksi\u0105\u017cce, tylko wzmaga to pragnienie. Nie chodzi tu tylko o utrat\u0119 skupienia, ale o konsekwencj\u0119 ignorancji, kt\u00f3ra w obliczu krzywdy i rozpaczy, jak\u0105 wywo\u0142uje, r\u00f3wnie\u017c sk\u0142ania nas do poszukiwania nadziei.<\/p>\n
Johann Hari poruszy\u0142 podstawowe wyzwania, przed kt\u00f3rymi stoimy jako istoty ludzkie. Nie jeste\u015bmy doskonali, \u015bwiat wok\u00f3\u0142 nas te\u017c nie jest doskona\u0142y i niezale\u017cnie od tego, jak szlachetne i czyste s\u0105 nasze aspiracje i d\u0105\u017cenia do urzeczywistnienia tej doskona\u0142o\u015bci, historia ludzko\u015bci m\u00f3wi, \u017ce nigdy si\u0119 to nie uda\u0142o i nigdy nie uda. Tak wi\u0119c mimowolnie postawi\u0142 nas przed wyborem – mo\u017cemy w wi\u0119kszo\u015bci zignorowa\u0107 te „symptomy” i kontynuowa\u0107 poszukiwanie doskona\u0142o\u015bci poprzez nasz\u0105 kreatywno\u015b\u0107 i wyobra\u017ani\u0119 „naprawiaj\u0105c” \u015bwiat, lub mo\u017cemy zaakceptowa\u0107 te ograniczenia jako rzeczywisto\u015b\u0107 \u017cycia i szuka\u0107 doskona\u0142o\u015bci nie na zewn\u0105trz siebie, ale wewn\u0105trz.<\/p>\n
Czy\u017c Ghandi nie powiedzia\u0142: „Je\u015bli chcesz zmieni\u0107 \u015bwiat, zmie\u0144 siebie”? Czy nie mo\u017cemy zatem zaproponowa\u0107: „Je\u015bli chcesz udoskonali\u0107 \u015bwiat, najpierw udoskonal siebie”? Je\u015bli ta ksi\u0105\u017cka przyczyni\u0142a si\u0119 do zwi\u0119kszenia naszej \u015bwiadomo\u015bci w odniesieniu do ogranicze\u0144 naszego \u015bwiata, to czy nie przyczyni\u0142a si\u0119 r\u00f3wnie\u017c do zwi\u0119kszenia naszego pragnienia poszukiwania i znalezienia tego „doskona\u0142ego \u015bwiata”, a tym samym pomog\u0142a zmieni\u0107 nasze nastawienie? Tak, ta ksi\u0105\u017cka jest o utracie skupienia, zmniejszeniu \u015bwiadomo\u015bci, ale czy nie da\u0142a nam r\u00f3wnie\u017c g\u0142\u0119bszego zrozumienia tego, co sami sobie robimy? Czy nie skupi\u0142a naszej \u015bwiadomo\u015bci na granicach tego, kim i czym jeste\u015bmy? Naprawd\u0119 jest warta przeczytania!<\/p>\n
____________<\/p>\n
* Johann Hari, \u201eZ\u0142odzieje. Co okrada nas z uwagi\u201d, Wydawnictwo Feeria Science, 2023.<\/p>\n","protected":false},"author":966,"featured_media":101012,"template":"","meta":{"_acf_changed":false},"tags":[],"category_":[110119],"tags_english_":[],"class_list":["post-101642","logon_article","type-logon_article","status-publish","has-post-thumbnail","hentry","category_-zeitgeist-pl"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/logon.media\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/logon_article\/101642","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/logon.media\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/logon_article"}],"about":[{"href":"https:\/\/logon.media\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/logon_article"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/logon.media\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/966"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/logon.media\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/101012"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/logon.media\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=101642"}],"wp:term":[{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/logon.media\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=101642"},{"taxonomy":"category_","embeddable":true,"href":"https:\/\/logon.media\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/category_?post=101642"},{"taxonomy":"tags_english_","embeddable":true,"href":"https:\/\/logon.media\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags_english_?post=101642"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}